Во пресрет на Парада на гордоста, под мотото „Гасни и горди“ што се одржа во Скопје, на 24 јуни, ЦИВИЛ Медиа разговараше со Мина Џек Толу, трансродово лице од Малта.
Толу е транс-активист, член на комитетот на Европските зелени и ЛГБТКИА активист. Толу ги сподели своите искуства со говорот на омраза како транс лице, но и политичар, како и за улогата на Зелените во однос на човековите права.
ЦИВИЛ Медиа: Дали може да ни кажете колку е распространет говорот на омраза против ЛГБТКИА заедниците?
Толу: Говорот на омраза и насилството, особено на интернетот против ЛГБТКИА заедниците, се зголемува. Гладеме, посебно на интернет, сé повеќе координирани напади на овие движења, особено таргетирајќи ги транс луѓето, транс лицата. Ова не е својствено само за една земја или друга, го гледаме ширум Европа, посебно сега во Обединетото Кралство, каде печатот особено поттикна пораст на анти-транс чувства преку нивниот кликбајт и преувеличените карактеристики за транс луѓето, за тоа кои сме ние и што бараме. Значи, навистина е важно да продолжиме да се спротивставуваме на тоа, особено преку, како на пример, Прајд утре и како што се случува низ Европа, да го имаме ова движење на солидарност и заедница од ЛГБТКИА луѓето, да нé покаже заедно обединети.
ЦИВИЛ Медиа: Како се справувате со говорот на омраза, кои се вашите препораки?
Толу: Па, јас сум транс лице, но, исто така, сум и политичар, така што добивам говор на омраза на различни нивоа. Сигурна сум дека моите колеги од ДОМ тука, како што е Маја Морачанин, се навикнати да имаат таргетирани напади на интернет против можеби тоа што го зборува и тоа што го предлага во парламентот и тоа што го зборува особено за законот за матична евиденција, што ќе овозможи почитување на самоопределбата за трансродовите лица да имаат брзо, транспарентно и правно достапно признавање. Значи, во тој однос, политичарите се научени да не ги читаат коментарите, посебно во весниците кои можеби ги покриваат нашите прашања со одредена негативност, како и да работат со нивниот персонал или со нивните волонтери за да се има тампон нивоа меѓу нас и коментарите на интернет. Секако, ако не сте политичар, а сте јавна личност или активист, или само си ја гледате својата работа и само си го живеете својот живот како ЛГБТ лице, тоа има различен ефект бидејќи го немате истиот систем околу вас да ве штити. Значи, сметам дека е важно да направите скриншотови и да ги чувате линковите на секој говор против вас на интернет и да ги однесете во ЛГБТКИА организација доколу е таргетиран ЛГБТКИА говор на омраза, затоа што тие би можеле да ги соберат сите овие информации што доаѓаат и да имаат посилен случај доколу за тоа би разговарале со, на пример, полициската сајбер единица.
ЦИВИЛ Медиа: Каква е улогата на зелените во подобрувањето на состојбата со човековите права на ЛГБТКИА заедниците?
Толу: Европските зелени и нашите партии членки низ Европа работат мошне напорно за сите човекови права. Кога станува збор за ЛГБТКИА правата, во 2020 година изгласавме многу силна политичка резолуција наречена Транс права тука, Транс права сега (Trans Rights Here, Trans Rights Now), што зборува за и почитувањето на самоопределбата и телесната анатомија на трансродовите луѓе, но и за интерсексуалните луѓе. Исто така, на пример, го видовме во Естонија сега оваа недела законот за еднаков брак и естониската Зелена партија беше меѓу оние поголеми групи кои собираа потписи за туркање на оваа промена. Тука сме со граѓанските општества и невладините организации и веруваме во партиципативна демократија, каде што ги слушаме луѓето кои се најмногу погодени од овие прашања и ова е навистина важно за да можеме да предложиме закони кои се инклузивни, праведни и современи.
ЦИВИЛ Медиа: Можете да ни кажете нешто за вашата проценка на состојбата тука во Северна Македонија, бидејќи сте тука, сега?
Толу: Да, секако. Тука сум кратко време, но пред да дојдам имав бројни онлајн состаноци со разни колеги и денес ќе се сретнам со некои ЛГБТКИА активисти исто така. Загрижувачки е да се види пораст на анти-родовите чувства, посебно што доаѓаат од религиозните групи, но не е за изненадување. Но, секако, знаете, го имаме ова лажно веување дека можеби како што минува времето стануваме попрогресивни. Но, за тој прогрес мора да работиме секој ден. И секогаш ќе има подеми и падови во однос на нападите против заедницата. Значи, кога станува збор за тоа што се случува во Северна Македонија, во однос на законот за родова еднаквост, ги гледаме истата реторика и пораки како и во другите земји што се обидуваат да поттикнат слични закони за родова еднаквост, за родови квоти, за правно признавање на родот за транс лицата. Загрижувачки е, но знам дека има вистински луѓе кои работата на ова локално, за да застапуваат и осигураат почитување на правата на транс лицата конкретно. Така што, се надевам дека, знаете, ќе видиме некои добри позитивни промени во следните две недели. Мислам дека во целина, мојата порака особено до Македонците е дека треба да разберете што значи самоопределба за транс луѓето, затоа што ќе разберете колку е важно да си го изберете своето име, да си го изберете својот статус во однос на други луѓе. И мислам дека токму ова е тоа што го бараат транс луѓето – да ни биде дозволено да си ги избереме своите имиња и да си го избереме својот статус и тоа како нé гледа општеството, како маж или жена, толку е едноставно. Не ни треба одложувања во време, не ни требаат понатамошни пречки, не ни е потребно луѓето да се однесуваат сурово кон нас и да ни кажуваат кои сме затоа што ние најдобро се познаваме себеси, кои навистина сме.
ЦИВИЛ Медиа: Ви благодарам што бевте тука со нас.
Толу: Ви благодарам, ви благодарам многу за интервјуто. Имаме уште нешто да кажам – Како трансродово лице од Малта, законите кои ги имаме од 2015 година кои нé признаваат, многу нé имаат поддржано и ни овозможиле да си го живееме нашиот живот. Гледаме сé повеќе и повеќе транс луѓе кои имаат пристап до вработување и високо образование. Гледаме како транс луѓето сами си го избираат своето патување и одвојуваат време за да пристапат до специфичната здравствена заштита за трансродови лица и тоа се прави со целосна почит. Кога ќе ги погледнеме законите кои се измениле низ Европа во изминатите 8 години за правно признавање на родот во Малта, во Ирска, Исланд, Белгија, Данска и други земји, гледаме дека никогаш немало злоупотреба на овие закони. Трансродова Европа (Transgender Europe), како невладина организација со седиште во Берлин која работи со транс активисти ширум Европа и Централна Азија, има направено детално истражување со властите во овие земји кои при тоа потврдиле дека кога овие закони ќе влезат во сила, тие ќе ги поддржуваат транс луѓето и дека истите никаде не се закана за еднаквоста на жените.
Дијана Тахири
камера и монтажа: Ариан Мехмети
