Како што и се очекуваше, општите избори во Босна и Херцеговина на 4 октомври не донесоа политички пресврт, туку во голема мера ја потврдија длабоката етничка и институционална поделба на земјата. Прелиминарните резултати покажуваат дека Денис Беќировиќ води за бошњачкото место во тричленото Претседателство, Даријана Филиповиќ за хрватското, додека Жељка Цвијановиќ од СНСД убедливо води за српското место. Во Република Српска, кандидатот на владејачкиот блок Саво Миниќ има значителна предност за претседател на ентитетот, а СНСД останува најсилната политичка сила.
Излезноста од околу 42 проценти, приближно осум процентни поени помалку од 2022 година, е уште еден индикатор за политичката апатија и недовербата во системот. За првпат масовно беа употребени електронска идентификација на гласачите и скенери за гласачките ливчиња, по сериозните нерегуларности забележани на претходните избори. Техничките проблеми предизвикаа доцнење на стотици избирачки места, но мерките беа воведени токму за да се намалат можностите за организирана изборна манипулација.
Главниот политички и безбедносен предизвик, сепак, останува Милорад Додик. Иако по судска пресуда му е забрането да извршува јавна функција, тој практично ја водеше кампањата на СНСД и по изборите порача дека неговата политика нема да се менува. На последниот предизборен митинг тврдеше дека БиХ е „мртва“ и „невозможна држава“, додека неговата долгорочна политика вклучува отворено оспорување на државните институции и повици за издвојување на Република Српска.
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Загриженоста не се заснова само на изборна реторика. Канцеларијата на високиот претставник во својот последен извештај оцени дека политичките дејства на властите во Република Српска често се насочени кон блокирање или поткопување на државните институции и предупреди дека Додик повторно ја засилува експлицитната сецесионистичка реторика, вклучително и идеи за идно државно обединување со Србија.
Токму затоа, постизборниот период ќе се следи и како безбедносно прашање. ЕУФОР „Алтеа“ останува присутен со мандат за поддршка на безбедно и стабилно опкружување, а Советот за безбедност на ОН треба до крајот на октомври повторно да одлучува за продолжување на мисијата. Во исто време, функцијата висок претставник останува предмет на спор меѓу западните држави и Русија.
Регионалниот контекст дополнително ја зголемува чувствителноста. Додик ја одржува блиската политичка врска со Белград и со Москва, а по изборите јавно му се заблагодари на Владимир Путин за поддршката. Политичките тензии дополнително беа засилени по јавните почести за осудениот воен злосторник Ратко Младиќ во Србија и Република Српска, што повторно ги отвори воените трауми и спорот околу негирањето и релативизирањето на злосторствата.
Изборите не ја решија главната дилема на БиХ, дали сложениот дејтонски систем може да произведе функционална држава способна за реформи и европска интеграција, или политичките елити повторно ќе ја претворат етничката поделба во инструмент за блокада. Првите резултати покажуваат дека таа битка продолжува, а однесувањето на СНСД и Додик ќе остане еден од клучните предизвици за стабилноста не само на БиХ, туку и на целиот Западен Балкан.
Редакција ЦИВИЛ МЕДИА
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
