Србија влегува во последните недели пред предвремените парламентарни избори на 25 октомври со значително променета политичка сцена. На 27 септември Александар Вучиќ поднесе оставка од функцијата претседател и најави дека кампањата ќе ја продолжи како носител на листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ и кандидат за премиер. Функцијата претседател привремено ја презеде претседателката на Народното собрание Ана Брнабиќ, а според уставните правила, вонредните претседателски избори треба да се одржат најдоцна во рок од три месеци.
Оставката отвора и втор изборен процес. Уставот на Србија дозволува едно лице да биде избрано за претседател најмногу двапати, а Вучиќ веќе е во вториот мандат. Тој изјави дека се повлекува за да може да учествува во парламентарната кампања без ограничувањата што ги носи функцијата шеф на државата. Така, покрај изборот на нов состав на Собранието и влада, Србија до крајот на годината треба да влезе и во избор на нов претседател.
Во првите настапи по оставката Вучиќ повтори дека ќе го признае изборниот резултат, но истовремено тврдеше дека „некои однадвор и однатре“ би можеле да се обидат да предизвикаат нереди во изборната ноќ. За таквото тврдење јавно не презентираше конкретни докази. Тој најави и дека, доколку неговата листа добие можност да формира влада, кабинетот би го намалил на 12 министерства. Во кампањата неговиот блок ги истакнува инфраструктурата, економските резултати, животниот стандард и континуитетот на државната политика.
Нов фактор на овие избори е „Студентска листа – Студенти победуваат“, произлезена од протестното движење што се разви по падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад на 1 ноември 2024 година, кога загинаа 16 лица. Листата има 250 кандидати, а прв е лекарот Илија Срдановиќ од Нови Сад. Нејзината програма ја става борбата против корупцијата и криминалот во центарот, со предлози за специјална обвинителска полиција, лустрација, институционални реформи, бесплатни учебници и поевтини лекови. Срдановиќ деновиве го критикуваше јавниот сервис РТС поради, според него, недоволното претставување на кандидатите од листата.
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Дел од традиционалната опозиција реши директно да го поддржи студентскиот блок. Коалицијата предводена од Мирослав Алексиќ, Александар Јовановиќ Ќута и Милош Парандиљовиќ ја повлече веќе поднесената листа и најави дека својата организација и околу 3.500 контролори ќе ги стави во поддршка на Студентската листа и контролата на изборниот процес. Републичката изборна комисија на 24 септември официјално го констатираше повлекувањето. Поддршка на студентската листа јавно дадоа и повеќе други опозициски партии и движења.
Друг дел од опозицијата излегува одделно. Коалицијата „Европска Србија“ предводена од Мариника Тепиќ и Здравко Понош“, составена од Партијата на слободата и правдата, Србија центар и Солидарност, настапува со посебна листа. Тепиќ ја истакнува борбата против корупцијата, функционирањето на институциите и европскиот пат, а најави и итна анализа на состојбите во БИА, јавниот сервис РТС и големите државни системи. Понош ја критикува политиката на Вучиќ кон Европската Унија и Косово, оценувајќи дека Србија се оддалечила од ЕУ без да го реши косовското прашање.
Социјалистичката партија на Србија на Ивица Дачиќ настапува со листата „Фактор на стабилност“. Дачиќ ги нагласува социјалната правда и заштитата на државните и националните интереси. Од десниот спектар пријавена е и листата „Автентична десница“ на Милош Јовановиќ, со Нова ДСС и ПОКС, додека во трката учествуваат и повеќе малцински листи, меѓу кои Сојузот на војводинските Унгарци и партии од Санџак.
Изборниот процес е и под меѓународно набљудување. ОДИХР на ОБСЕ распореди мисија со 14 експерти и 30 долгорочни набљудувачи и планира околу 300 краткорочни набљудувачи непосредно пред гласањето. Ќе се следат кампањата, медиумското покривање, финансирањето, избирачкиот список, изборната администрација и решавањето на изборните спорови.
Изборите на 25 октомври, според тоа, се одвиваат во повеќеполна трка: блокот на Вучиќ, студентското движење поддржано од дел од опозицијата, посебната проевропска коалиција, СПС, десните и малцинските листи. Кампањата продолжува во услови на долготрајни протести, остри меѓусебни обвинувања и засилено внимание кон медиумските услови и контролата на изборниот процес.
Редакција ЦИВИЛ МЕДИА
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
ЦИВИЛ МЕДИА | Сите права се задржани.
