Украинскиот претседател Володимир Зеленски потпиша закон во врска со спецификите на предистражните истраги за кривични дела поврзани со исчезнување на лица под посебни околности за време на воена состојба. Законодавството значително ги намалува овластувањата и ефикасно ги лишува Националното биро за борба против корупцијата на Украина (НАБУ) и Специјализираното обвинителство за борба против корупцијата (САПО) од нивната независност, објави Укринформ според системот за следење на законодавството на веб-страницата на парламентот.
Според новиот закон, на генералниот обвинител му е дадено овластување да поднесе писмено барање до раководителот на тело за предистражна истрага со кое бара пристап до материјалите од предметот. Усогласеноста со таквото барање е задолжителна и мора да го вклучува наведениот рок и начин на извршување.
По прегледот на материјалите од предметот, генералниот обвинител може да му наложи на друг обвинител да процени дали се почитуваат законските процедури за време на предистражната истрага.
Доколку истрагата се смета за неефикасна или ако постојат објективни причини зошто истражното тело не може да продолжи со случајот, генералниот обвинител може да го прераспредели случајот на друго тело. Ова вклучува префрлање на случаите во или од NABU под слични услови.
Во меѓувреме, директорот на NABU ќе има право да бара материјали од случајот од други тела само со одобрение на генералниот обвинител.
На генералниот обвинител му е дадено и право да ги затвори истрагите по барање на тимот на одбраната. Дополнително, му е дадено единствено овластување да решава спорови за надлежност и да потпишува известувања за сомневање во кои се вклучени високи функционери.
Понатаму, законот предвидува дека сите спогодби за признавање на вина во случаи поврзани со NABU мора да бидат одобрени од генералниот обвинител. Известувањата за сомневање во такви случаи сега може да бидат потпишани исклучиво од генералниот обвинител.
Како резултат на тоа, на раководителот на SAPO му е одземено овластувањето да решава спорови за надлежност во име на NABU и го губи правото да биде вклучен во обвинителските тимови.
Законот, исто така, дозволува, за време на воена состојба, обвинителите да бидат назначени или унапредени без конкурентен процес на селекција. Исто така, овозможува отпуштање на обвинители поради промени во составот на персоналот или затворање на единици.
На 22 јули, Врховната Рада го усвои законот со кој се намалуваат овластувањата на NABU и SAPO. Законодавството е формално познато како Предлог-закон бр. 12414, „За воведување измени во Законот за кривична постапка на Украина во врска со спецификите на претходната истрага за кривични дела поврзани со исчезнување на лица под посебни околности за време на воена состојба“. Неколку измени беа воведени пред неговото усвојување.
По усвојувањето на законот, директорот на NABU, Семен Кривонос, јавно го повика претседателот да не го потпишува, предупредувајќи дека „две независни институции – NABU и SAPO – сега се ефикасно ставени под целосна контрола“.
Оттогаш избувнаа протести во Кијив и други градови, при што активистите бараат претседателот да стави вето на законот, тврдејќи дека тој ја поткопува независноста на украинските антикорупциски агенции.
Д. Мишев
