Американскиот претседател Доналд Трамп најави воведување дополнителни царини од 50 проценти за речиси 20 милијарди долари вредни канадски производи, со што значително ги продлабочува трговските тензии меѓу двете најголеми економии во Северна Америка. Одлуката претставува едно од најагресивните трговски дејствија на администрацијата на Трамп во неговиот втор мандат и повторно ги отвора прашањата за иднината на северноамериканската економска интеграција.
Белата куќа ја темели одлуката на Членот 338 од Законот за царини од 1930 година – законска одредба што досега практично не била користена. Според администрацијата, Канада со години спроведува дискриминаторски мерки кон американските производи, особено во автомобилската индустрија, млечниот сектор и пазарот на алкохолни пијалаци. Претседателската прокламација предвидува новите царини да стапат во сила на 19 август 2026 година, по 30-дневен период оставен за евентуални преговори.
Вашингтон тврди дека канадските правила за управување со пазарот на млечни производи го ограничуваат пристапот на американските производители, дека одредени провинции практично ги повлекле американските алкохолни пијалаци од продажба, како и дека постојат ограничувања за американските автомобили кои не важат за производители од други држави. Според администрацијата, овие политики ја ставаат американската економија во нерамноправна положба и претставуваат основа за примена на Членот 338.
Новите царини ќе опфатат широк спектар производи, меѓу кои вино, мебел, текстил, цемент, спортска опрема, вклучително и хокејска опрема, како и други индустриски и потрошувачки производи. Истовремено, Белата куќа намерно иззема неколку категории што се сметаат за критични за американската економија. Меѓу нив се енергенсите, природниот гас, поташата, критичните минерали, рибата, како и производите што веќе се предмет на царини според Членот 232, како што се челикот и алуминиумот. Овој селективен пристап има цел да изврши политички и економски притисок врз Канада, без притоа сериозно да се нарушат американските синџири на снабдување.
Канадскиот премиер Марк Карни ја оцени американската одлука како директно кршење на обврските преземени со Договорот САД–Мексико–Канада (USMCA/CUSMA). Тој најави дека Канада ќе ги заштити домашните работници и компании и не ја исклучи можноста за реципрочни мерки, но истовремено истакна дека Отава останува подготвена за разговори пред стапувањето во сила на царините.
Дополнителна неизвесност создава фактот што администрацијата на Трамп паралелно води разговори со Мексико за идни измени на USMCA, додека Канада засега останува надвор од тие процеси. Тоа кај дел од аналитичарите отвора сомнежи дека Вашингтон настојува да ја зголеми преговарачката предност преку економски притисок врз Отава.
Економистите предупредуваат дека новите царини би можеле да предизвикаат повисоки цени за американските потрошувачи, дополнителни нарушувања во синџирите на снабдување и нов инфлаторен притисок, особено во секторите кои зависат од прекуграничното производство. Истовремено, постои ризик Канада да возврати со сопствени царини, што би ја продлабочило трговската конфронтација меѓу двата најголеми трговски партнери во Северна Америка.
Одлуката претставува уште еден показател дека администрацијата на Трамп ги користи царините како централна алатка на надворешната и економската политика. Доколку не биде постигнат компромис во следните недели, новата рунда царини би можела да има долгорочни последици врз трговските односи меѓу САД и Канада и врз стабилноста на северноамериканскиот пазар.
ЦИВИЛ Медиа Деск
