Џабир Дерала
На 17 септември 1939 година, Советскиот Сојуз под водство на Јосиф Сталин ја нападна Полска од исток, додека полската армија сè уште ѝ пружаше отпор на нацистичка Германија која, под водство на Адолф Хитлер, ја започна инвазијата на 1 септември. Со советскиот напад, Полска беше принудена да се брани од две големи воени сили.
Втората светска војна во Европа веќе беше започната. Велика Британија и Франција ѝ објавија војна на Германија на 3 септември, но Полска не доби воена помош што би го запрела нејзиното освојување. Варшава капитулираше на 28 септември, а последните поголеми борби од полската одбранбена кампања завршија на 6 октомври. (Повеќе: Меморијален музеј на Холокаустот на САД)
Тајниот договор зад инвазијата
Основата за советско-германската поделба беше поставена на 23 август 1939 година, со потпишувањето на пактот Молотов–Рибентроп. Јавно претставен како договор за ненапаѓање, пактот содржеше таен протокол со кој двете сили определуваа сфери на влијание во Источна Европа, вклучително и поделба на полската територија.
За Хитлер, договорот значеше дека може да ја нападне Полска без непосреден страв од советска воена интервенција против Германија. За Сталин, тој отвори простор за територијално проширување. Народите чии земји беа предмет на договорот немаа глас во одлучувањето за сопствената иднина.
Агресија претставена како заштита
Москва го оправдуваше нападот со наводна грижа за националните малцинства во Полска. Во раните утрински часови на 17 септември, на полскиот амбасадор во Москва му беше предадена дипломатска нота со такво образложение. Тој одби да ја прифати.
Набргу потоа, Црвената армија ја премина границата. И покрај изненадувањето и огромната советска надмоќ, полски војници и цивили пружија отпор, меѓу другото во Гродно и кај Шацк.
На 28 септември, Германија и СССР потпишаа договор за границата и пријателството, со кој дополнително ја „уредија“ поделбата на освоената Полска. (Повеќе: Институт за национално сеќавање, Полска)
Соработка што одеше подалеку од ненапаѓање
Еден од најпознатите симболи на соработката беше церемонијата во Брест на 22 септември 1939 година, при предавањето на градот од германските на советските сили. Германскиот генерал Хајнц Гудеријан и советскиот командант Семјон Кривошеин заедно ја следеа церемонијата, често опишувана како германско-советска парада. (Повеќе: „Заборавениот сојуз и пријателство „запечатено со крв“: Кога нацистите и сталинистите парадираа заедно“, ЦИВИЛ МЕДИА, 7 мај 2026)
Соработката имаше и значајна економска димензија. Договорите предвидуваа советски испораки на жито, нафта и други суровини за Германија, во замена за германска индустриска опрема и технологија. Германски дипломатски меморандум од февруари 1940 година детално ги наведува договорените количества и услови. Тоа покажува дека односите меѓу двата режима вклучувале конкретна материјална поддршка, покрај политичкиот договор.
Окупација, репресија и Катин
За населението на советски окупираните територии следуваа апсења, депортации и репресија. Освојувањето беше проследено со уништување на постојните институции и наметнување советска власт.
Едно од најтешките злосторства беше Катинскиот масакр. Во пролетта 1940 година, врз основа на одлука на советското раководство од 5 март, беа убиени речиси 22.000 полски воени заробеници и затвореници, меѓу кои офицери, полицајци и цивили. Називот „Катински масакр“ опфаќа погубувања на повеќе локации, а не само во Катинската шума.
Германско-советското партнерство заврши на 22 јуни 1941 година, кога Хитлер го нападна СССР. (Повеќе: „Крвното братство што тие сакаат светот да го заборави“, ЦИВИЛ МЕДИА, 10 мај 2026)
Подоцнежната огромна жртва на сите народи во состав на тогашниот СССР и нивниот придонес во поразот на нацизмот не ја поништуваат одговорноста на Сталиновиот режим за 1939 година. Сеќавањето на 17 септември бара да се зачуваат двете историски вистини: борбата против нацизмот и претходното учество во агресијата и поделбата на Полска.
ЦИВИЛ МЕДИА
Лагите и насилството се штитат со гушење на независните медиуми и граѓански организации.
Дајте го својот придонес СЕГА.
