Според деталната анализа на Еуроњус, годината што следува ќе биде година на избори од кои во голема мера ќе зависи идното обликување на глобалната политика. Проекциите за пораст на поддршката за евроскептичните и екстремно десничарските партии – поттикнати од неодамнешните изборни успеси во Холандија, Италија, Финска и Шведска – сеат сомнеж за идниот пат на ЕУ. Потенцијалните владини промени би можеле решително да ја нарушат геополитичката рамнотежа, што ќе влијае на поддршката на Западот за Украина, конфликтот на Блискиот исток, трговските односи и меѓусебно поврзаната глобална економија.
Се проценува дека две милијарди луѓе во 50 земји во светот би можеле да излезат на гласање во 2024 година, што е повеќе отколку во која било друга година во историјата.
Во јуни ќе се одржат најголемите прекугранични избори во светот кога се очекува да гласаат повеќе од 400 милиони луѓе на европските избори.
Но, со планираните гласови со висок влог во населени нации како што се САД, Индија и Индонезија, автократските држави вклучувајќи ги Белорусија, Иран и Русија и стратешките сојузници Тајван и Обединетото Кралство, изборите, во и надвор од границите на Европа, имаат потенцијал длабоко да влијаат на континентот.
Потенцијалните владини промени би можеле решително да ја нарушат геополитичката рамнотежа, што ќе влијае на поддршката на Западот за Украина, конфликтот на Блискиот исток, трговските односи и меѓусебно поврзаната глобална економија.
Изборите, исто така, ќе ја тестираат издржливоста на глобалните демократии во услови на страв од зголемено демократско назадување и тврдокорно авторитарно владеење.
Еуроњуз ги сегментира изборите во 2024 година, кои треба да ја обликуваат Европа:
Претседателски избори во САД – 5 ноември
Сеништето за враќање на републиканскиот фаворит Доналд Трамп во Белата куќа ја прави 2024 година потенцијално експлозивна година во глобалната политика, а влогот е голем за Европа.
Но, кандидатурата на Трамп за претседател може да заврши пред да започне. Врховниот суд на Колорадо одлучи дека тој не може да се кандидира во државата поради неговите постапки пред нападот на Капитол Хил во јануари 2021 година.
Неговото удобно водство пред републиканските ривали, сепак, значи дека тој сè уште може да победи без да застане во Колорадо – но пресудата поставува силен преседан за слични тужби што би можеле да му забранат да се натпреварува во други држави.
Преземањето на републиканците – без разлика дали тоа е Трамп или не – може да ја наруши цврсто усогласената политика на Западот за Украина, бидејќи некои крила на партијата повикуваат на ограничување на воената и финансиската помош за Кијив.
Тоа може да значи и враќање на трговските спорови. Претходната републиканска администрација под Трамп воведе огромни царини за европските сојузници во обид да ги заштити американските производители. Двете страни се согласија на привремено примирје, но Трамп вети дека ќе воведе царина од 10 отсто за сите странски увозни производи доколку биде избран.
Промената на администрацијата, исто така, би можела да влијае на тековните разговори за да и се дозволи на ЕУ да извезува критични минерали што се користат за производство на електрични батерии во САД, без да ѝ се наметнат тарифите според Законот за намалување на инфлацијата.
Европски избори – 6-9 јуни
Во јуни, гласачите со право на глас во 27-те земји-членки на ЕУ ќе изберат кој ќе ги претставува во Европскиот парламент, единствената демократски избрана институција во блокот.
Гигант во однос на бројот на гласачи, изборите претрпеа слаб одѕив и незаинтересираност меѓу гласачите кои сметаат дека ЕУ е премногу оддалечена од нивниот секојдневен живот.
Проекциите за пораст на поддршката за евроскептичните и екстремно десничарските партии – поттикнати од неодамнешните изборни успеси во Холандија, Италија, Финска и Шведска – сеат сомнеж за идниот пат на ЕУ.
Најновите анкети ја ставаат екстремно десничарската група „Идентитет и демократија“ на рекордно високо ниво од 87 места во 720-члениот хемицил, што значи дека може да се натпреварува со либералите за да стане трета по големина партија во парламентот. Ова би можело да ја стави крајната десница во улогата на креаторот помеѓу двете главни конзервативни и социјалистички групи кои, иако идеолошки се спротивставени, соработуваат за да обезбедат функционирање на институциите на ЕУ во „голема коалиција“.
Економскиот пад во големите економии на ЕУ, создавањето незадоволство во руралните области, климатските промени и миграцијата се сите дефинирани прашања за кампањата.
Изборите, исто така, ќе одлучат кој ќе ја води следната Европска комисија, при што се очекува актуелната претседателка Урсула фон дер Лајен повторно да се кандидира и да предизвика голема промена на главните работни места во ЕУ.
Португалски законодавни избори – 10 март
Претседателот на Португалија свика предвремени избори во ноември, откако социјалистичкиот премиер Антонио Коста беше принуден да се повлече – но остана на функцијата во службена должност – во услови на распространета истрага за корупција.
Социјалистичката партија (ПС) ќе се надева дека нејзиниот нов лидер
ќе може да се држи до владата во пиринејската земја, која беше бастион за европското лево крило во последниве години.
Анкетите укажуваат на тесна трка, при што Социјалистичката партија на Нуно Сантос и нејзината конзервативна опозиција, Социјалдемократската партија, во моментов се изедначени во анкетите со околу 27 отсто од гласовите.
Но, левичарското упориште би можело да биде последната европска земја што ќе забележи екстремно десничарски бран. Чега, тврдокорно десничарска партија предизвикувач која има за цел да го наруши традиционалниот двопартиски систем, е жешка на двете мејнстрим партии со 17%.
Чега беше критикуван за „труење“ на националната дебата со расистичка, анти-ЛГБТК+, антиимигрантска и антиромска реторика.
Белгиски сојузни избори – 9 јуни
Во Белгија на почетокот на јуни ќе се одржат двојни избори, а во ист ден ќе се одржат и европските и федералните избори. Земјата со 11,6 милиони жители е позната по својата раслоена политика и сложените аранжмани за поделба на власта, со не помалку од седум партии во нејзината сегашна коалициска влада.
Анкетите прикажуваат многу позната слика, со екстремно десничарски фламански независни независни Вламс Беланг водечки во Фландрија, Социјалистичката партија предничи во Валонија, додека либералите се очекува да победат во Брисел.
Со оглед на тоа што сегашната коалиција од седум партии е на пат да добие доволно поддршка за повторно владеење, премиерот Александар де Кро ќе сака да го искористи шестмесечното претседавање на Белгија со Советот на ЕУ, кое започнува во јануари, за да добие политички поени дома. .
Но, сопствената фламанска конзервативна либерална партија на Де Кру се наоѓа на историски најниски анкети на нејзината домашна област Фландрија. Неговиот одлучувачки став за конфликтот во Газа и владината криза по неодамнешниот терористички напад во Брисел доведе до дефлација во неговата поддршка.
Австриски законодавни избори – се очекуваат до есен
Изборите во Австрија би можеле да се покажат како едни од најкритичните додека Европа се бори да го спречи бранот на екстремната десница.
Екстремно десничарската Партија на слободата на Австрија (FPÖ) моментално избира со импресивни 30% од гласовите. Нејзината поддршка постојано се зголемува по падот од милоста по скандалот на Ибица во 2019 година, кога тогашниот вицеканцелар и лидер на FPÖ Хајнц-Кристијан Штрахе беше снимен како предизвикува политички услуги од руските деловни контакти.
Политиките на партијата против заклучување за време на пандемијата „Ковид-19“, нејзините критики за економските последици од санкциите на ЕУ врз Русија и нејзините популистички политики видоа дека таа полека ја враќа вербата на десничарските гласачи. Таа, исто така, ја искористи внатрешната пресметка меѓу центристичките партии за да ја консолидира својата поддршка.
Доколку продолжи моментумот, можно е следниот австриски канцелар да дојде од редовите на ФПО.
Други избори на кои треба да се внимава
Финска ќе го избере својот нов претседател во јануари – овој преглед го има Дејвид Мекдугал.
Парламентарните избори ќе се одржат во Литванија на 12 мај, а во Хрватска до 22 септември.
Претседателските избори во Украина треба да се одржат на пролет, но законот забранува гласачки ливчиња според воената состојба. Претседателот Володимир Зеленскиј претходно изјави дека одржувањето на воени избори би било „целосно неодговорно“.
Русите ќе го изберат својот следен претседател на 17 март. Но, со задушени независни медиуми и затворени критичари или во егзил, патот е јасен за претседателот Владимир Путин да го обезбеди својот следен мандат.
Други избори се закажани во Иран на 1 март и во Белорусија на 25 февруари.
Општите избори ќе се одржат во Индонезија на 14 февруари и во Индија меѓу април и мај. Гласањето во Индонезија ќе биде најголемите еднодневни избори во светот со повеќе од 200 милиони граѓани со право на глас.
Тајван ќе се упати на претседателските избори на 13 јануари.
Обединетото Кралство ќе одржи општи избори пред крајот на 2024 година, потврди премиерот Риши Сунак претходно оваа недела.
Извор: Еуроњус/ А. В.
