Нови податоци објавени во извештајот на британскиот тинк-тенк Action on Armed Violence (AOAV) откриваат дека Велика Британија обучувала воени кадри од 14 држави на сопствената листа на ризични по човековите права, отворајќи сериозни прашања за надзорот и одговорноста во нејзините одбранбени програми.
Според извештајот, меѓу 2017 и 2025 година, речиси 1.900 воени лица од 108 држави биле обучени во британски воени институции, во рамки на програмата за меѓународна одбранбена обука. Тоа претставува повеќе од 40% од земјите во светот.
Меѓу државите опфатени со оваа програма се и Демократска Република Конго, Сомалија и Узбекистан – сите означени како земји со сериозни проблеми во областа на човековите права. Безбедносните сили во овие земји се соочуваат со обвинувања за злоупотреби, насилство врз цивили и репресија.
Британското Министерство за одбрана тврди дека целта на овие обуки е да се зајакне професионализмот и да се поттикне почитување на меѓународните стандарди. Сепак, критичарите предупредуваат дека постои реален ризик ваквата поддршка да ги зајакне капацитетите на сили кои потоа ги кршат човековите права во своите земји.
Дополнителна загриженост предизвикува недостатокот на транспарентност. Додека дел од програмите што се спроведуваат во странство подлежат на проценки на ризик, обуките што се одвиваат во Велика Британија немаат исто ниво на јавен надзор, ниту механизми за следење на нивните долгорочни ефекти.
Владата во Лондон инсистира дека ангажманот е подобар од изолацијата, со аргумент дека преку соработка може да се поттикнат реформи „одвнатре“. Но, јавни докази за ефективноста на овој пристап речиси и да нема.
Она што е јасно е дека обемот на програмата е значителен – но нејзините последици остануваат недоволно познати и сè уште слабо контролирани.
ЦМ Деск
Редакциска напомена: Овој текст се базира на извештај на Action on Armed Violence (AOAV), како и на редовната комуникација на ЦИВИЛ со граѓански организации од областа на контрола на оружје и човекови права на глобално ниво.
