На 1.490-тиот ден од целосната руска воена агресија и оската на сојузници на Кремљ против Украина, состојбата на теренот е обележана со драматична ескалација – најмасовни воздушни напади од почетокот на војната и формален почеток на нова руска пролетно-летна офанзива.
Рекордни воздушни напади
Во последните 48 часа се регистрирани најинтензивните координирани воздушни напади во текот на четиригодишната војна.
Како што објави ЦИВИЛ, рускиот агресор изврши масовен напад меѓу 23 и 24 март, при што беа лансирани речиси 1.000 дронови и ракети во континуиран бран. Особено алармантен беше редок дневен напад со дронови на 24 март, насочен кон западна Украина, вклучително и историскиот центар на Лвив, кој е под заштита на УНЕСКО. Во нападот беше оштетен и манастир од 16 век.
Како одговор, Украина во текот на ноќта кон 25 март изведе една од најголемите операции со дронови досега. Според руските власти, биле соборени речиси 400 украински дронови над повеќе региони.
Украинските удари предизвикаа и значителна штета врз клучната руска инфраструктура. Голем пожар избувна во пристаништето Уст-Луга, во близина на Санкт Петербург – важен извозен центар за нафта и ѓубрива. Овој напад следува по сличен удар врз пристаништето Приморск на 23 март.
Фронт: „Појасот на тврдини“ под притисок
Според анализите на Институтот за проучување на војната (ISW), руската пролетно-летна офанзива за 2026 година е веќе во тек.
Во правецот Лиман–Словјанск, руските сили изведуваат механизирани напади на ниво на баталјон, обидувајќи се да заземат стратешки височини источно од Словјанск. Целта е да се отвори пат кон т.н. „Појас на тврдини“ – серија силно утврдени украински градови во Донбас.
Во северниот регион Суми се водат интензивни борби, каде руските сили се обидуваат да создадат „тампон-зона“ со цел да ја оддалечат украинската артилерија.
На јужниот фронт, украинските контранапади во правците Хулијајполе и Олександривка (Запорижја) ја принудуваат Русија да прераспоредува сили, вклучително и морнаричка пешадија од други делови на фронтот, што дополнително ги комплицира нејзините офанзивни планови.
Прелевање на конфликтот во регионот
Војната сè повеќе има директни последици врз соседните држави.
Во Естонија, во раните утрински часови на 25 март, дрон од руски воздушен простор удри во оџак на електраната Аувере. Иако нема повредени, инцидентот се истражува како сериозен безбедносен ризик во близина на границата на НАТО.
Молдавија прогласи 60-дневна вонредна состојба во енергетскиот сектор, откако беше прекината клучна електроенергетска линија од Романија – последица на руските напади во јужна Украина.
Човечки и економски последици
Вкупните руски загуби се проценуваат на над 1,29 милиони војници од почетокот на инвазијата во февруари 2022 година.
Според достапните информации, Русија планира од 1 април да започне со директно распоредување на ново мобилизирани сили на фронтот, со цел да ги надомести загубите во текот на пролетните борби.
Во меѓувреме, економските притисоци стануваат сè поочигледни. Владимир Путин неодамна призна пад на БДП од 2,1% (јануари 2026 во споредба со јануари 2025), што укажува дека долгорочните трошоци од војната почнуваат да ја поткопуваат внатрешната стабилност на Русија.
Човечката цена на војната
Цената за Украина останува огромна и трагична.
Зад бројките за офанзиви, дронови и фронтови стои огромна човечка трагедија што продолжува да се продлабочува. Според достапните и верификувани податоци, повеќе од 15.000 цивили се убиени, а над 41.000 се ранети од почетокот на руската инвазија. Само во 2025 година, бројот на цивилни жртви порасна за 31%, што ја прави најсмртоносната година досега за цивилното население.
Воените загуби се исто така драматични. Украинските власти зборуваат за околу 55.000 загинати војници, додека западни разузнавачки проценки укажуваат дека бројот може да надминува 100.000, со стотици илјади ранети. Од другата страна, руските загуби се проценуваат на повеќе од 1,29 милиони припадници, што сведочи за размерите и интензитетот на конфликтот.
Покрај директните жртви, војната предизвика и масовно раселување. Речиси 11 милиони луѓе – околу една четвртина од населението на Украина – се принудени да ги напуштат своите домови, внатре во земјата или во странство. Оваа хуманитарна димензија ја потврдува реалноста дека војната не се води само на фронтот, туку длабоко го разорува и секојдневниот живот на милиони луѓе.
Ден на Службата за безбедност на Украина
25 март се одбележува и како Ден на Службата за безбедност на Украина (СБУ), институција која има клучна улога во контраразузнавањето, саботажите и борбата против руските хибридни закани.
Потврда за новата офанзива на рускиот агресор
Ескалацијата на воздушната војна и отворањето на новата офанзива укажуваат дека конфликтот влегува во уште поопасна и непредвидлива фаза, со последици што сè појасно се чувствуваат и надвор од границите на Украина.
Иако Кремљ избегнува формално да прогласи „нова офанзива“, за да не преземе политички ризик во случај на бавен напредок, независните анализи се јасни: војната влезе во нова фаза. Институтот за проучување на војната (ISW) и украинскиот Генералштаб оценуваат дека руската пролетно-летна офанзива преминала од „подготвителна“ во активна фаза меѓу 17 и 21 март.
Овој заклучок се темели на неколку индикатори: нагло зголемување на копнените напади (619 за само неколку дена), премин од мали пешадиски напади кон баталјонски механизирани операции, концентрирање сили кон линијата Словјанск–Краматорск, како и масовните воздушни удари од 23–24 март кои се толкуваат како подготовка за понатамошни копнени продори.
И покрај интензитетот, експертите проценуваат дека Русија тешко ќе успее да го освои целиот „Појас на тврдини“ во 2026 година, поради недостиг на обучен кадар и високите загуби во техника.
Џ. Дерала
Во подготовката на текстот се користени повеќе меѓународни извори и анализи, со поддршка на дигитални алатки и ВИ.
