Предлогот на српскиот претседател Александар Вучиќ и на албанскиот премиер Еди Рама за забрзување на европската интеграција на земјите од Западен Балкан, со што би се откажале од своето право на вето како нови членки на Европската Унија, беше категорично одбиен во Брисел.
Еврокомесарката за проширување Марта Кос дури забележа дека двајцата лидери се чини дека не знаат што значи влегување во Шенген. Таквиот многу директен одговор од Брисел за Бојана Селаковиќ, координаторката на Националната конвенција за Европската Унија, е индикација дека Европската комисија го губи трпението и нема намера да се заљуби во популистичките лидери од Балканот.
„Не сум сигурна дали Вучиќ и Рама знаат колку многу треба да постигнат ако сакаат да бидат дел од Шенген или заедничкиот пазар, и дека процесот на реформи е тежок за економска интеграција, како и за членство во ЕУ“, изјави Марта Кос за Политико во врска со заедничката иницијатива на Вучиќ и Рама за новиот модел на членство во ЕУ. Двајцата балкански лидери рекоа дека нивните земји се подготвени да се откажат од одредени права што ги носи членството за да ги ублажат грижите на земјите-членки кои не се подготвени да ја прошират Унијата.
Вучиќ и Рама, во својот авторски текст за „Франкфуртер алгемајне цајтунг“, предложија забрзана интеграција на земјите-кандидатки во единствениот пазар на ЕУ и Шенген зоната, без да го добијат правото на вето што го имаат сегашните членки, за што пишуваше Џабир Дерала во колумната под наслов „Реалистичен пат“ или реална измама.
КОМИСИЈАТА ГУБИ ТРПЕНИЕ
Бојана Селаковиќ, координаторка на Националната конвенција за Европската унија, се согласува со комесарката дека таков предлог на Вучиќ и Рама може да се протолкува како факт дека тие не се свесни што значи влегување во Шенген зоната.
„Ова беше навистина јасна порака од Марта Кос за тоа како некои политички лидери во Западен Балкан се однесуваат кон самиот процес на европска интеграција. Особено по последните неколку години каде што имаше силна мотивација на Комисијата да се залага за спасување на реформите во тие земји. Некако ми се чини дека ова е еден од индикаторите дека дел од Комисијата губи трпение“, нагласува Бојана Селаковиќ за Nova.rs.
Таа потсетува дека за да влезе во Шенген зоната, една земја прво мора да стане членка на ЕУ и да ги исполни потребните стандарди, како и дека некои членки добија можност да бидат дел од Шенген дури по неколку години полноправно членство,.
Шенген е режим на правна доверба, тој подразбира високо ниво на координација на судските системи, безбедносните системи, соработка во областите на миграцијата. Србија и Албанија имаат сериозен застој на нивниот европски пат.
ИНИЦИЈАТИВА ЗА ВНАТРЕШНА УПОТРЕБА
Освен контроверзните закони на Мрдиќ, за кои Брисел јасно изјави дека се чекор назад на европскиот пат на Србија, разни структури на ЕУ, од Европскиот парламент до самата Комисија, со месеци предупредуваа за бројни случаи на кршење на правата и слободите, како и за сомневања за сериозна системска корупција, кои се спротивни на стандардите на Европската Унија.
Од друга страна, ако земјата е способна да ги достигне стандардите потребни за влез во Шенген или во заедничката економска зона, тогаш сосема логично се поставува прашањето зошто не би тргнала кон полноправно членство во ЕУ, туку би се откажала од дел од своите права и би тргнала само кон Шенген.
Бојана Селаковиќ истакнува дека иницијативата на Вучиќ и Рама била првенствено за внатрешна употреба, со цел да се испрати порака до граѓаните во Србија и Албанија дека нивните лидери сега нудат прагматично решение и да се одржи впечатокот дека двете земји сѐ уште се на европскиот пат.
КОМИСИЈАТА НЕ ПАЃА НА ПОПУЛИСТИЧКИ ТРИКОВИ
Директната негативна изјава на Комисијата за самата иницијатива и обвинувањето на сметка на Вучиќ и Рама дека не знаат што значи Шенген, може да се протолкува како јасна порака до тие лидери дека Брисел е свесен за тоа како и на кој начин јавноста на земјите-кандидатки се манипулира со целата приказна за членството и патот кон самата ЕУ.
Тоа укажува дека ова „не“ од Брисел може да се осветли и од друг агол, со оглед на фактот дека претседателот на Србија и премиерот на Албанија го предложија ова во авторски напис за германски весник.
Од ова може да се претпостави дека тие не се консултирале со претставниците на самата Европска комисија. Додека, од друга страна, не е исклучена можноста дека можеби се консултирале со некои политички фактори во земјите на ЕУ, особено кога е познато дека некои политички актери во одредени земји-членки се против проширувањето.
„Секако, важно е да се знае дека ова е ставот на Комисијата. Сега не знаеме како ќе изгледа самиот процес на проширување до крајот. Земјите-членки го имаат последниот збор за тоа. Не знам дали тие и со кого во земјите-членки се согласија за тој предлог или излегоа сами, во што многу се сомневам. Сосема е сигурно дека тоа е предлог зад кој Комисијата нема да застане, а ако Комисијата не застане зад предлог, малку е веројатно дека тој ќе биде реален“, заклучува Селаковиќ.
Љубомир Костовски
Прочитајте и:
