ДРАГАН МИШЕВ
Протечената снимка од телефонскиот разговори меѓу Стив Виткоф, специјалниот претставник на Доналд Трамп, и Јуриј Ушаков, висок помошник за надворешна политика на Владимир Путин – кои ги разоткриваат напорите на претставникот на Трамп да изврши притисок врз американскиот претседател и Украина во корист на Русија – ја разнишаaт меѓународната политичка сцена и отворија лавина прашања: кој стои зад објавувањето и со каква цел?
Она што на прв поглед изгледа како технички пропуст или неусогласеност меѓу канали за комуникација, брзо се претвора во можен геополитички маневар со длабоки последици.
Трите најчесто спомнувани теории – техничка грешка, американска интервенција и намерен потег на руските служби – нудат сосема различни интерпретации за тоа кому му користи скандалот и што навистина се обидувал да постигне секој од актерите во приказната.
Во фокусот на првата теорија е WhatsApp
Првата теорија е од техничка природа, според која разговорите Виткоф – Ушаков протекоа благодарение на WhatsApp.
Помошникот на Путин, Јуриј Ушаков, призна дека дел од разговорот со Виткоф се одвивал преку WhatsApp, кој „потенцијално може да биде пресретнат од трети страни“. Нормално, официјалните контакти користат безбедни канали каде што протекувањата се речиси невозможни – но не и овој пат.
WhatsApp е во сопственост на Мета, забранета во Русија како екстремистичка. Користејќи го, Виткоф разоткри чувствителни дискусии, создавајќи големо протекување.
Во случајов, Украина ги дозна тајните на Кремљ, кои сега станаа јавни, и истовремено американските претставници се разоткриени, што ги покажува ризиците од невнимателна комуникација.
Ова не беше само „технолошка несреќа“ – тоа е потсетник дека користењето небезбедни апликации за разговори на високо ниво може да има реални последици. Во случајот на администрацијата на Трамп, ваквата нбрежност не е изолиран случај. Во април годинава, секретарот за одбрана Пит Хегсет сподели детални планови за воена операција против Хутите во Јемен во групни пораки на Сигнал, на неговиот личен телефон и со неговата сопруга, адвокат и брат
Втората теорија ја вклучува Националната безбедносна служба на ЦИА
Оваа теорија ја посочува американската агенција дека ги објавила снимките. Според ова толкување, „мировниот план“ од 28 точки, изготвен од советниците на Путин и ребрендиран од Виткоф како предлог на САД, бил политички и стратешки неприфатлив за американската држава. Причини:
- Ги поткопува интересите на американската надворешна политика, и внатрешни и надворешни.
- Не може да се продаде на домашен план како дипломатска победа – напротив, би ги направил САД да изгледаат слаби, збунети или компромитирани.
- На меѓународно ниво, би го оштетил кредибилитетот на Соединетите Американски Држави како сигурен партнер.
- Стратешки, ризикува да ѝ даде на Русија простор за прегрупирање и отворање нови фронтови на друго место.
Од оваа перспектива, заговорите за „длабока држава“ се прееднострани – реалноста е дека американскиот демократски систем не можел да дозволи таков самопоразителен геополитички потег да продолжи неоспорен.
Затоа, институциите во рамките на американската разузнавачка заедница го разоткриле планот напишан од Русија за да го спречат пред да може да се спроведе.
Третата теорија тврди дека руската служба за надворешно разузнавање (SVR) ги објавила повиците
Според третата теорија протекувањето потекнува од Русија, од самата служба за надворешно разузнавање (SVR) која ги објавила повиците. Причини:
- И покрај месеците тајна координација, планот на Виткоф не успеа: Администрацијата на Трамп беше внатрешно поделена. Марко Рубио приватно се спротивстави на планот, дури и јавно ги минимизираше загриженостите.
- Украина, со мобилизирана милионска армија, одби да ги прифати условите за капитулација.
- Наместо целосно да ги отфрли преговорите, Кијив презеде класичен дипломатски пристап: не се повлече, туку го намали планот на Москва од 28 точки на 19 точки усогласени со украинските интереси.
- За Русија, неприфатливо е согласувањето со планот изменет од Украина е невозможно и политички самоубиствено.
- Москва сфати дека преговорите се туркаат во зона каде што товарот на одбивањето ќе падне врз Русија, а не врз Украина.
Така, Русија можеби намерно ги објавила повиците за да:
- Целосно го деконцентрира дипломатскиот пат пред одговорноста за неуспехот да се префрли врз нив.
- Создавање скандал што би ја дискредитирал администрацијата на Трамп во очите на Европа, Украина, па дури и на американските функционери.
- Експлоатација на личноста на Трамп и негово одвлекување од вмешаност во Украина и Европа -присилувајќи ја неговата администрација на изолационизам, што е во корист на Кремљ.
Бонус „теорија на заговор“
Сепак, според некои теории на заговор, било која од овие теории да се покаже како точна, таа доаѓа само како „техичка поддршка“ за она што претходно веќе било договорено за време на средбата на Трам и Путин на Аљаска.
Изјавата на Трамп кој, бранејќи го својот специјалниот пратеник Стив Виткоф по протекувањето на снимката, им кажа на новинарите дека, иако не го слушнал аудио записот, Виткоф го прави „она што го прави еден склучувач на договори“ за да го „продаде“ мировниот план и на Русија и на Украина, што само ги подгрева сомнежите дека протекувањето не било случајно, туку е дел од добро смислено сценарио.
ЦИВИЛ МЕДИА | Ставовите и наодите во овој текст се целосна одговорност на авторите и не нужно ги претставуваат ставовите на донаторите или на другите партнери и соработници на организацијата.
