Иако институционалната криза во САД на прв поглед изгледа како внатрешно прашање, се чини дека овој процес има глобален импакт и води кон колапс на светскиот поредок што се појави по Втората светска војна.
Секако овој процес не е од сега, почнат е од поодамна, но под Трамп доживува ескалација, се забрзува и добива видливост и поддршка на глобално ниво, особено во земјите – вклучително и во некои членки на ЕУ – каде дојдоа на власт автократи, кои се истовремено и трамписти и путинисти.
Последиците би се почувствувале далеку надвор од Вашингтон – особено на Западен Балкан, регион кој историски реагира чувствително на секое слабеење на западните гаранции. Доколку процесите на „национализирање“ на изборите, политизирање на институциите и евентуално прогласување вонредни состојби станат реалност или дури и сериозна можност, тоа би значело сериозен удар врз кредибилитетот на демократскиот модел што САД традиционално го промовираат, и би претставувало „карт бланш“ за примена на ваквото сценарио во кревките демократии на Западен Балкан.
За Балканот, најопасна би била не толку конкретната одлука на Вашингтон, туку симболиката – ако демократијата во најмоќната држава стане условна, оспорена или „суспендирана“ под изговор на безбедност, тогаш тоа неизбежно ќе ги охрабри локалните елити да ги релативизираат истите стандарди дома. Притисокот за владеење на правото, изборна транспарентност и медиумски слободи би ослабнал, а авторитарните тенденции би добиле легитимација. Во ваков вакуум, се отвора дополнителен простор за влијание на актери кои со години инвестираат во дестабилизација на регионот – пред сè Русија, но и други центри на моќ што ја хранат антизападната недоверба.
За Северна Македонија, последиците би биле двојни. Прво, би се засилил дезинформацискиот бран со веќе познати наративи – дека „Америка нема демократија, па зошто ни држи лекции“, „Западот е во распад“ и дека евроатлантската ориентација е промашена.
Второ, би се нарушила внатрешната политичка кохезија: во услови на растечка поларизација, секоја слабост на Западот се претвора во аргумент за популизам, радикализација и оспорување на изборната легитимност.
На крај, најопасен е „домино ефектот“- ако во САД се нормализира институционалната злоупотреба и релативизирањето на изборниот процес, Балканот, вклучително и Северна Македонија, ќе добие оправдување за сопствени, локални верзии на истото – со далеку посериозни последици за стабилноста и демократијата.
Текстот е дел од анализата на Драган Мишев „Повикот на Трамп за „национализирање“ на изборите, стравувања од суспензија и можен „домино ефект“ во Западен Балкан и Северна Македонија“ објавена на ЦИВИЛ Медиа на 3 февруари 2026 година.
ПРОЧИТАЈТЕ ГО ЦЕЛИОТ ТЕКСТ:
