Северна Македонија предвидува дека до 2032 година ќе потроши најмалку 900 милиони евра за модернизација на Армијата. Предвидено е да го замениме старото оружје од советско и југословенско производство со ново и софистицирано западно оружје. Сумата не е фиксна, но е проценка на трошоците во наредните години, рече неодамна министерката за одбрана, Славјанка Петровска. Третина од буџетот за одбрана на Северна Македонија, кој годинава изнесува рекордни 275 милиони евра, сега е наменет за модернизација. Но, значителен дел од големите набавки нема да се реализираат со буџетски пари, туку со помош на НАТО сојузниците, при што САД се најголем финансиер со над 135 милиони долари веќе одобрени за земјава во текот на претходната година.
За тоа дали се потребни толку високи финансиски средства за вложување во Армијата, универзитетскиот професор и доктор по науки од областа на безбедноста, Методи Хаџи-Јанев во разговор за „Локално“ дека тоа воопшто не е многу, потенцирајќи дека мирот е скапа работа.
За да нештата станат појасни, вели тој, ако не сме членка на НАТО, цената која ќе мораме да ја издвоиме за да ги подигнеме одбранбените капацитети ќе бидат неколкукратно поголеми.
-НАТО оттука е генерално добро кое можеше да ни се случи во овие околности. Е сега доаѓаме до причините заради кои се вложува во одбраната, а тие се дел наша вина, но дел се резултат на геополитичките земјотреси кои се случуваат на светската сцена. Наша вина е што 30 години речиси ги преспавме и не вложувавме ништо во одбраната. Само колку за илустрација речиси во сите тие 30 години најголемиот дел од средствата одеа за плати на вработените. Не сакајќи станавме отпад за донации (дел беа солидни дел беа така-така, а дел речиси и да не знаевме зошто ги прифаќавме или беа таква „утка“, што после моравме да ги уништуваме, па се сеќавате имаше и судски процеси за тоа). Тоа само по себе ви говори дека сите 30 години сме останале без стратешки курс, особено околу тоа што сакаме со одбраната, каде сакаме да се движиме и како тоа треба да го сториме. Само како за илустрација, во сите тие години од незнаење или од некој други причини, ја загубивме сржта заради која се користи армијата, па наместо уставната обврска, одбрана на државата, армијата стана институција за решавање на кризи. Земете го дури и последниот стратешки одбранбен преглед (иако тој за разлика од сите документи пред него е поостар во речникот), во него заради политичка коректност или не знам од кои причини, како да се срамиме да кажеме дека армијата треба да води бој и да изведува борбени операции, како примарна цел. Тоа е мошне битно, бидејќи едно е да зборувате за криза друго е да зборувате за одбрана и водење на воени операции, посочува Хаџи-Јанев.
На прашањето дали со одлуките за испраќање воена помош на Украина, се нарушува борбената готовност на Армијата, Хаџи-Јанев нагласува дека без да им даваме политички контекст за внатрешни поткусурувања, донацијата е паметен потег.
-Ресурсот за кој зборувате станува логистички кошмар за одржување, и за ова говорев неколку пати на оваа тема. Како поткрепа на мојата теза земете го потегот кој го прават сите НАТО членки кои имаат ваков арсенал, ќе видите дека не штрчиме тука. Е сега, прашање е како ќе го надополните овој капацитет. Бидејќи едно е да го имате и тој да е скап за одржување, друго е воопшто да го немате-ако тоа се аргументите за борбената готовност. Оттука, прашањето кое можеби треба да се постави е како се планира овој капацитет да биде заменет. Од МО соопштија дека имаат решение за тоа и дека е планирано да се надополни тој капацитет, што е добро и вистински потег. Анализите треба да се фокусираат на тоа. Суштината на анализата според мене е квалитетот на тоа што треба да се набави, неговата оперативна вредност која е збир од повеќе параметри. Цената е еден од тие секако, ама многу битни параметри на пример се, и начинот на одржување и одржливоста на тој концепт-значи дали и кој ќе го прави тоа и колку тоа ќе ве чини; Понатаму, дали тој ресурс доктринарно ви се вклопува со останатите ресурси кои ги имате-значи според концептот за кој сте ја замислиле целата одбрана на државата: Како и колку можете да ги надградите тие платформи и дали можете да ги поврзете со останатите системи, па од тоа да креирате систем од системи, со кои ќе постигнете мултиплицирање на капацитетот-значи за парите кои сте ги платиле да добиете повеќе, вели Хаџи-Јанев.
Професорот додава дека еден пример е повеќенаменска употреба на тие средства – дали истите ќе се синхронизираат на пример со останатите сегменти од одбраната (тука не е само армијата, овде се МВР, ЦУК, ДЗС и сл.).
