На Меѓународниот ден за ставање крај на неказнивоста за злосторства против новинари, на 2 ноември, Репортери без граници (RSF) објавува профили на 34 непријатели на слободата на печатот. Сите тие го напаѓаат независното новинарство и правото на информации, но користат различни тактики – вклучувајќи убиства, затворање, клевета, пропаганда, троловски армии и економски притисок. Со објавувањето на нивните имиња, RSF го привлекува вниманието кон постапките на овие актери и бара тие да бидат одговорни.
„Способноста на непријателите на слободата на печатот постојано да ги преосмислуваат своите напади врз редакциите и медиумските професионалци е застрашувачка“, вели извршната директорка на Репортери без граници (RSF), Ања Остерхаус. „Додека некои политичари ги потиснуваат изворите на информации со цензурирање и забрана на медиуми, други лидери убиваат или затвораат медиумски професионалци. Трети, пак, манипулираат со финансирањето на медиумите или злоупотребуваат законски средства за да ги замолчат новинарите. Со оваа листа, RSF јасно става до знаење: неказнивоста не смее да биде норма – а оние кои ја напаѓаат слободата на информации мора јавно да бидат именувани и одговорни.“
Непријатели на слободата на печатот: Пандан на рангирањето на РСФ
Додека рангирањето ја мери состојбата на слободата на печатот во поединечни земји и низ целиот свет, листата на непријатели претставува примерни актери кои намерно и особено сериозно ја поткопуваат слободата на печатот. Листата не тврди дека е исцрпна, туку ја илустрира различноста на овие актери и нивните стратегии.
Непријателите се поделени во пет категории, кои исто така играат централна улога во рангирањето: политика, безбедност, економија, закони и општество.
Стари познаници, нови играчи, софистицирани тактики
Листата вклучува и веќе воспоставени противници на слободата на печатот и нови играчи кои стекнале влијание во изминатата година. Меѓу озлогласените непријатели – практично стари познаници – се Комунистичката партија на Кина, шефот на руската држава Владимир Путин и престолонаследникот на Саудиска Арабија, Мохамед бин Салман.
Нови дополнувања на листата вклучуваат мексиканскиот нарко-картел „Халиско Нуева Генерацијасион“, кој во 2025 година стана еден од најопасните и насилни противници на новинарството, и израелските вооружени сили, кои се одговорни за смртта на повеќе од 200 новинари во Појасот Газа.
Бидејќи ги подложуваат медиумите на произволен правен притисок, Брендан Кар, шефот на Федералната комисија за комуникации на САД (FCC), заменик-обвинителот Хуонг Сенг Хеанг во Камбоџа и грузискиот олигарх и политички адут Биџина Иванишвили се исто така на оваа листа.
Употребата на технолошки средства, исто така, игра сè поважна улога во сузбивањето на критичкото известување: Си Џинпинг користи кинески чет-ботови за ширење државна пропаганда, Елон Маск ја користи својата социјална мрежа X за редовно малтретирање на новинари, а израелските актери спроведуваат целни онлајн кампањи за клевета за да ги дискредитираат критичките медиуми.
Преглед на непријателите на слободата на печатот во 2025 година
ПОЛИТИЧКО – Ги замолчуваат информациите во нивната земја
Хаибатулах Ахунџада (Авганистан)
Владимир Путин (Русија)
Даниел Ортега (Никарагва)
Александар Лукашенко (Белорусија)
Илхам Алиев (Азербејџан)
Али Хамнеи (Иран)
Николас Мадуро (Венецуела)
Виктор Орбан (Унгарија)
БЕЗБЕДНОСТ – Убиваат, напаѓаат и затвораат новинари
Израелски одбранбени сили (Израел)
Кинеска комунистичка партија (Кина)
Комисија за државна безбедност и мир (Мјанмар)
Мохамед бин Салман (Саудиска Арабија)
Воена хунта (Буркина Фасо)
Картел на новата генерација Халиско (Мексико)
Александар Вучиќ (Србија)
ПРАВНО – Ги подложуваат новинарите на судско малтретирање
Брендан Кар (САД)
Фондација против тероризам (Гватемала)
Сенг Хеанг (Камбоџа)
Реџеп Таип Ердоган (Турција)
Џон Ли Ка-чиу (Хонг Конг)
Роскомнадзор (Русија)
Група Адани (Индија)
ЕКОНОМСКИ – Финансиски ги уништуваат медиумите
Азбука и мета (Соединети Американски Држави)
Биџина Иваниќвили (Грузија)
Владимир Табак (Русија)
Алден Глобал Капитал (САД)
Вилијам Руто (Кенија)
Винсент Болоре (Франција)
СОЦИЈАЛНО – Ги оцрнуваат медиумите и промовираат недоверба кон новинарите
Елон Маск (САД)
Искрено известување (Израел)
ОпИндија (Индија)
Хавиер Милеи (Аргентина)
Роберт Фицо (Словачка)
Д. Мишев
