Русија продолжува да заработува милијарди од извозот на фосилни горива кон Западот, покажуваат податоците, помагајќи во финансирањето на нејзината целосна инвазија на Украина, сега во четвртата година.
Од почетокот на таа инвазија во февруари 2022 година, Русија заработила три пати повеќе пари од извоз на јаглеводороди отколку што Украина добила помош доделена од нејзините сојузници.
Податоците анализирани од Би-Би-Си покажуваат дека западните сојузници на Украина ѝ платиле на Русија повеќе за нејзините јаглеводороди отколку што ѝ дале на Украина помош.
Активистите велат дека владите во Европа и Северна Америка треба да сторат повеќе за да ја спречат руската нафта и гас да ја поттикнуваат војната со Украина.
Колку Русија сè уште заработува?
Приходите од продажба на нафта и гас се клучни за одржување на воената машина на Русија. Нафтата и гасот сочинуваат речиси една третина од државните приходи на Русија и повеќе од 60% од нејзиниот извоз.
По инвазијата во февруари 2022 година, сојузниците на Украина воведоа санкции врз руските јаглеводороди. САД и Велика Британија ја забранија руската нафта и гас, додека ЕУ го забрани увозот на руска сурова нафта по море, но не и гасот.
И покрај ова, до 29 мај, Русија остварила повеќе од 883 милијарди евра (973 милијарди долари; 740 милијарди фунти) приходи од извоз на фосилни горива од почетокот на целосната инвазија, вклучувајќи 228 милијарди евра од земјите што воведоа санкции, според Центарот за истражување на енергијата и чистиот воздух (CREA).
Лавовскиот дел од таа сума, 209 милијарди евра, доаѓа од земјите-членки на ЕУ.
Државите на ЕУ продолжија да увезуваат гас преку цевководи директно од Русија сè додека Украина не го прекина транзитот во јануари 2025 година, а руската сурова нафта сè уште се испорачува до Унгарија и Словачка.
Рускиот гас сè уште се испорачува до Европа во зголемени количини преку Турција: Податоците на CREA покажуваат дека неговиот обем се зголемил за 26,77% во јануари и февруари 2025 година во однос на истиот период во 2024 година.
Унгарија и Словачка сè уште добиваат руски гас преку цевководи преку Турција.
И покрај напорите на Западот, во 2024 година руските приходи од фосилни горива се намалија за само 5% во споредба со 2023 година, заедно со сличен пад од 6% во обемот на извоз, според CREA. Минатата година, исто така, се забележа зголемување од 6% на руските приходи од извоз на сурова нафта и зголемување од 9% на годишно ниво на приходите од гасоводен гас.
Руските проценки велат дека извозот на гас во Европа се зголемил за до 20% во 2024 година, при што извозот на течен природен гас (LNG) достигна рекордни нивоа. Во моментов, половина од извозот на LNG на Русија оди во ЕУ, вели CREA.
Шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, вели дека алијансата не вовела „најсилни санкции“ врз руската нафта и гас затоа што некои земји-членки се плашат од ескалација на конфликтот и затоа што нивното купување е „поевтино на краток рок“.
Увозот на течен природен гас (ЛНГ) не е вклучен во најновиот, 17-ти пакет санкции за Русија одобрен од ЕУ, но таа усвои план за прекинување на целиот увоз на руски гас до крајот на 2027 година.
Податоците покажуваат дека парите што ги заработува Русија од продажба на фосилни горива постојано го надминуваат износот на помош што Украина ја добива од своите сојузници.
Жедта за гориво може да им застане на патот на напорите на Западот да ја ограничи способноста на Русија да ја финансира својата војна.
Маи Роснер, виш активист од групата за притисок „Глобал витнес“, вели дека многу западни креатори на политики стравуваат дека намалувањето на увозот на руски горива ќе доведе до повисоки цени на енергијата.
„Кај многу влади нема вистинска желба всушност да се ограничи способноста на Русија да произведува и продава нафта. Постои премногу страв за тоа што тоа би значело за глобалните енергетски пазари. Постои линија под која енергетските пазари би биле премногу поткопани или премногу исфрлени од нормалата“, изјави таа за Би-Би-Си.
„Дупка во рафинирањето“
Покрај директната продажба, дел од нафтата што ја извезува Русија завршува на Запад откако ќе биде преработена во горивни производи во трети земји преку она што е познато како „дупка во рафинирањето“. Понекогаш се разредува и со сурова нафта од други земји.
CREA вели дека идентификувала три „ рафинерии пералници“ во Турција и три во Индија кои преработуваат руска сурова нафта и го продаваат добиеното гориво на земјите што ги санкционираат. Се вели дека тие користеле руска сурова нафта во вредност од 6,1 милијарди евра за да произведуваат производи за земјите што ги санкционираат.
Индиското министерство за нафта го критикуваше извештајот на CREA како „измамнички обид да се оцрни имиџот на Индија“.
„[Овие земји] знаат дека земјите што ги санкционираат се подготвени да го прифатат ова. Ова е дупка. Тоа е целосно легално. Сите се свесни за тоа, но никој не прави многу за всушност да се справи со тоа на голем начин“, вели Ваибхав Рагунандан, аналитичар во CREA.
Активистите и експертите тврдат дека западните влади имаат алатки и средства на располагање за да го спречат протокот на приходи од нафта и гас во касата на Кремљ.
Според поранешниот руски заменик-министер за енергетика, Владимир Милов, кој сега е тврд противник на Владимир Путин, санкциите наметнати врз трговијата со руски јаглеводороди треба подобро да се спроведуваат – особено ограничувањето на цената на нафтата усвоено од групата нации Г7, за кое Милов вели дека „не функционира“.
Сепак, тој се плаши дека преструктуирањето на владата што го започна претседателот Доналд Трамп ќе ги попречи агенциите како што се Министерството за финансии на САД или Канцеларијата за контрола на странски средства (OFAC), кои се клучни за спроведување на санкциите.
Друг начин е континуиран притисок врз руската „флота во сенка“ од танкери вклучени во избегнувањето на санкциите.
„Тоа е сложена хируршка операција. Треба периодично да се ослободуваат серии од нови санкционирани бродови, фиктивни компании, трговци, осигурители итн. на секои неколку недели“, вели Милов.
Според него, ова е област каде што западните влади биле многу поефикасни, особено со воведувањето на нови санкции од страна на администрацијата на Џо Бајден во заминување во јануари 2025 година.
Маи вели дека забраната за извоз на руски течен природен гас (ЛНГ) во Европа и затворањето на дупката во рафинирањето во западните јурисдикции би биле „важни чекори во завршувањето на одвојувањето на Западот од руските јаглеводороди“.
Според Рагунандан од CREA, би било релативно лесно за ЕУ да се откаже од увозот на руски течен природен гас.
„Педесет проценти од нивниот извоз на течен природен гас (LNG) е насочен кон Европската Унија, а само 5% од вкупната потрошувачка на [LNG] гас во ЕУ во 2024 година е од Русија. Значи, ако ЕУ одлучи целосно да го прекине рускиот гас, тоа ќе ѝ наштети на Русија многу повеќе отколку на потрошувачите во Европската Унија“, изјави тој за Би-Би-Си.
Планот на Трамп со цената на нафтата за ставање крај на војната
Експертите интервјуирани од Би-Би-Си ја отфрлија идејата на Доналд Трамп дека војната со Украина ќе заврши ако ОПЕК ги намали цените на нафтата.
„Луѓето во Москва се смеат на оваа идеја, бидејќи страната што најмногу ќе страда… е американската индустрија за нафта од шкрилци, најмалку конкурентната нафтена индустрија во светот“, изјави Милов за Би-Би-Си.
Рагунандан вели дека трошоците за производство на сурова нафта во Русија се исто така пониски отколку во земјите на ОПЕК како Саудиска Арабија, па затоа тие би биле погодени од пониските цени на нафтата пред Русија.
„Нема шанси Саудиска Арабија да се согласи со тоа. Ова е пробано и претходно. Ова доведе до конфликт меѓу Саудиска Арабија и САД“, вели тој.
Роснер вели дека постојат и морални и практични проблеми со тоа што Западот купува руски јаглеводороди, а воедно ја поддржува Украина.
„Сега имаме ситуација во која го финансираме агресорот во војна што ја осудуваме, а исто така го финансираме и отпорот кон војната“, вели таа. „Оваа зависност од фосилни горива значи дека всушност сме под каприците на енергетските пазари, глобалните производители на енергија и непријателските диктатори“.
Д. Мишев
