ВЕЛИН СТОЈАНОВСКИ
Во пресрет на третата годишнина од брутална воена агресија врз една суверена држава во срцето на Европа се присетив на една мудра реченица на врвен професор и воен аналитичар од моите студентски денови. Пред скоро половина век зборувајќи за војната помеѓу Иран и Ирак професорот за да ја долови сета тежина на војната и однесувањето на тие што ја започнале истата рече „Човекот е сто години зад мајмунот“.
Да бидам искрен, тогаш таа реченица ми беше малку смешна оти веќе имав научено дека човекот се разликува од животните по тоа што има разум. Со помош на разумот човекот може да препознае што е добро, а што зло. Е, како сега најсовршеното живо суштество, хомосапиенсот, може да биде сто години зад мајмунот и наместо со разум реагира со инстинкт.
Тогаш не разбрав, но сега добро знам што сакал да каже професорот.
За жал, пред точно три години, на 24 февруари 2022 година еден човек наредувајќи на своите војници да извршат брутална инвазија на територијата на суверена држава докажа дека човекот го губи разумот и со своите постапки може да се деградира на ниво под нивото на животно.
Од тој ден историчарите запишаа полни три години на брутални злосторства, стрелање, убивање на недолжни граѓанки и граѓани и безмилосно уништување на со векови градена инфраструктура и народно богатство.
Три полни години, повеќе од четириесет милиони Украинци го немаат својот мирен сон. Долги денови и уште подолги ноќи милиони мајки Украинки се молат и со насолзени очи ги чекаат своите чеда да се вратат живи од фронтот.
Три години милиони недолжни деца наместо игра и радост загрижено ги чекаат своите родители кои далеку некаде во ровови храбро се борат за да го сопрат агресорот и заштитат своите чеда.
Пред половина век ми беше смешно што професорот го смести човекот во својот развој цели сто години зад мајмунот. Денес после овие три воени години во срцето на најстариот континент видов дека наместо да размисли и со разумот донесе умна одлука еден човек на тој 24 февруари 2022 година беше понесен со животинскиот инстинкт и започна крвава војна.
За жал, одговорните за светскиот мир, пред сѐ, Организацијата на Обединетите Нации и ОБСЕ, во тој момент како да не постоеја. Советот за безбедност на ООН остана нем набљудувач и би рекол новинарски коментатор на настаните, а ОБСЕ вртоглаво и во паника го повлече персоналот од мисијата во Украина.
Во Европа од заминувањето на Ангела Меркел немаше лидер кој со својот авторитет и моќ ќе ја поведе Европа и од позиција на сила ќе му каже на тој човек да го вклучи човечкиот разум, а не животинскиот инстинкт. Исплашени во донесувањето на историски одлуки премногу време трошеа на споредни работи отколку на вистинска стратегија за решавање на војната. Изгубеното време дозволи меѓу нив да влезе кртот на неединство. Логично кога нема единство се губи и моќта.
Од друга страна, САД како глобален безбедносен лидер вообичаено доцни во донесувањето на стратегиски одлуки кога се во прашање безбедносните кризи во Европа. Претходната администрација, наместо да ја покаже цврстата лидерска рака се одлучи на постепено воведување на санкции кон напаѓачот и строго контролирана и ограничена воена поддршка на Украина.
Новоизбраниот претседател Трамп и неговата администарција ветија брзо решавање на војната но и по еден месец сеуште играат со стратегија топло ладно и тешко е да се предвиди кога навистина ќе престане војната. Наместо топло-ладно треба што поскоро да излезат со тврда стратегија.
Со меката стратегија конфликтот ќе си продолжи, а тие што го немаат видено и слушнато врескањето и офкањето на ранетите се погласно ќе повикуваат за посилна одмазда и уште лиење на крв.
Тие во своите кабинети не ги слушаат ниту клетвите и лелекањата на своите сограѓани чии синови, браќа и татковци ги пратиле во туѓа држава.
Да се надеваме дека еден ден ќе сфатат дека со своите постапки навистина биле сто години зад мајмунот.
М-р Велин Стојановски е полковник во пензија, експерт за национална безбедносна стратегија, и еден од основачите на Центар за антитероризам и мир „Гардиан“ – Куманово
