Во својата анализа „Смртта на Младиќ како Прокрустова постела за балканските политичари“, Љубомир Костовски го разобличува политичкиот парадокс околу Ратко Младиќ – од почитување на хашката пресуда до негово повторно претворање во национален симбол. Случајот Младиќ, според Костовски, е огледало на балканската политичка дволичност и на неспремноста да се соочиме со злосторствата од минатото.
ПОСЛЕ ГЕНОЦИДОТ ВО СРЕБРЕНИЦА
На 24 јули 1995 година, Ратко Младиќ беше обвинет за геноцид, злосторства против човештвото и кршење на законите или обичаите на војување пред Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија. На 8 ноември 1996 година, со декрет на претседателката на Република Српска, Билјана Плавшиќ, беше разрешен од функцијата командант на Главниот штаб на ВРС. Инаку, таа и самата беше осудена од истиот суд, а лежеше во затвор по сопствен избор.
Професионалната воена служба на Младиќ формално заврши на 28 февруари 2002 година (!), врз основа на декретот донесен на 7 март истата година. Тој ја добиваше својата пензија до ноември 2005 година (!), кога му беше суспендирана исплатата. Неговиот имот беше замрзнат по стапувањето во сила на Законот за замрзнување на имотот на хашките бегалци, усвоен од Парламентот на Србија и Црна Гора на 7 април 2006 година. Дали ова не говори за намерната спорост на српските власти во соочувањето со крвавото минато на Младиќ?
Со пресудата се утврди дека Младиќ учествувал во четири заеднички злосторнички потфати: трајно отстранување на Бошњаците и Хрватите од територијата на Босна и Херцеговина што ја бара раководството на босанските Срби, тероризирање на цивилното население во Сараево со гранатирање и снајперски оган, елиминација на Бошњаците во Сребреница и земање членови на Обединетите нации како заложници со цел да се спречат воздушните напади на НАТО. Тој беше осуден за геноцид, прогон, истребување, убиство, депортација, присилно преместување, тероризам, незаконски напади врз цивили и земање заложници.
Колку беше за многумина легендарно неговото однесување како офицер, толку беше претворено во легенда криењето од лицето на правдата. Младиќ избегнувал апсење речиси 16 години! Колку само статии беа напишани во весниците на тема – каде е бегалецот Младиќ? Виден е во Романија, во Хан Пјесак, Белград, Бања Врујца, во близина на Ваљево, Панчево, Златибор, Цер, Повлен итн. Различни касарни и воени објекти, како и манастири во Овчарско-Кабларската клисура, биле споменувани како можни места за криење. Во меѓувреме, многу локации се идентификувани како потенцијални места за сокривање, а трагата на Младиќ официјално била изгубена кон крајот на 2005 година. Експертските анализи водат до заклучок дека Младиќ се криел во урбаните средини на Србија со двајца придружници и дека се движел брзо.
Факт е дека таа предолга потрага имаше одраз врз ставот на Западот кон Белград! На 3 мај 2006 година, Европската комисија ги прекина преговорите за стабилизација и асоцијација со (тогашна) СЦГ поради неуспехот да се уапси Младиќ и да се екстрадира во Хашкиот трибунал. Кон средината на јули, Владата на Република Србија го усвои Акцискиот план за соработка со Хашкиот трибунал, што подразбира координирана акција од сите надлежни органи за апсење на Младиќ.
ПРОТЕСТ НА ТОГАШНАТА ОПОЗИЦИЈА, А СЕГАШНА ВЛАСТ ВО БЕЛГРАД
Но, по апсењето многу политички организации и видни поединци јавно ја изразија својата поддршка за Младиќ. За време на преименувањето на булеварот АВНОЈ во булевар Зоран Ѓинѓиќ, членовите на екстремно десничарското младинско движење „1389“ поставија постери со натпис „Булевар Ратка Младиќа“. На една фотографија е и актуелниот српски претседател како ја бакнува таблата со името на Младиќ!
Самата таа фотографија јасно отсликува во каква каша во актуелниот момент се наоѓа претседателот на Србија. Од една страна сака да се покаже како лојален кон постоењето и пресудите на Меѓународниот суд за воени злосторства а од друга тешко се огрешува кон сопствената интима – фотографијата каде тој учествува во драматизирано постаување на „нов булевар“ на местото резервирано за името на убиениот Зоран Ѓинѓиќ кажува сè.
Впрочeм, една од точките на обвинението беа злосторите направени во опсадата на Сараево, а знаеме дека италијанското обвинителство отвори процес против учесниците во т.н. „сафари“ каде учесниците пукале во мирни граѓани во опколениот град. (Прочитајте и: „САРАЕВО САФАРИ: Мрачната туристичка индустрија на викенд-убијци на цивили во опсадениот град“, ЦИВИЛ МЕДИА, 6 февруари 2026.)
Името на Вучиќ беше споменато како дел од организацијата на таа форма на прибирање на пари во воениот буџет на Пале, а српскиот претседател призна дека само бил – преведувач! Истрагата и судењата во Милано сè уште траат, за што веќе пишуваше ЦИВИЛ.
Па и од формална страна гледано, Белград во првите изјави истакна дека Младиќ е осуден од Суд што Србија го респектира (впрочем има многу документи кои се издадени од официјалните органи), ама потоа, за ден-два дојде соопштение дека на Младиќ му се готви државен погреб со сите почести!
Каков етички карусел! Впрочем, за време на гостувањето на Вучиќ во Ужице во саботата, на 29 август, каде не беше пријателски дочекан (а испрати таму 200 автобуси како „народна поддршка“) неговите тепачки настроени преторијанци имаа униформи на чиј грб стоеше портретот на Младиќ.
Очекуваме ли дека некогаш на Балканот ќе има помирување, па дури и смирување на страстите ако постои дволичен однос кон темните, застрашувачки настани од последната деценија на минатиот век?
Тука секако има и актери од многу други етички средини кои дале придонес во таа „кланица“, но дволичноста кон ликот на починатиот Младиќ е еден додатен степен за новата осуда која пред сè западните земји секако ќе ѝ ја покажат на Србија во многу кус рок. И тоа секако ќе се случи во многу брзо време.
Прочитајте повеќе:
Смртта на Младиќ како Прокрустова постела за балканските политичари
