ОЛИВИЕ ВЕДРИН
Директор на Асоцијацијата Жан Моне, Франција
Бев поканет оваа година во ноември, откако веќе бев поканет минатата година во октомври, да одржам предавање на Baltic Defence College (BALTDEFCOL). Создаден во 1999 година од трите балтички држави – Литванија, Летонија и Естонија – Колеџот за одбрана на Балтикот е центар за образование и обука акредитиран од НАТО.
Русија одамна се перцепира во балтичките држави како конкретна воена закана, а војната во Украина како нејзин вовед. Влегувањето на Финска и Шведска во НАТО претставува значаен пресврт, со што Балтичкото Море практично се претвора во „езеро“ на Атлантската алијанса. Последниве години Москва ги зголеми актите на субверзија во регионот: изградба на воена инфраструктура, сајбер-напади, саботирање на подморски кабли во Балтичкото Море, инструментализирање на рускојазичните малцинства и миграциски војни преку вештачки насочени текови на илегални мигранти од Субсахарска Африка, итн.
Сепак, краткорочните и среднорочните стратешки процени се многу понесигурни. Според Германија и Данска, брзото обновување на руските капацитети би ѝ овозможило на Русија да може да распореди трупи во балтичката зона во рок од шест месеци по завршувањето на конфликтот во Украина, како и да започне голема војна против Европа до 2030 година. Ова ги турка пограничните земји да ја гледаат војната како реален рок. Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, го засилува овој став – според него, Русија сега произведува на секои три месеци онолку колку што сојузниците произведуваат за една цела година.
Одговорот на државите од североисточното крило на НАТО е на висината на алармот. Финска ќе ги зголеми воените трошоци на 3% од БДП до 2029 година; Естонија на 5,4% од БДП; Летонија се обврза да достигне 5% до 2026 година; Литванија цели кон 5 до 6%; Полска веќе достигна 4,7% од БДП. Овие буџети се насочени кон три приоритети: зајакнување на територијалната одбрана, интеграција на пробивни технологии и релокализација на одбранбената индустрија за обезбедување стратешка автономија.
Зајакнувањето на североисточното крило на НАТО поминува низ зацврстување на физичките одбрани. Искуството од војната во Украина овозможи преосмислување на одбранбените стратегии против руските „човечки бранови“. Во балтичките држави мобилноста и брзината на изведба имаат предност над фиксни инсталации, додека Полјаците се потпираат на искористување на теренот и фиксни одбранбени позиции. Но сите се согласуваат околу масовната употреба на пробивни технологии. „Ѕидот од дронови“ е добар пример – надоместување на бројчаната инфериорност преку автоматизација на одбраната и нанесување максимални загуби на непријателот без непотребно изложување на сопствените трупи.
Естонија – клучен актер
Во овој контекст, Естонија стана клучен играч, особено во автономни системи како роботи, фиксни или мобилни огнени позиции, како и координација на ројови дронови управувани од АИ или далечински оператори. Перспективата за можна долготрајна војна бара промена на одредени производствени методи и зголемување на обемот на производство, како кај гранати или засолништа.
Логистиката за медицинска евакуација и поставувањето на медицински пунктови исто така се преиспитуваат поради руските напади врз вакви инфраструктури. Временскиот фактор доведува и до обновување на производството на воена опрема. Полска и Финска повторно го насочија производството на национално тло и добија стратешка автономија за да избегнат зависност од критични материјали и опрема. Но истиот фактор време ги принудува овие земји да купуваат големи количини опрема од странство – од Јужна Кореја или САД – за да го надоместат недоволното домашно производство. Сепак, Европејците успеаја да останат конкурентни во одредени области.
Подготви: М. Д.
Извор: TdG.
