Минхенска безбедносна конференција требаше да биде првенствено за две работи: како да се стави крај на војната во Украина без да ѝ се предаде на Русија, и како Европа треба да ги зголеми своите трошоци за одбрана.
Но, американскиот потпретседател Џеј-Ди Венс, го искористи своето време на подиумот за да не зборува за ниту за едното, ниту за другото.
Американскиот потпретседател Џеј-Ди Венс, излезе на сцената во Минхен, за да го искорени наводниот тоталитаризам во Европа. Но, не во Москва, особено по нејзината дива инвазија на Украина. Наместо тоа, им се сврте на сојузниците на Украина во Европската унија. „Непријателот внатре“, како што го нарече, во Европа, ги затвора противниците и се плаши од сопствените гласачи, објави Си-ен-ен, пренесува ЦИВИЛ Медиа.
И додека Минхен се надеваше дека ќе слушне повеќе детали за јавно преобликувачкиот мировен план на администрацијата на Трамп за Украина, тие беа погодени со бизарна, пост-вистината серија поплаки за културна војна и обид да се посее сериозен сомнеж за изборниот интегритет низ Европа.
Прво беше сугестијата дека неодамна поништеното претседателско гласање во Романија беше некако обид да им се оневозможи на гласачите нивниот избор. Да биде јасно, Романија го поништи само првиот круг од претседателските избори минатата година, во кој екстремно десничарски, проруски кандидат многу тесно освои место во вториот круг, бидејќи судовите се согласија со доказите од романските разузнавачки агенции дека имало значително мешање од Русија. Венс се спротивстави на владеењето на правото во Романија и се справуваше со проруските чувства и мешањето во изборите.
Навистина не е јасно на кого мислеше кога рече дека неговите европски сојузници ги цензурираат нивните противници или „ги ставаат во затвор, без разлика дали тоа е лидерот на опозицијата, или скромна христијанка која се моли во нејзиниот дом или новинар кој се обидува да ја пренесе веста“. Звучеше како источна Германија во 1950-тите – свет географски на само неколку стотици километри северно, каде што овие ужаси од советската ера сè уште се живи спомени.
Венс рече дека „старите вкоренети интереси“ „се кријат зад грдите зборови од советската ера како дезинформации и мисинформации“. За да биде појасно, многумина во собата би ја поздравиле бруталната окупација на поранешниот Советски Сојуз. Не им требаше предавања за тоа како авторитаризмот ја исфрла лагата за да го оправда лошото и сурово владеење на малцинството.
Германскиот министер за одбрана, Борис Писториус, брзо одговори дека зборовите на Венс се „неприфатливи“. Тој се спротивстави на „впечатокот дека потпретседателот Венс создаде дека малцинствата се потиснати или замолчувани во нашата демократија. Знаеме не само против кого ја браниме нашата земја, туку и за што“.
Венс потоа започна со широк опсег на говор за тоа дека слободата на говор е окована во Европа. Тој го наведе случајот на еден човек уапсен затоа што тивко се молел во близина на клиника за абортус во ОК. Новите закони во Британија значат дека политичката активност е забранета на оддалеченост од 150 метри од клиниките за абортус за да се спречи вознемирување на жените кога бараат лекарска помош – не е сосема исто. Абортусот е помалку актуелен проблем во Европа отколку во Соединетите Држави и се случува со многу помалку контроверзии.
Жалбите на Венс го погодија срцето на клучната разлика во улогата на слободата на говорот во Европа и САД, многу посвежа демократија. Во Европа, слободата на говорот е најважна и е зацртана во законот, но и одговорноста за безбедноста на граѓаните. Некои европски правни системи сугерираат дека ова значи дека не можете лажно да викате дека има „пожар“ во преполн театар и да ја избегнете казната ако стампедото што настанало предизвика повреда само затоа што сте имале право да викате „оган“. Во Соединетите Држави, Првиот амандман значи дека можете да викате што сакате. Во ерата на паметни телефони и по 11 септември, Европа забрани некои екстремистички активности на интернет. Сè уште е нелегално да се застапувате за нацистите во Германија, и не треба да биде контроверзно или мистериозно зошто. Широкораспространетиот бунтовничкиот печат низ Европа е жив знак за неговата слобода на говор, додека расне популарноста на маргиналните партии за кои Венс се противеше да бидат отсутни во Минхен. Никој навистина не се затвора.
Венс очигледно долго ја подготвуваше оваа тирада како почетен истрел во обидот на втората администрација на Трамп да го наполни со горивото популизмот низ Европа. Континентот со кој тој зборуваше е малку помудар сега, по првиот мандат на Трамп со некои популистички експерименти кои веќе завршија со изборна катастрофа – како во Обединетото Кралство, каде Конзервативната партија беше исфрлена од власт.
Венс зборуваше во просторијата, акутно свесен за заканата што екстремно десничарскиот популизам ја претставува за мејнстрим и умерената идеологија, како и за предизвиците на имиграцијата што ја зафатија Европа, против кои Венс се противеше со едвај прикриена ксенофобија.
Но, вистинската фигура што се наѕираше низ просторијата во која тој трескавично се обрати беше шефот на Кремљ Владимир Путин. Гревовите за кои беа обвинети публиката и Европа, всушност, се случуваат во Русија. Путин не беше спомнат. Украина беше спомната само минливо. Лошиот човек беше сојузник на САД. А вистинската закана за западната демократија беше самата на себе.
Пред конференцијата во Минхен, Европа беше вчудоневидена од веста дека Трамп остварил очигледно срдечен телефонски разговор од 90 минути со Путин, со што ненадејно стави крај на тригодишното замрзнување на Западот во разговорите со рускиот лидер, што беше на сила од времето на инвазијата во 2022 година.
По говорот на потпретседателот на САД во Минхен, стравувањата меѓу европските лидери и нивните делегации дека во брзањето на Доналд Трамп да обезбеди мировен договор во Украина, Путин ќе излезе како победник, посилен и охрабрен да заплени повеќе парцели земја во Европа, станаа уште посилни.
Драган Мишев
