Температура од 17 степени во девет часот навечер и 13 степени во четири часот наутро, среде ноември. Необично топлата ноќ во Скопје отвора прашања што се многу поголеми од временската прогноза. Дали есента се менува? Дали годишните времиња ги губат своите препознатливи граници? Научните податоци покажуваат дека Европа се загрева двојно побрзо од светскиот просек, а новите климатски проекции предупредуваат на сè посериозни последици и за Северна Македонија.
Ноќта меѓу 13 и 14 ноември 2026 година во Скопје беше необично топла. Во 21 часот беа забележани 17 степени Целзиусови, а во четири часот наутро температурата сè уште изнесуваше 13 степени. Наместо вообичаениот студ на доцната есен, времето повеќе потсетуваше на благ октомвриски ден.
На прв поглед, ништо драматично. Убаво време за вечерна прошетка, помали трошоци за греење и можност да се остане надвор подолго од вообичаеното.
Но зад оваа пријатна ноемвриска ноќ се отвора едно важно прашање: Дали станува збор само за повремено отстапување од вообичаеното време или за уште една манифестација на климатските промени што веќе го менуваат животот во нашиот регион?
Одговорот бара поглед подалеку од термометарот.
Ноќ потопла од просечен ноемвриски ден
Според климатските податоци за скопскиот аеродром, обработени од метеоролошките набљудувања на американската Национална океанска и атмосферска администрација (NOAA), просечната температура за ноември во референтниот период 1991–2020 година изнесувала околу 7 степени Целзиусови.
Просечната дневна максимална температура изнесувала 12,6 степени, а просечната минимална само 2,2 степени.
Тоа значи дека забележаните 17 степени во девет часот навечер биле за 4,4 степени повисоки од просечната дневна максимална температура за целиот месец. Температурата од 13 степени во четири часот наутро, пак, била речиси 11 степени повисока од просечниот ноемвриски дневен минимум.
Се разбира, ваквата споредба не претставува формално пресметана температурна аномалија за конкретните часови. За тоа би биле потребни долгорочни часовни мерења од истата локација. Сепак, разликата доволно јасно покажува колку оваа ноќ отстапува од вообичаената слика за средината на ноември.
Во Скопје и порано имало топли ноемвриски денови. Топлите продори на воздух не се новост, ниту се ексклузивна последица на глобалното затоплување. Но нивната зачестеност, траење и интензитет се прашања што добиваат сè поголемо значење во климатските истражувања.
Особено е важно што климатските промени не се гледаат само во дневните максимуми. Ноќните температури, должината на топлите периоди и постепеното поместување на сезонските обрасци се исто така значајни показатели.
Зошто Скопје беше толку топло?
Непосредното објаснување треба да се бара во атмосферската циркулација.
Во есенските месеци, Балканот често се наоѓа под влијание на воздушни маси со различно потекло. Продорите на потопол воздух од југ можат за кратко време да ги подигнат температурите значително над сезонскиот просек. Облачноста, ветерот, влажноста и локалниот релјеф дополнително влијаат врз тоа колку брзо се лади воздухот во текот на ноќта.
Скопје има и специфична географска положба. Градот е сместен во котлина, што создава услови за локални температурни разлики, температурни инверзии и задржување на воздухот, особено при послаб ветер.
Истовремено, густо изградените градски делови ја задржуваат топлината подолго од околното земјиште.
Сепак, не може со сигурност да се утврди точната комбинација на фактори за конкретната ноќ без анализа на часовните метеоролошки мерења, движењето на воздушните маси и локалните услови.
Временските прогнози за 14 ноември најавуваат заладување и северен ветер, што укажува дека топлиот период е поврзан и со промена на временските системи над регионот.
Но тука се појавува суштинската разлика меѓу времето и климата.
Времето објаснува зошто една ноќ била топла. Климата ни кажува дали таквите ноќи стануваат почести.
Европа се загрева двојно побрзо од остатокот на светот
Научните податоци за климатските промени се недвосмислени.
Според европската служба за климатски промени „Коперникус“, Европа е континентот што најбрзо се загрева.
Во последните три децении, просечното затоплување на европскиот континент достигнува околу 0,56 степени Целзиусови на секои десет години. Од осумдесеттите години на минатиот век наваму, Европа се загрева приближно двојно побрзо од глобалниот просек.
Ова се податоци од извештајот European State of the Climate 2025, објавен од „Коперникус“.
Растот на просечната температура не значи дека секој следен месец мора да биде потопол од претходниот или дека секоја зима ќе биде блага.
Тоа значи дека се менува веројатноста за појава на одредени временски услови.
Топлите периоди стануваат почести и поинтензивни. Студените екстреми, гледано на подолг рок, стануваат поретки, иако можат и понатаму да бидат многу изразени. Се менуваат и обрасците на врнежи, сушите и сезонската распределба на температурите.
Европа не ја губи зимата преку ноќ. Но зимата што ја познавале претходните генерации постепено станува поинаква.
Истото важи и за есента.
GreenCIVIL
(продолжува)
УРЕДНИЧКА НАПОМЕНА | НЕЗАВИСНА ПРОДУКЦИЈА И АВТОРСКИ ПРАВА
КЛИМАТСКИ РОЛЕРКОСТЕР е независен серијал на ЦИВИЛ / GreenCivil.mk, создаден без наменска финансиска поддршка.
Оригиналните авторски содржини се заштитени со закон. Не е дозволено нивно неовластено преземање, реобјавување, преведување, преработување или комерцијално користење.
Независното новинарство има вредност. Почитувајте го авторскиот труд.
© ЦИВИЛ / GreenCivil.mk, 2026. Сите права се задржани.
[Прочитајте ја политиката за користење на содржините]
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
