Уставот на САД има јасен одговор само на некои прашања поврзани со обвинувањата против Доналд Трамп една година и неколку месеци пред следните претседателски избори. Други прашања ќе ги втурнат САД на нејасна територија, објави Њујорк тајмс, неколку часа пред Трамп да се појави на суд по новите обвиненија поврзани со обидот за поништување на резултатите од претседателските избори.
Кандидатот обвинет за кривично дело не водел кампања од затвор повеќе од еден век. Последниот што тоа го правеше е Јуџин Дебс. Но, некој осуден кандидат немал реални шанси да победи.
Кампањата на Трамп е неограничена со закон, но и покрај десетиците обвиненија против него во два федерални случаи и еден во Њујорк, пресудите изгледаат далеку. Останува да се види дали правната постапка ќе влијае на кампањата на практични начини или ќе го намали неговиот рејтинг.
Сепак, неговата осуда за кривично дело би ги искомплицирало работите. Тешките одлуки ќе паднат на плеќите на федералните судии, продолжува Њујорк Тајмс.
Наједноставниот одговор на прашањето дали Трамп може да се кандидира доколку биде осуден е да. Во Уставот на САД има многу малку барања за да се биде кандидат: да има најмалку 35 години, да биде роден во САД (наместо натурализирани), да живее во САД најмалку 14 години. Во него не се споменува ништо за судското досие. Некои држави му забрануваат на осудениот криминалец да се кандидира за функција на државно и локално ниво, но тие не се применуваат на федерално ниво.
Ниту еден кандидат од голема партија не се кандидирал од затвор (гореспоменатиот Дебс од Социјалистичката партија, освои три отсто од гласовите во 1920 година). Сепак, штабот на Трамп се уште може да собира средства во негово отсуство. Многу е малку веројатно дека бизнисменот ќе биде дисквалификуван. Теоретски, државите би можеле да се обидат да го задржат името на Трамп надвор од гласачкото ливче со легислатива за чистење на криминалните досиеја на кандидатите, но таквиот потег тешко би издржал законски.
Гласот на Трамп веројатно нема да биде одлучувачки при таквото гласање. Откако ќе биде осуден, ќе биде дисквалификуван од гласање на Флорида. Но, малку е веројатно дека, ако тој е навистина затворен, тој ќе биде надвор пред денот на изборите.
Трамп, исто така, има резиденција во Њујорк и може да ја промени регистрацијата за да го искористи порелаксираниот пристап: престапниците во Њујорк можат да гласаат доколку се на условна слобода или условна казна; но, не ако се во затвор.
„Значи, ако Трамп биде затворен, тој ќе биде во единствена позиција да се смета дека е способен да гласа, но нема право да гласа“, заклучува Њујорк Тајмс.
Според законот, Трамп нема да го загуби правото да биде претседател ниту во затвор. Ништо во Уставот не го забранува тоа, најверојатно поради тоа што креаторите на Уставот не предвиделе таква ситуација.
Изборот на затворен претседател ќе создаде правна криза која речиси сигурно ќе треба да ја решат судовите:
Во теорија, Трамп би можел да биде отстранет од функцијата според 25-тиот амандман, кој предвидува процес за пренесување на овластувањата на потпретседателот доколку претседателот „не може да ги извршува овластувањата и должностите на неговата функција“. Но, тоа би барало потпретседателот и мнозинството од кабинетот да го прогласат Трамп за неспособен за функцијата, што е многу далеку ако се има предвид дека тие ќе бидат лојални именувани на самиот Трамп.
Поверојатно е Трамп да тужи за да биде ослободен со образложение дека затворската казна го спречува да ги исполни своите уставни должности како претседател. Таквиот случај најверојатно ќе се фокусира на поделбата на власта, при што адвокатите на Трамп ќе тврдат дека затворањето на уредно избран претседател би било прекршување од страна на судството врз операциите на извршната власт.
Тој, исто така, може да се обиде да добие помилување или да ја ублажи казната. И двете дејствија би биле извонредни тврдења за претседателска моќ, а Врховниот суд би бил последниот арбитар.
Или актуелниот претседателот Џо Бајден, во неговите последни моменти на власт, би можел да го помилува Трамп со образложение дека „народот се изјаснил и јас морам да го помилувам за да може да владее“, вели професорот во Беркли, Ирвин Чемерински.
Нема дефинитивен одговор, но веројатниот исход би бил дека јавен обвинител назначен од Трамп ќе ги отфрли обвиненијата и ќе ги отфрли федералните случаи.
Министерството за правда не ги обвини актуелните претседатели, политика наведена во меморандум од 1973 година за време на ерата на Никсон со образложение дека тоа би се мешало во нивната способност да ги извршуваат нивните должности – се применува исто толку добро во ова хипотетичко сценарио.
Причините поради кои не би сакале да го обвиниме актуелниот претседател се истите причини поради кои не би сакале да гониме актуелниот претседател, посочи професор Чемерински.
Со оглед на тоа дека нема преседан, не може да се каже што би направил Врховниот суд доколку предметот не дојде пред него.
