Олександр Левченко
Во пресрет на парламентарните избори во Шпанија, закажани за 29 ноември 2026 година, кремљската мрежа ботови „Матрјошка“ започна нова кампања за дезинформирање. Според медиумските извештаи, нејзиниот централен наратив е дека поддршката за Украина, наводно, ги предизвикала економските проблеми во Европа и дека промената на политичкото раководство нема да ја подобри состојбата доколку европските земји не се откажат од санкциите против Русија. Како наводни „излези“ од кризата, руските пропагандисти предлагаат Шпанија да ја напушти Европската Унија, Каталонија да прогласи независност од Мадрид, а Германија повторно да се подели на две одделни држави – Источна и Западна Германија.
Дезинформациите се шират преку фабрикувани материјали осмислени да изгледаат како публикации на угледни меѓународни и европски медиуми, меѓу кои Euronews, Reuters, AFP, France 24 и El País, како и преку лажни насловни страници на француски изданија. Според медиумските извештаи, досегот на кампањата засега е релативно ограничен. Сепак, нејзините руски организатори продолжуваат да ја прошируваат публиката преку автоматизирани механизми за дистрибуција на содржини и вештачко зголемување на бројот на прегледи.
Руската дезинформациска мрежа „Матрјошка“ е специјализирана за создавање и ширење фабрикувани материјали што имитираат публикации на угледни европски медиуми, соопштенија на меѓународни организации и изјави на јавни личности. Нејзината активност традиционално се засилува во периоди на значајни политички настани, кога реалните внатрешни проблеми на европските земји се злоупотребуваат за промовирање евроскептични, антиукраински и проруски наративи. Стратешката цел на овие операции е да се поткопа воената и политичката поддршка за Украина, да се ослабне европското единство во спротивставувањето на руската агресија и да се продлабочат внатрешните поделби во земјите членки на ЕУ. Ваквите активности ги координираат структури поврзани со руските разузнавачки служби и политичкиот блок на Администрацијата на претседателот на Русија.
Засилувањето на активностите на „Матрјошка“ во информативниот простор на Шпанија, во пресрет на парламентарните избори, укажува на намерата на Кремљ да ја искористи земјата како една од платформите за ширење евроскептична пропаганда низ Европа. Руската информациска операција намерно се обидува да им го наметне на шпанското општество и на европската јавност наративот дека поддршката за Украина и санкциите против Русија се виновни за економските и социјалните проблеми и дека откажувањето од натамошна помош за Кијив, наводно, би придонело за нивно решавање.
Повиците Шпанија да ја напушти ЕУ, Каталонија да се отцепи, а Германија повторно да се подели, покажуваат дека кампањата оди многу подалеку од обично дискредитирање на европската политика кон Украина. Таа вклучува и намерна злоупотреба на сепаратистичките чувства со цел поткопување на европската интеграција.
Во овој контекст, Кремљ настојува да ги оживее сепаратистичките движења, да ги заостри постојните внатрешни поделби и да ги претвори политичките несогласувања во конфликти што можат да го нарушат функционирањето на државните институции. Промовирањето вакви сценарија во пресрет на парламентарните избори во Шпанија има цел да ја продлабочи политичката поларизација, да ги зајакне позициите на радикалните сили и да ја внесе идејата за европска дезинтеграција во главните текови на политичката дебата.
Друга компонента на оваа операција е дискредитирањето на европскиот информативен простор и професионалното новинарство. Со имитирање на дизајнот и визуелниот идентитет на угледни европски медиуми, руските пропагандисти настојуваат фабрикуваните извештаи да ги претстават како веродостојни новинарски публикации. Оваа практика не само што ја доведува јавноста во заблуда за конкретни настани, туку и пошироко ја поткопува довербата во медиумите и изворите на информации.
Како резултат на тоа, на граѓаните во европските земји, вклучително и во Шпанија, им станува сè потешко да ги разликуваат фактите од манипулациите. Истовремено, опаѓањето на довербата во јавните извори на информации создава поволна средина за ширење теории на заговор, радикални ставови и екстремистички тенденции.
Релативно ограничениот досег на овие фабрикувани публикации во моментов не треба да создаде погрешен впечаток дека операцијата е безначајна. Ефикасноста на ваквите информациски кампањи не се определува само според бројот на директни прегледи. Нивното влијание може значително да се зголеми доколку фабрикуваните материјали ги преземат политичари, радикални движења, алтернативни медиуми или влијателни јавни личности.
На тој начин, кампањата допира до нови публики, го проширува ширењето на манипулативните содржини и создава вештачки впечаток дека наративите што се промовираат уживаат широка јавна поддршка. Оттука, целта на Кремљ не е толку да убеди што е можно повеќе Европејци во автентичноста на поединечните лажни извештаи, колку да создаде информативна средина во која неговите пропагандни наративи постепено ќе почнат да се восприемаат како дел од легитимната политичка дебата.
Руската дезинформациска кампања насочена кон Шпанија и другите европски земји е дел од пошироката стратегија на Кремљ за слабеење на Европската Унија однатре и поткопување на нејзиниот заеднички став во спротивставувањето на руската агресија.
Преку злоупотреба на економското незадоволство, антиукраинските чувства и сепаратистичките тенденции, Москва настојува внатрешните поделби во европските општества да ги претвори во инструмент за политичко влијание, со што ќе ѝ го отежне на ЕУ формулирањето и спроведувањето заеднички политики.
Без соодветен одговор, ваквите операции се закануваат не само дополнително да ја ослабнат поддршката за Украина, туку и да ја зголемат ранливоста на европските земји на надворешно мешање и внатрешна политичка дестабилизација.
ЦИВИЛ МЕДИА | Сите права се задржани.
Олександр Левченко е украински дипломат, независен аналитичар и професор на Државниот даночен универзитет во Украина. Тој служел како амбасадор на Украина во Хрватска и Босна и Херцеговина (2010–2017) и како конзул во Сојузна Република Југославија (1993–1997). За време на војната, тој има напишано околу 5.000 написи за руската агресија врз Украина за онлајн медиуми во девет земји.
Напишано за CIVIL Today.
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.












