Доналд Трамп предизвика обновено несогласување со Данска откако назначи специјален претставник за Гренланд, арктичкиот остров за кој рече дека сака да го анектира.
Како што пренесува Би-би-си, Трамп во неделата објави дека Џеф Ландри, републиканскиот гувернер на Луизијана, ќе стане специјален претставник на САД за Гренланд, полуавтономен дел од Кралството Данска.
Пишувајќи на социјалните мрежи, американскиот претседател рече дека Ландри разбира колку „Гренланд е суштински за нашата национална безбедност“ и дека ќе ги унапредува интересите на САД.
Премиерот на Гренланд рече дека островот мора „да одлучи за сопствената иднина“ и дека неговиот „територијален интегритет мора да се почитува“.
Овој потег го налути Копенхаген, кој ќе го повика американскиот амбасадор за „објаснување“.
Гувернерот Ландри во објава на X рече дека е чест да служи на „волонтерска позиција за да го направи Гренланд дел од Соединетите Американски Држави“, велејќи дека улогата нема да влијае на неговите должности како гувернер на Луизијана.
Министерот за надворешни работи на Данска, Ларс Локе Расмусен, го опиша назначувањето како „длабоко вознемирувачко“ и го предупреди Вашингтон да го почитува данскиот суверенитет.
„Додека имаме кралство кое се состои од Данска, Фарските Острови и Гренланд, не можеме да прифатиме дејствија што го поткопуваат нашиот територијален интегритет“, изјави тој за данската телевизија ТВ2
Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, рече дека територијата е подготвена да соработува со САД и други земји, но само врз основа на меѓусебно почитување.
„Назначувањето на специјален пратеник не менува ништо за нас. Ние сами одлучуваме за нашата иднина. Гренланд им припаѓа на жителите на Гренланд, а територијалниот интегритет мора да се почитува“, рече тој.
Откако се врати во Белата куќа во јануари, Трамп го обнови својот долгогодишен интерес за Гренланд, наведувајќи ја неговата стратешка локација и минерално богатство.
Тој одби да ја исклучи употребата на сила за да обезбеди контрола врз островот, став што ја шокираше Данска, сојузник на НАТО кој традиционално ужива блиски односи со Вашингтон.
Гренланд, дом на околу 57.000 луѓе, има широка самоуправа од 1979 година, иако одбраната и надворешната политика остануваат во дански раце. Додека повеќето жители на Гренланд се за евентуална независност од Данска, анкетите на јавното мислење покажуваат огромно противење на тоа да се стане дел од САД.
Спорот доаѓа во време кога расте стратешката конкуренција на Арктикот, при што топењето на мразот отвора нови бродски патишта и го зголемува пристапот до вредни минерални ресурси.
Локацијата на Гренланд помеѓу Северна Америка и Европа, исто така, го прави централен за безбедносното планирање на САД и НАТО и го става на најкратката рута за ракети помеѓу Русија и САД.
М. Д.
