Седум недели откако шефот за одбранбена политика на Чешка, Јан Јирес, објави дека неговата влада лоцираше 800.000 – подоцна милион – артилериски гранати што сојузниците на Украина би можеле да ги купат за Украина, естонскиот министер за одбрана Хано Певкур рече дека неговата влада пронашла уште еден милион гранати и ракети за Украина.
Певкур изјави за Postimees дека се обидува да добие дополнителни 2,2 милијарди долари за да плати за муницијата од Естонија, од истите земји кои платија 1,3 милијарди долари за муниција од чешки извори.
„Ако ги комбинираме овие еден милион гранати, потенцијалните набавки на Чесите, нашите способности за купување, а исто така и Британците“ – кои, наводно, организираат сопствена иницијатива „муниција за Украина“ – „Се осмелувам да кажам дека би било можно на Украина да и испратиме две – до 2,5 милиони гранати оваа година, ако средствата беа достапни“, рече Певкур.
Како што тврди Певкур, со дополнителни 2,5 милиони гранати и ракети до крајот на годината, Украинците би можеле да се изедначат со сопственото снабдување со муниција на Русија. Тоа би било прв пат во една година Украинците да можат да истрелаат онолку гранати и ракети колку што би можеле да испукаат Русите.
Доколку пратеникот Мајк Џонсон, републиканскиот спикер на Претставничкиот дом на САД, го одржи зборот и – по шест месеци одложување предизвикано од крилото на Републиканската партија, пријателски настроено кон Русија – конечно донесе на гласање дополнителна американска помош за Украина, силите на Кијив би можеле да постигне артилериска супериорност во наредните месеци.
Певкур не прецизираше точно каде Естонија би можела да ги набави гранати и ракети.
„Главно од неевропски земји“, рече тој, „но има и такви во Европа. За жал, не можам да прецизирам. Во многу случаи, самиот продавач не сака тоа да биде познато“.
Певкур рече дека гранатите вклучуваат гранати од 155 милиметарски НАТО стандард, како и 152-милиметарски гранати според советските стандарди и ракети Град, што значи дека Естонците, делумно, гледаат кон земјите во Источна Европа и на Балканот. Африканските земји исто така може да бидат кандидати. Чешката иницијатива, наводно, набавувала муниција од Јужна Кореја, Јужна Африка и Турција.
Времето е од суштинско значење. Некои од потенцијалните продавачи на муниција се подготвени да земат пари од сојузниците на Украина или од Русија. Прв дојден, прв услужен.
„Има малку трка со времето за да се види кој ќе ги обезбеди прв“, рече Певкур.
Дури и ако Естонците не можат да ги купат сите милион гранати и ракети, без оглед на изворот на муниција кој се додава на залихите, на Украинците им помага да се реши нивниот најголем проблем на бојното поле, додека пошироката руска војна против Украина ја почнува третата година.
Со суспензијата на американската помош, украинските артилериски батерии од истрелување 6.000 гранати дневно станаа само илјада или нешто повеќе – додека руските батерии продолжија да испукуваат со брзина од речиси 6.000 гранати дневно. Гладни за муниција, Украинците често забележувале руски напаѓачки групи, но биле немоќни да ги погодат.
Недостигот на муниција е една од главните причини зошто украинскиот гарнизон во источниот град Авдиивка на крајот се повлече во средината на февруари по бруталната петмесечна битка. Тркалајќи се во урнатините на Авдиивка, Русите ги направија своите најголеми територијални придобивки за девет месеци – и го искористија целокупниот моментум во пошироката војна.
Чувствувајќи го гладот за муницијата на Украинците, Русите продолжија да напаѓаат западно од Авдиивка. Но, континуираните напади се совпаднаа со започнувањето на чешката артилериска иницијатива. Убедени дека доаѓаат уште гранати, украинските стрелци очигледно зафатиле подлабоко во резервите за итна муниција – и ја зголемиле стапката на оган.
„Ова подобрување ѝ овозможи на Украина да го спречи губењето на важни одбранбени позиции на исток и да го забави понатамошниот руски напредок“, објасни украинската група за анализа Fronttelligence Insight. „И покрај првичната возбуда кај руската јавност и намерите на руската команда да навлезе подлабоко во украинската одбрана по првичниот напад кај Авдиивка, руските сили на крајот не успеаја да добијат значителен терен по заземањето на Авдиивка“.
Ако мало зголемување на украинската артилериска огнена моќ може да го запре рускиот напредок, дали големото зголемување може да го смени напредувањето? Со други зборови, може ли неколку милиони свежи гранати да и помогнат на Украина да го сврти бранот на војната?
Сигурно, силите на Кијив имаат и други проблеми. Недостаток на работна сила. Недостаток на ракети за противвоздушна одбрана. Доцнење во поправката на опремата оштетена во битка.
Но, недостигот на гранати беше најсериозниот проблем. И се чини дека сојузниците на Украина, во незгодни ситуации, конечно го решаваат.
Естонија беше една од првите земји што ѝ обезбеди на Украина одбранбена помош дури и пред почетокот на руската војна во полн обем на 24 февруари 2022 година, испраќајќи ги противтенковски ракетни системи Javelin кои пристигнаа во Украина на 22 февруари.
Претходните донации вклучуваа проектили за противтенковски ракетен систем Javelin, хаубици, противтенковски мини, фрлачи на противтенковски гранати, минофрлачи, возила, опрема за комуникација, медицински материјали, лична заштитна опрема (шлемови, итн.) и пакети со сува храна . Во соработка со Германија, Естонија и донира на Украина две теренски болници и медицински материјали во вредност од речиси 15 милиони евра. Естонија и донира трета теренска болница на Украина во соработка со Холандија и Норвешка, кои обезбедија 7,8 милиони евра како поддршка за проектот.
Предходниот пакет за помош на Естонија вклучуваше полуавтоматски пушки, снајперски пушки, нишани, двогледи, муниција, индивидуална и специјална опрема, патролни чамци и термални камери. Дополнително, се донира и медицинска опрема. Вкупната вредност на воената помош е 494.300 евра. Со донирање опрема не трпат обуката и воените капацитети на одбранбените сили, се вели во соопштението на министерството за одбрана на Естонија.
Како што предходно објави естонската премиерка Каја Калас, од 2022 година Естонија ѝ обезбедила на Украина воена помош во вредност од речиси 0,5 милијарди евра и ќе издвои 0,25 отсто од својот бруто домашен производ за оваа намена во следните четири години,
Во рамки на програмата „ Seeing is Believing“ за градење на јавното разбирање за НАТО и отпорноста на Балканот, ЦивилМедиа, заедно со група новинари од Северна Македонија и Црна Гора на почетокот на декември престојуваа во Талин, Естонија, каде остварија средби со Генералниот секретар на Министерството за надворешни работи, Јoнатан Всевиов и со Петер Куимет, раководител на Одделот за меѓународна соработка во Министерството за одбрана, кои ја истакнаа решителноста на Естонија да продолжи да го поддржува Кијив во одбраната од руската агресија, не само заради Украина, туку и дека победата во војната е од големо значење и за Естонија, Европа и целиот свет.
Драган Мишев
