ДРАГАН МИШЕВ
Во изминатиот период, официјалните профили на повеќе федерални институции во САД почнаа да објавуваат содржини кои, според дел од медиумите и експертите, носат јасни траги на крајнодесничарска и неонацистичка симболика. Од слогани и визуелни мотиви, цитати и музички референци, до униформи и карактеристични кратко потстрижани фризури што циркулираат во екстремистички кругови, овие пораки се појавуваат не на маргините на интернетот – туку директно се споделуваат преку официјални владини канали. Токму тоа, предупредуваат аналитичарите, е најзагрижувачкиот сигнал: постепеното нормализирање на радикалната реторика како „патриотска“ комуникација, во време на засилени имиграциски мерки и политичка поларизација.
Само од почетокот на годината, владините агенции циркулираа десетици објави на социјалните мрежи што вклучуваат иконографија поврзана со екстремно десничарски екстремистички групи.
Како што пишува Њујорк Тајмс, одредени објави од Белата куќа, Министерството за труд и Министерството за внатрешна безбедност на САД вклучуваа слики, слогани, па дури и песна што ја користеше белата националистичка десница.
Објавите се осврнаа на неонацистичка литература, промовираа етничко чистење и теории на заговор, повикуваа на депортирање на речиси една третина од населението на САД и промовираа текстови од химна што ја извикуваа екстремно десничарските милитанти на „Гордите момчиња“.
Нивните автори не се на маргините на општеството. Тие се во канцелариите на Белата куќа и одделенијата за внатрешна безбедност и труд, користејќи официјални владини сметки.
За некои луѓе, објавите на администрацијата звучат патриотски. Други може најмногу да почувствуваат слабо свирка за кучиња кон екстремистите. Некои објави може едноставно да изгледаат чудно. Но, оние кои се добро упатени во сложените кодови на десничарскиот екстремизам слушаат аларм.
Овој месец, Белата куќа и Министерството за внатрешна безбедност заеднички објавија оглас за регрутирање за Службата за имиграција и царина на Инстаграм, Фејсбук и X, преклопен со зборовите:
„ЌЕ ГО ИМАМЕ НАШИОТ ДОМ ПОВТОРНО“.
Тоа е и име на песна напишана од членови на самопрогласениот „пробел братски поредок“, кој е прифатен од „Гордите момчиња“ и други бело-националистички групи. Стотици експлицитно неонацистички и бело-супремацистички профили ја споделија песната на Телеграм апликацијата за шифрирани пораки.
Според Атлантик, Министерството за труд на САД прифаќа нацистички слогани и тропи, истражувачката канцеларија на Пентагон користи неонацистички графички елементи во своите канали на социјалните медиуми, а Министерството за внатрешна безбедност неодамна објави текст што имитира популарна песна од бенд со врски со етно-националистички социјален клуб.
Официјалните канали на социјалните медиуми на администрацијата на Трамп станаа неуморни потоци од ксенофобични и нацистички кодирани пораки и слики. Раководителите на овие оддели досега одбиваат да одговорат на прашања за нивните стратегии на социјалните медиуми, но трендот е невозможно да се пропушти: Низ целата федерална влада, службениците се залагаат за радикално ново разбирање на американската идеја, кое не е вкоренето во визијата на основачите, туку во идеологиите на европските фашисти.
Ова присуство на содржини позначајно се прошири на официјалните владини профили во вториот мандат на Трамп, комплетно со мемиња, слики генерирани од вештачка интелигенција и несомнено MAGA пораки. Некои од тие слики се посуптилни од другите, како на пример во јули кога Одделот за внатрешна безбедност објави на социјалните медиуми „Наследство на кое треба да се биде горд, татковина што вреди да се брани“ со фотографија од „Американскиот напредок“ на Џон Гаст, слика од 1872 година што ја прикажува Мис Колумбија (претставувајќи ја Америка) и бели доселеници како напредуваат кон запад додека Индијанците се чини дека бегаат.
A Heritage to be proud of, a Homeland worth Defending.
American Progress – John Gast pic.twitter.com/agU6bl8TZ8
— Homeland Security (@DHSgov) July 23, 2025
На 10 јануари, Министерството за труд објави видео со наслов „Една татковина. Еден народ. Едно наследство“, што звучи морничаво слично на нацистичкиот слоган „Ein Volk, ein Reich, ein Führer“ („Еден народ, едно царство, еден водач“). Објавата има 22,6 милиони прегледи.
Пред една недела, истражувачката канцеларија на Пентагон објави силуети на војници од револуционерната ера со светкави бели очи. Светлечките очи и филтерот што им даваше на нивните чизми црвена и цијан нијанса, често се користат во поджанрот „Right Wing Death Squad“ на мемиња „fashwave“ – содржина објавена од неонацисти кои се обидуваат да ги направат своите ставови естетски попријатни.
Друга слика објавена на X, Facebook и Instagram профилите на Homeland Security, вклучувајќи прикажува фотографија од човек на коњ, силуета на која се гледа на снежни планини, додека бомбардер Б-2 лета над него.
„ПАК ЌЕ ГО ИМАМЕ НАШИОТ ДОМ“, гласи текстот над сликата. „ПРИДРУЖЕТЕ СЕ.ICE.GOV“
We’ll have our home again.https://t.co/nZkBEj3GGi pic.twitter.com/OVX3fac1xr
— Homeland Security (@DHSgov) January 9, 2026
Оваа фраза е речиси идентична со текстот од песна од група поврзана со Mannerbund, крајно десничарска фолк група која се потпира на германското етнонационалистичко движење Völkisch: „О, бога ми, повторно ќе го имаме нашиот дом“.
Ен-би-си њуз овој месец анализираше серија неодамнешни објави на социјалните мрежи од официјалните владини сметки на администрацијата на Трамп во кои се повторува терминологијата што ја користат крајно десничарските екстремисти, велат експертите, додавајќи дека објавите не нудат сомнеж дека се референци на реториката на белата супремација.
Во една од објавите споделена од профилот X на Белата куќа, се прикажани две групи кучиња за влечење санки со дански знамиња, едната патека се движи кон знамето на САД, а другата кон знамињата на Русија и Кина. Над фотографијата, текстот гласи:
„Кој пат, човеку од Гренланд?“
Во август, профилот на X на Министерството за внатрешна безбедност користеше слична формулација како натпис за цртеж на Чичко Сем со повик за регрутирање за имиграциски и царински служби:
„Кој пат, човеку од Америка?“
Оваа фраза многу го отсликува насловот на книгата од 1978 година „Кој пат, човеку од Запад“, која е важен текст за белите супремацистички групи и сè уште е во употреба од страна на екстремистите на интернет.
Which way, American man?https://t.co/nZkBEj3GGi pic.twitter.com/Nvz5DlgpKx
— Homeland Security (@DHSgov) August 11, 2025
Овие зборови се добро познати во крајнодесничарската заедница како наслов и текст на песна што ја прифаќаат белите националисти.
Некои од крајната десница ги признаа тие објави како усогласени со нивните ставови. Венди Виа, коосновач и извршен директор на непрофитната организација Глобален проект против омраза и екстремизам, им посочи на NBC News канали на апликацијата за пораки Telegram во кои членовите на Proud Boys ги циркулираа објавите.
„Пораката е примена“, гласеше една порака објавена покрај објавата за домашна безбедност на X.
Трета објава, објавена минатата недела на X од Министерството за труд, ја користеше фразата „Една татковина. Еден народ. Едно наследство“, која некои ја критикуваа како неамериканска. Многу други на интернет рекоа дека има сличности со нацистички пропаганден слоган: „Ein volk, ein reich, ein führer“, што се преведува како „Еден народ, една империја, еден водач“. Објавата предизвика гнев кај многу синдикални лидери, објави „Гардијан“.
„Оваа линија на напад е здодевна и заморна. Справете се со неа“, изјави за „Политико“ портпарол на Белата куќа како одговор на прашањата за објавите:
„Нарекувањето на сè што не ви се допаѓа е „нацистичка пропаганда“… Министерството за внатрешна безбедност ќе продолжи да ги користи сите алатки за комуникација со американскиот народ и да го информира за нашите историски напори повторно да ја направиме Америка безбедна“, изјави за медиумот портпарол на Министерството.
Објавите, кои сочинуваат само мал дел од објавите на владата, доаѓаат во време кога некои во орбитата на Трамп поотворено ја прифатија екстремистичката реторика. Технолошкиот милијардер и сопственик на X, Елон Маск, поранешен советник во администрацијата на Трамп, кој вечерал во Мар-а-Лаго претходно овој месец, сподели објава во која во еден дел пишуваше:
„Ако белите мажи станат малцинство, ќе бидеме убиени. Белата солидарност е единствениот начин да се преживее“.
Од слогани до униформата на Грег Бовино – „нацификацијата“ на ICE не смее да се потцени
Историјата можеби не се повторува буквално, но честопати одекнува, а 1930-тите нè научија една важна лекција: симболиката не е безопасна. Фашизмот не се појавува одеднаш – не доаѓа со една голема марширачка колона што сите ќе ја видат и ќе ја препознаат. Тој полека се вовлекува така што па дури и „патриотска“,пишува Индипендент..
Токму затоа е важно да се следи што се случува денес во САД со федералниот апарат за имиграциско спроведување, особено со ICE (Immigration and Customs Enforcement) – службата која се занимава со имиграција, апсења и депортации. Начинот на кој ICE во последно време регрутира нови луѓе – преку постери, графики и слогани – има естетика и реторика што многумина ја споредуваат со крајнодесничарска пропаганда од 1930-тите.
Да бидеме јасни: постерите и графиките на социјалните медиуми што ги поттикнуваат луѓето да работат во Службата за имиграција и царина на САД (ICE) не се само малку ретро. Тие се преполни со граматиката на нацистичката и крајно десничарската пропаганда; херојски силуети, тапи морални бинарности, претстоен национален пад и повик за одбрана на митската „татковина“. И сето ова доаѓа во момент кога федералните агенти убиваат американски граѓани на американските улици.
Toa е класичен рецепт во авторитарните системи: прво се гради атмосфера, па потоа доаѓаат мерките. Пред масовните апсења и полициската бруталност да станат „ново нормално“, јавноста се навикнува преку визуелни пораки што го претставуваат тоа насилство како нешто оправдано, нужно и неизбежно.
Постерите и кампањите за вработување во ICE не се само „ретро“ или „патриотски“. Тие се исполнети со препознатливи елементи од крајнодесничарската пропаганда: херојски силуети и „тврдокорни мажи“; едноставни поделби на „добри“ и „лоши“; приказна за „нација во пад“ и повик да се брани митската „домовина“
Проблемот е што ова не се случува во вакуум – туку во момент кога федерални агенти убиваат американски државјани на американски улици.
Еден од најсподелуваните регрутациски постери го прикажува Чичко Сем на раскрсница: едната насока е означена со доблесни апстракции – “HOMELAND”, “SERVICE”, “OPPORTUNITY” (ТАТКОВИНА“, „СЛУЖБА“, „МОЖНОСТ“) – другата со страв – “INVASION”, “CULTURAL DECLINE” („ИНВАЗИЈА“, „КУЛТУРЕН ПАД“). Тоа е класична уметност за мобилизација: поедноставена нација-персона соочена со егзистенцијален избор, сведена на патокази и слогани.
Пораката е јасна: Америка е пред „егзистенцијален избор“, а имиграцијата се претставува како инвазија и закана.
Тука е важна поентата: не мора да пишува „расна војна“ на постер за пораката да ја препознаат екстремистите. Тие ја читаат меѓу редови, а институциите тоа го знаат.
По убиството на Рене Гуд, говорницата на прес-конференција била брендирана со слоганот:
„One of ours, all of yours“ („Еден од нашите, сите ваши“).
Ваквите формулации силно потсетуваат на логиката на колективна одмазда од нацистичката ера (СС доктрина), каде смртта на еден германски војник се „наплатувала“ со казни врз цивили.
DHS го отфрлил ова како претерано и „заморно“, но критичарите сметаат дека пораката е намерно агресивна и насочена кон заплашување.
Во текстот се наведуваат уште неколку примери, каде ICE агенти прикажани како средновековни витези, заедно со натписот „Непријателите се пред портите“. Нацистичката пропаганда, исто така, едноставно сакаше да ги прикажува членовите на СС како витези во оклоп, подготвени да ја заштитат светата татковина од инвазија. Или постер со каубој и воен авион, со слоган „Ќе си го вратиме домот“ – што е и наслов на песна од бенд популарен кај бели националисти
Оваа естетика е калибрирана да „фати“ кај крајната десница, каде зборови како „домовина“, „инвазија“ и „пад“ се кодирани сигнали, а не обични поими.
Во екстремно десничарскиот свет, „homeland“ често не значи „држава“ во граѓанска смисла, туку замислена етнички чиста земја. „Инвазија“ не е само опис за миграција, туку дел од познатата теорија на замена („replacement theory“) – заговор дека не-белата миграција е организиран напад врз западната цивилизација.
Во таква рамка, не се регрутираат луѓе за „спроведување закон“, туку за културна војна.
Како лице на новата политика се посочува Грегори Бовино, висок функционер на Граничната патролам во долг капут со копчиња, фризура налик на Химлер) како „фашистичка естетика“ – како некој да „глуми“ висок офицер на СС, додека води агресивни рации.
Паралелите со 1930-тите не се случајни!
Секако, САД во 2026 не се нацистичка Германија, но вознемирувачки е познатиот образец:
– државна сила се претставува како чувар на „етнички дефинирана нација“
– се охрабрува да наметнува ред преку страв
– насилството се нормализира
– симболите и слоганите ја „подготвуваат“ јавноста
И тука доаѓа најважната порака: постерите не се само маркетинг. Тие можат да бидат дел од поширок проект – создавање на корпус кој сам ќе се селектира идеолошки и ќе ја гледа својата работа како „битка за нацијата“, не како административно спроведување закон.
„Ќе апсиме илегалци“ – а јавноста по дифолт замислува „кафеави тела“
Авторот додава дека кога пропагандата зборува за „инвазија“ и „илегалци“, во јавната имагинација непријателот најчесто станува не-бел човек. Тоа ја претвора имиграцијата во алатка за расни граници, не само законски.
Бранителите на овие кампањи велат дека критичарите гледаат нацисти во сè. Но 1930-тите покажале дека токму така започнува: фашизмот не доаѓа со фанфари, туку така што бруталноста почнува да изгледа „нормално“, па дури и „благородно“. И затоа – не мора да чекаме „џекбут“ чизми за да ја препознаеме насоката.
Постерите, униформите и слоганите не се целата приказна – но се ветроказ. А моментално, тој покажува кон опасен правец. A правецот уште не толку одамна го покажа Илон Маск кога со гест на раката, кој потсетуваше на нацистички поздрав ја поздрави публиката за време на говорот на инаугурацијата на Доналд Трамп.
ЦИВИЛ МЕДИА | Ставовите и наодите во овој текст се целосна одговорност на авторите и не нужно ги претставуваат ставовите на донаторите или на другите партнери и соработници на организацијата.
