На прашањето на денот на ЦИВИЛ Медиа – „Што прават институциите да ги заштитат жените од насилство и експлоатација?“ – десетици граѓани одговорија на социјалните мреж – кратко и директно:„ништо“.
Граѓанските реакции откриваат длабока недоверба во институциите и чувство дека системот не успева да обезбеди основна заштита од семејно насилство. Во многу од коментарите се повторува перцепцијата дека институциите се „само на хартија“, дека службениците „седат по канцеларии и пијат кафе“, а случаите на насилство се игнорираат сè додека не завршат со трагични последици.
Дел од граѓаните сметаат дека проблемот е системски – од законите до нивната примена. Во коментарите се бараат:
- измени и заострување на законите,
- строги санкции за сторителите на насилство,
- одговорност за институциите што не реагираат навреме,
- отстранување на насилниците од домот, наместо жртвите да бидат тие што бегаат.
„Прво треба да признаеме дека има насилство во многу семејства во Македонија, без разлика на вера и националност. Потоа да се работи на подигање на свеста и да се казнуваат тие што вршат насилство“, пишува еден од граѓаните.
Некои од граѓаните укажуваат дека јавноста сè уште не ги препознава сите форми на семејно насилство. Освен физичкото, тие потсетуваат и на:
- психолошко насилство,
- економско насилство (контрола врз парите на партнерката),
- сексуално насилство.
Според нив, токму овие форми често остануваат невидливи и неказнети.
Дел од коментарите се обоени со силна политичка реторика и меѓусебни обвинувања меѓу политичките табори, што покажува дека прашањето за институционалната заштита од насилство често се претвора во поле на политички конфликти, наместо во фокус на системски решенија.
Во некои реакции се препознаваат и патријархални ставови, што дополнително ја отежнува борбата против родово базираното насилство. Дел од коментаторите сметаат дека општеството сè уште не успева целосно да се ослободи од традиционалните модели на моќ во семејството.
Покрај критиките кон институциите, се појавуваат и самокритични ставови. Некои граѓани признаваат дека и заедницата често молчи кога знае дека постои насилство во соседството или семејството.
„Ништо не прават институциите. Но и ние како заедница ништо не правиме. Сè уште опстојуваат патријархалните сфаќања за родовите односи“, гласи еден од коментарите.
Иако формулацијата „ништо“ е најчестиот одговор, коментарите покажуваат дека граѓаните имаат јасни очекувања: ефикасни институции, доследна примена на законите и реална заштита на жртвите на насилство.
Реакциите откриваат и нешто подлабоко – чувство дека системот реагира доцна, најчесто дури по трагедија, наместо да делува превентивно.
Подготви: Б. Јордановска
