Првата криза во надворешната политика на претседателот Трамп: Западната интервенција во Босна и во Косово, за Владимир Путин се закана за словенскиот православен свет – и тој планира одмазда, се вели во текстот на Џон Шиндлер, објавен завчера во „Опсервер“
Авторот на текстот, Џон Шиндлер е експерт за безбедност и поранешен аналитичар и контраразузнавач на американската Националната агенција за безбедност (NSA), специјалист за шпионажа и тероризам, кој исто така, бил и офицер на морнарицата и професор на воен колеџ. Неговата анализа е тмурна прогноза за случувањата во „бурето барут“.
По деценија ипол војување во оддалечени места, по нападите на 11-ти септември врз САД, лесно е да се заборави колку време потрошија западните шпиони, војници и дипломати во деведесеттите години на минатиот век, обидувајќи се да го спасат Балканот од себеси. По колапсот на Југославија во 1991, кој зад себе остави многу насилство и немир, задачата да се реши грдиот хаос, му се „падна“ на НАТО, предводено од САД. Сега, една генерација подоцна, привремените решенија на Вашингтон, полека се распаѓаат и војната можеби се враќа на европскиот, нестабилен Југоисток.
Најпрво, Босна и Херцеговина, која доби лавовски дел од медиумското внимание уште во 1990-та – не во смисла дека и сите од нив беа вистинити – се влече како полупропадната држава во последните две децении. Заглавена во криминал и корупција, да не зборуваме за сериозниот проблем со исламскиот екстремизам, Босна боледува политички, економски и социјално. Чудните, наместени договори од претседателот Бил Клинтон во Дејтон, Охајо, од крајот на 1995-тата, за опстојување на Босна по ужасната граѓанска војна во земјата, никогаш не требаше да бидат повеќе од краткорочно решение.
Сепак, Босна е сé уште заглавена во системот на Дејтонскиот договор, со очајна состојба во Сараево и многу голема моќ, пренесена на два псевдо-државни ентитета: претежно муслиманската Федерација (со намалувањето на хрватското малцинство) и Република Српска. Овој чуден договор не задоволи никого. Од една страна, им се даде премногу власт на муслиманите, а премалку на Србите, а Хрватите го изгубија статусот на трет ентитет. Дејтон донесе краткорочен мир, но, истовремено, обезбеди дека никој во оваа балканска каша нема да биде сосем во право на долг рок.
Сега, раководството на Република Српска, по неколку години фрустрација, се заканува дека целосно ќе се повлече од Дејтонскиот договор. Нејзиниот претседател, Милорад Додик, кој корумпирано ја води неговата парадржава во поголемиот дел од последните две децении, не го крие неговиот национализам во подем. Неговите закани за повлекување на Република Српска од Дејтонскиот договор, повеќе не се само идилична фантазија. Неодамна, Вашингтон се одмазди, со воведување санкции врз Додик и неговите напори да го саботира Дејтонскиот договор. Заплашен, Додик го прогласи американскиот амбасадор во Сараево за „докажан непријател“ на босанските Срби, кој е „непожелен во Република Српска“.
Имајќи предвид дека раздразливите односи меѓу босанските Србите и доминантните во Владата, муслимани во Сараево, се истиот проблем кој ја втурна земјата во граѓанска војна и геноцид во 1992 година, потегот на Додик само покажува колку депресивно мал напредок е постигнат по повеќе од две децении од западната политичка и воена интервенција и милијардите долари помош, потрошени за да се направи Босна помалку склона кон братоубиство.
Уште полоша е ситуацијата во Косово, поранешната српска покраина, која се здоби со независност, благодарение на 78-дневната воздушна кампања на НАТО во 1999 година, која го клекна Белград на коленици. Иако поголемиот дел од светот ја призна независноста на Косово, Србија нема да го стори тоа. Тензиите се во пораст, благодарение на серијата провокации од Белград. Србија се залага за независност на северниот дел на Косово, во кој живеат голем број Срби (повеќе од деветмина од десет жители на 1,9 милионското Косово, се Албанци, а само четири проценти се Срби, од кои повеќето живеат на север, во Косовска Митровица, во близина на Србија).
Неодамна, Белград испрати воз украсен со слоганот „Косово е Србија“ на 21 јазик кон Косовска Митровица, што Албанците го сфатија како каприциозна провокација. За среќа, возот се врати пред да стигне до Косово и се избегна огромна криза, барем засега. Сепак, претседателот на Србија, жесток националист, се закани дека ќе ја испрати својата војска во Косово, ако им се наштети на тамошните Срби, што ќе ја рестартира грдата, меѓуетничка војна, која НАТО ја ничкоса со бомби, во 1999 година.
Како одговор на ова, раководството на Косово побара од Европската унија да го смири официјален Белград, пред работите да излезат од контрола, додека дел од Албанците веќе зборуваат за воскреснување на Ослободителната армија на Косово, бунтовничките сили кои успешно си поиграа со белградските власти во деведесетите. Бидејќи независно Косово нема воена, туку само паравоена полиција – НАТО инсистираше на разоружување, со цел да се спречат идни конфликти – секој албански напор за вооружување, ќе го охрабри и онака, влошеното однесување на Србија. Да не зборуваме за тоа дека стотици муслимани од Косово ѝ се придружија на Исламската држава во Ирак и Сирија, а џихадистичките ветерани сега се враќаат дома, добро вооружени Албанци – желни за војна.
Засилениот национализам меѓу Србите, се чини, не е случаен. Како што истакнав пред две години, Владимир Путин ги полага своите надежи во Република Српска, со оглед на фактот што официјалната идеологија на словенската, православна солидарност на Кремљ, против декадентниот Запад, наоѓа засолниште меѓу многу Срби, пред сé, во Босна и Херцеговина, која е под западна воена окупација од 1995 година. Москва го поддржува Додик и политички и финансиски, додека ги поттикнува неговите монтирани предизвици за Дејтонскиот систем. Ширењето на влијанието на Русија во Србија, само по себе, е загрижувачко. Тешко е да се поверува оти е случајност тоа што провокативниот воз кој Белград го испрати на Косово е произведен токму во Русија. Присуството на разузнавачките служби на Русија во Србија е невообичаено големо и видливо, тие неодамна поставија шпионска база во јужниот дел на земјата, чија очигледна цел е следење на активностите на Западот во регионот. Пред два месеца, Русија, Белорусија и Србија спроведоа заеднички воени вежби на територијата на Србија, наречени „Словенско братство“, како знак на анти-НАТО силата.
Најважно, Москва неодамна го даруваше Белград со модерно оружје, вклучувајќи и 60 оклопни возила (половина од нив, Т-72 тенкови) и шест МИГ-29 борбени авиони. Тоа не звучи многу, и МИГ-29 авионите се вишок во руските воздухопловни сили, но се вистинска пресвртница во регионот. Добивањето на руските авиони, се очекува оваа пролет, да ја направи Србија единствената поранешна југословенска држава која поседува модрени борбени авиони. Хрватска, која е членка на НАТО, има десетина трошни МИГ-21, кои се генерации постари од МИГ-29, и благодарение на долгите години запоставување, само неколку може да се искористат. Без помош од Алијансата за Загреб, новите авиони на Србија ќе доминираат во регионот.
Најголемата загриженост во моментов, сепак, е заканата за Балканот поставена од тајните шпионски игри на Кремљ, кои јас ги нареков Специјална војна: шпионажа, субверзија, пропаганда и тероризам. Во ноември минатата година, оперативците поврзани со руските разузнавачки служби се обидоа да изведат насилен државен удар во Црна Гора, во малата поранешна југословенска република на Јадранското Море која бара членство во НАТО. И политичарите во Белград кои се помалку ентузијасти за легнување во кревет со Москва ги сметаат тајните атентатори за закана. Со оглед на Путиновата навика за отстранување на луѓе кои не му се допаѓаат, на непријатен и криминален начин, оваа загриженост, се чини, повеќе од легитимна. Она што Путин го сака на Балканот е повеќе од јасно, главно, политички хаос што ќе му го одвлече вниманието на Западот. Тој со задоволство ќе ризикува локална војна за да се постигне тоа, бидејќи нема да бидат Русите тие кои ќе умираат. Политичките решенија направени од НАТО, пред една генерација, сé повеќе се изнемоштени и Москва планира да ја искористи својата награда. Путин, како и многу Руси, западната интервенција во Босна и во Косово, ја смета како закана за словенскиот православен свет, и тој планира одмазда.
Токму сега, НАТО ги разместува своите сили во Полска и балтичките земји за да се спречи рускиот авантуризам, како што сум предупредувал со години, но ѕвечкањето со оружје во 2017-та, како тест за решителноста на Алијансата, најверојатно ќе се одвива на Балканот, каде државите се слаби и контролата на Запад изгледа несигурна. Со оглед на тоа колку лошо се одвиваа работите последниот пат, кога руските разузнавачки служби ги помагаа и поддржуваа тајните српски сплеткарења во Босна, САД и нашите европски сојузници треба под итно да ја смират Југоисточна Европа, пред нејзините проблеми да излезат од контрола и масовното насилство повторно да се врати во тој со години проблематичен регион
