На 5 март 2026 година, од страна на безбедносните структури на Унгарија, на обиколницата на градот Будимпешта беа задржани 7 вработени и 2 возила на инкасациската служба на АД “State Savings Bank of Ukraine” кои вршеа превоз на вреден товар од градот Виена кон Украина во рамки на исполнување на меѓународен договор меѓу Raiffeisen Bank International AG (Австрија) и АД „Ощадбанк“.
Товарот што се превезуваше од Австрија во Украина беше оформен согласно меѓународните правила за превоз и важечките европски царински процедури.
Унгарската страна знаела дека инкасаторите не биле вооружени, но задржувањето на граѓаните на Украина го спроведе унгарскиот Антитерористички центар. Во акцијата беше вклучен и оклопен транспортер, а припадниците на Антитерористичкиот центар кои го вршеа задржувањето беа вооружени со митралези и гранатомети.
По враќањето на граѓаните во Украина станаа познати подробности за задржувањето и постапувањето со нив, кои укажуваат на груби прекршувања од страна на Унгарија на нејзините меѓународно-правни обврски, особено на Европската конвенција за човекови права и Виенската конвенција за конзуларни односи.
Иако задржаните имале статус на сведоци, тие биле држени со лисици 28 часа. За време на превезувањето постојано им биле врзани очите.
На граѓаните на Украина им биле одземени лични предмети, вклучително и мобилни телефони, и им била одземена можноста да ги известат своите роднини, Амбасадата на Украина во Унгарија или работодавачот за нивното задржување и местото на нивното наоѓање. Поголемиот дел од личните предмети одземени при задржувањето не биле вратени.
При влошување на здравствената состојба на еден од задржаните, кој е лице со попреченост и има потреба од посебен режим на исхрана и редовно земање лекови, медицинска помош била укажана дури откако тој ја изгубил свеста. При тоа, на лицето болно од дијабетес насилно му бил инјектиран препарат, по што кај граѓанинот нагло се зголемило нивото на шеќер во крвта и започнала хипертензија, по што бил пренесен во болница.
Унгарските органи за спроведување на законот направиле сè можно за да ги лишат задржаните Украинци од каква било поддршка. Врз задржаните бил вршен психолошки и физички притисок.
Со прекршување на сите општоприфатени норми, на граѓаните на Украина не им била обезбедена можност да даваат изјави на својот мајчин јазик, а со Украинците комуницирале на руски јазик.
На задржаните не им била овозможена можност да користат адвокатска заштита, игнорирајќи ги и барањата на задржаните и обраќањата на адвокатот ангажиран за нивна заштита.
И покрај официјалните барања на Амбасадата на Украина за обезбедување конзуларен пристап до задржаните граѓани на Украина, како и барањата на самите задржани, унгарските органи за спроведување на законот ја оневозможиле таквата средба.
Во известувањето на истражниот оддел на Националната даночна и царинска служба на Унгарија до Амбасадата на Украина било наведено дека е можна присутност на конзул при истражните дејствија со задржаните сограѓани. Сепак, подоцна вработените во поврзаните унгарски служби или избегнувале комуникација со претставниците на дипломатската мисија или давале невистинити информации за местото на наоѓање на граѓаните на Украина.
Министерството за надворешни работи на Украина ги смета за неприфатливи и неадекватни ваквите дејствија на унгарските власти, кои претставуваат цинично прекршување на низа одредби од Европската конвенција за човекови права, Виенската конвенција за конзуларни односи и украинско-унгарската конзуларна конвенција.
Иако немало докази за вмешаност на задржаните граѓани на Украина во незаконски дејствија и тие во текот на целиот период имале статус на сведоци, по предлог на унгарската Управа за заштита на Уставот на 6 март 2026 година унгарската страна донела одлука за депортација на Украинците и тригодишна забрана за влез на територијата на Шенген. Наведеното изгледа како казнување на граѓаните на Украина кои не дале сведочења потребни за унгарската страна.
Потсетуваме и на барањето веднаш да се вратат одземените возила на украинската државна банка, како и вредностите што се превезувале.
Нагласуваме дека ваквите произволни дејствија се неприфатливи и можат да се изедначат со земање заложници и кражба на имот.
Инсистираме на потребата од решителна реакција на европско ниво на овој државен бандитизам.
Министерството за надворешни работи на Украина бара да бидат повикани на одговорност сите лица виновни за киднапирањето на граѓаните на Украина, грубото постапување со нив, притисокот, заплашувањето и малтретирањето, одбивањето пристап до конзуларна помош, лекови, лишувањето од комуникација и други прекршувања на нивните права, како и кражбата на имот и вредности на АД „Ощадбанк“.
Украинската страна ќе се стреми кон правда со сите достапни национални и меѓународни правни средства.
Украина го задржува правото на соодветни мерки на реагирање.
Министерство за надворешни работи на Украина
