НЕНАД ЗАФИРОВИЌ
Стејт департментот го назначи Александар Касаноф за нов претставник на САД на Балканот, што за многумина беше големо изненадување. Што носи Касанов во регионот? Дипломат од кариера без претходни врски со нашиот регион станува главен човек за овој дел од светот. Некои сметаат дека ова е добар знак, додека други се загрижени за неговата улога во настаните во Украина во 2014 година.
Стејт департментот на 19 јули преку соопштение објави дека Александар Казаноф е новиот заменик-помошник државен секретар на САД за Западен Балкан и дека тој ќе биде задолжен за американската политика кон регионот.
„Ние сме длабоко решени да ги поддржиме сите земји од Западен Балкан на нивниот пат кон европска интеграција и членство во евроатлантските институции. Нашата политика промовира регионална економска соработка и реформи кои ќе донесат траен мир, стабилност и просперитет во регионот. Под водство на заменик-помошникот државен секретар Касаноф, ќе продолжиме да работиме со земјите од Западен Балкан и нашите европски партнери за промовирање на тие цели“, се вели во соопштението.
Пред оваа позиција, Касаноф служеше како извршен асистент на Викторија Нуланд, поранешен потсекретар за политички прашања, кој се смета за негов ментор, како и заменик вршител на должноста потсекретар за политички прашања Џон Бас.
Во биографијата на Касаноф стои дека тој служел во Република Ирска, Туркменистан, Чиле и, од особен интерес, во Украина. Тој беше награден за неговата работа како политички советник во американската амбасада во Киев за време на револуцијата Мајдан, а потоа и за руската инвазија на Украина.
Неговиот татко исто така работел во Стејт департментот и служел во странство во различни американски амбасади. Семејството има полско потекло. Дедото на Александар Касаноф е роден во Варшава и на почетокот на минатиот век, кога тој бил сè уште дете, емигрирал во САД, во време кога Полска била руска провинција и предмет на интензивна русификација. Во Америка станал косопственик на синџир ресторани, но во 1957 година се преселил во Санкт Петербург, Русија. Тој се врати во Њујорк непосредно пред распадот на СССР.
Касаноф беше малку познат во американските и светските политички кругови се до избивањето на скандалот околу наводното руско мешање во американските избори, кога и тој беше на удар на специјалниот истражител Роберт Мулер во 2019 година, поради неговата соработка со двоен агент, украинскиот бизнисмен. Константин Килимник кој имал контакти со тогашниот шеф на кампањата на Трамп, Пол Манафорт, но и со највисоките функционери на американската амбасада во Киев.
Во заклучоците од извештајот на Мулер, се посочува дека Килимник се сретнал со главниот политички офицер во Амбасадата на САД во Киев, Алан Персел, и им пренел пораки на украинските лидери и доставувал писмени извештаи до американските претставници преку е-пошта до неколку илјада зборови.
Касаноф, кој го наследи Персел на функцијата, му рече на ФБИ дека знаел дека Килимник работи за лобирачката фирма на Манафорт и администрацијата на поранешниот украински претседател Виктор Јанукович, чија Партија на регионите ја ангажираше фирмата на Манафорт.
Касаноф го опиша Килимник како еден од ретките сигурни инсајдери кои ја информирале американската амбасада за Јанукович. Килимник ја започна својата врска како доушник со заменик-шефот на мисијата на САД во 2012-13 година, пред да биде предаден на политичката канцеларија на амбасадата, покажуваат записите.
„Килимник беше еден од ретките луѓе во администрацијата кој беше подготвен да разговара со амбасадата и „даде информации за внатрешната работа на администрацијата на Јанукович“, им рече Касаноф на агентите на ФБИ.
„Касаноф се состануваше со Килимник најмалку на секои две недели, а понекогаш и повеќе пати во истата недела, секогаш надвор од амбасадата, за да избегне откривање“, се вели во извештајот на ФБИ. „Касаноф му дозволи на Килимник да го преземе водството во оперативната безбедност“ за нивните состаноци.
Интервјуата на Касаноф и Персел со Комисијата на Мулер и ФБИ се поткрепени со бројни мејлови на Стејт департментот кои содржат редовни разузнавачки информации од Килимник за случувањата во администрацијата на Јанукович, конфликтот на Крим и украинската и руската политика.
Поради ова и двајцата се ослободени од секаква одговорност, а и Касаноф е унапреден.
Сепак, тоа јасно ја покажа американската инволвираност во внатрешните работи на Украина и промената на власта, што многу противници на Вашингтон со задоволство го користат како аргумент за руската агресија врз Украина.
По враќањето од Киев, иако унапреден, Касановф некако остана под радарот, за наеднаш да се појави како нов пратеник за Балканот. Секако, се поставува прашањето што може да донесе на Западен Балкан.
Некои аналитичари сметаат дека треба да се очекува дека тој ќе го набљудува Западен Балкан исклучиво во контекст на конфликтот меѓу Западот и Русија околу Украина, како и дека во наредниот период ќе работи на продолжување на притисокот врз Србија во однос на воведувањето на санкции против Русија и испорака на муниција и друга помош за Украина, како и проширување на листата санкција за поединци и компании од Србија.
Сепак, Милан Антонијевиќ, адвокат и експерт за човекови права, во изјава за НИН смета дека можеби не е лошо да се има пратеник кој има некаква пристрасност кон овој регион.
„За почеток, му должиме благодарност на Габриел Ескобар за се’ што направи за да го приближи нашиот регион до мирни решенија. Го критикуваа дека е наклонет кон Србија, но познавајќи го, сепак би го нарекол самостоен и објективен поглед на Балканот и земјите од нашиот регион, што не може да се види само црно-бело. Александар Саша Казаноф, како некој кој има богато искуство во Стејт департментот, како и искуство со земји кои се во нашето опкружување, како Украина, знае како да се справи со кризи, предизвици, како и со многу информации и дезинформации. Верувам дека и сега во Виена, каде што е моментално, добива информации за регионот со кој ќе се занимава, меѓу другото“, вели Антонијевиќ.
Интересно е што албанските медиуми, но и медиумите блиски до власта во Сараево, веќе со нетрпение го очекуваат доаѓањето на Казанов, иако никој од нас не слушнал ниту еден збор од него за тоа каков е неговиот работен план.
Познатиот прокосовски портал на англиски „Frontranlayer“ пишува:
„Во оваа деликатна средина, назначувањето на Касаноф покренува неколку критични прашања. Со оглед на неговата истакната кариера и пофална работа во Украина, би се надевале дека тој внесува обновено чувство на интегритет и непристрасност во неговата улога. Сепак, постои загриженост дали тој ќе може да се движи низ сложените и често матни води на балканската политика без да подлегне на истите стапици што го мачеа неговиот претходник“.
И „Ал Џезера Балкан“ смета дека Казаноф е човек кој ќе го поддржи суверенитетот и територијалниот интегритет на земјите загрозени од руското влијание.
„Нема сомнеж дека Казаноф ќе ја води политиката на Џим О’Брајан кон Западен Балкан, што може да доведе до одредени промени кога станува збор за прилично „нежниот“ однос што Вашингтон го има кон Србија и Александар Вучиќ, иако Стејт департментот е свесен дека токму Вучиќ е главната пречка за воспоставување на постабилен европски југоисток“, жали „Ал Џезера Балкан“.
Антонијевиќ, пак, смета дека можеби е рано за вакви оценки.
„Секој предвремен поздрав може да доведе до разочарување и во Приштина и во Сараево, па затоа би бил многу порезервиран во тие пофалби и очекувања на нивно место. Не станува збор за нежност на Вашингтон кон кој било лидер во нашиот регион, па дури и кон претседателот на Србија. Ако сте фактор за дестабилизација на регионот, нема да ја имате поддршката од Вашингтон и тоа е јасно“, истакнува Антонијевиќ и заклучува:
„Не би рекол дека Казаноф е привремено решение, за почеток, никому не му е познат исходот од американските избори, а од друга страна, кога дипломати од кариера и високи функционери на американската администрација доаѓаат на толку важни позиции. , тоа никогаш не е привремено решение“
Текстот е личен став на Авторот. Извор Глобус
