Слободата на медиумите како колективен бедем

Пишува: Александар Иванов

Слободата на медиумите не е изолиран остров, ниту пак ексклузивна битка која новинарите треба да ја водат сами. Таа е темел на секое здраво општество и нејзината одбрана бара колективен напор. Кога товарот на вистината ќе падне исклучиво на грбот на медиумските работници, општеството веќе почнало да ја губи својата критичка острина. Вистинската слобода на говорот се гради и опстојува само тогаш кога сите општествени чинители ќе излезат од својата комфорна зона и ќе застанат во нејзина одбрана.

Илузијата на интегритетот и институционалниот молк

Во македонското општество, еден од најзагрижувачките симптоми на оваа ерозија е акутниот недостаток на академско-научен и професионален интегритет. Честопати сме сведоци како истакнати членови на академската заедница преземаат раководни функции во разни државни комисии, управни одбори или советнички позиции, без разлика дали станува збор за централно или локално ниво. Иако е сосема легитимно, па дури и логично, стручноста да биде соодветно валоризирана и хонорарно платена, она што е поразително е нивната ненадејна трансформација. Со прифаќањето на овие позиции, нивниот критички глас најчесто замолчува, претворајќи ги од интелектуални корективи во тивки набљудувачи.

Науката без критика престанува да биде наука

Она што притоа се заборава е дека основната, структурна карактеристика на науката е токму нејзината критичност. По својата природа и дефиниција, науката не прифаќа догми и не се поклонува пред авторитети без претходно да ги подложи на строга проверка и сомнеж. Доколку една научна или академска мисла престане да биде критична – доколку го изгуби својот вроден капацитет да преиспитува, да анализира и да контрира со аргументи – таа едноставно престанува да биде наука и се деградира во обична апологетика на моќта. Оттука, кога академската заедница ќе се откаже од својата критичка острина заради какви било привилегии, таа не само што го изневерува општеството, туку ја негира самата своја суштина и причина за постоење.

За „молкот како соучесништво“

Овој академски и професионален конформизам е исклучително опасен. Новинарите не можат и не смеат да бидат оставени сами на фронтот да се борат за правата кои ни припаѓаат на сите нас. Интелектуалната елита има морална обврска да зборува гласно, да предупредува и да критикува. Ако ние избереме да молчиме пред неправдите, притисоците и обидите за замолчување на медиумите само заради зачувување на сопствениот комфор, тогаш не сме неутрални – ние стануваме директни соучесници во рушењето на демократските вредности. Интегритетот не се продава за позиција; тој се докажува токму тогаш кога молкот е најисплатлив.

Специјално за ЦИВИЛ МЕДИА

Проф. д-р Александар Иванов е редовен професор на Факултетот за безбедност – Скопјe, специјализиран за безбедност на животната средина, меѓународни односи и трансформација на безбедносната наука во оперативна реалност.

Поддршка за ЦИВИЛ