Редакциски коментар
Јавноста ја добива агендата на премиерот Христијан Мицкоски на лажичка. Средба по средба, фотографија по фотографија, објава по објава. Од Вашингтон пристигнуваат пораки за пријателство, стратешко партнерство и инвестициски можности. Но од објавените информации што ги разгледавме не произлегува целосна слика: колку трае патувањето, кој сè учествува, со каква задача и колку ќе чини?
Тоа се основни прашања за отчетност. Владата треба да ги одговори јасно, навремено и на едно место.
Соработката со Соединетите Американски Држави има несомнено значење за Северна Македонија. Политичките контакти, економските разговори и учеството во работата на Обединетите нации се легитимни државни активности. Токму нивното значење бара сериозно информирање и проверливи резултати.
На средбите со Клаудија Тени и Кит Селф, како што објави премиерот на Фејсбук, се разговарало за парламентарната соработка и стратешкото партнерство. Од Вашингтон, делегацијата треба да продолжи во Њујорк за Генералното собрание на ОН.
Океј, овие контакти можат да бидат корисни. Но нивната вредност ќе се покаже преку содржината и следните чекори. Средби со поединечни конгресмени сами по себе не се доказ за институционална поддршка од целиот Конгрес. Разговор за инвестиции не е договорена инвестиција. Вкупниот финансиски капацитет на некоја развојна институција не е износ наменет за нашата земја.
Затоа Владата треба да објасни што е договорено, што останува предмет на разговор и што е само изразен интерес. Кои се роковите? Кои институции ќе ги спроведуваат договорените активности? Што потврдуваат американските соговорници?
Оваа разлика често исчезнува во медиумското пренесување. Во медиумите само се пренесува дека средбите се опишуваат како значајни, а поддршката како силна и недвосмислена. Со таквите формулации, позитивната оценка добива изглед на утврден факт.
Медиумската одговорност останува и кога се пренесуваат соопштенија од пи-ар тимот на владата. Соопштенијата вообичаено содржат промотивни пораки, но обврска на медиумите е да ги постават прашањата за непознатите елементи од настаните и дипломатските контакти, а не да ја засилуваат владината интерпретација на нештата. На читателот му е потребно да знае кој тврди дека посетата е успешна и врз какви докази.
Важен е и европскиот контекст. Во вест објавена на 14 септември, евроамбасадорот Михалис Рокас најавува регионална посета на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, за две до три недели. Тој ја поврзува со надеж за напредок во пристапниот процес и посочува на дипломатски напори што се одвиваат надвор од јавноста. Најавата не утврдува точен термин за Скопје. Според тоа, немаме основа да тврдиме дека Мицкоски ќе биде отсутен кога таа ќе пристигне, ниту дека патувањето е намерно избегнување на европските разговори.
Во овој контекст, имаме основа да ги поставиме и овие прашања:
Како Владата се подготвува за делегацијата од ЕУ? Со какви предлози ќе настапи? Кој ја води координацијата со европските партнери? Како американската агенда се поврзува со напорите за деблокирање на европскиот пат? Кои се приоритетите на Мицкоски и неговата влада?
Стратешкото партнерство со САД и европската интеграција заслужуваат политика што ги поврзува во конкретни државни цели, со јасни обврски и одговорни институции. А не муабети од каталогот на некој трговски патник – многу понуди, малку детали, а сметката секако ја плаќаат граѓаните.
И прашањето за времетраењето на патувањето бара податоци. Без целосна временска рамка, јавноста тешко може да процени дали престојот е оправдано долг. Владата има обврска да објави датуми на заминување и враќање, состав на делегацијата, службена улога на членовите, планирани трошоци и основни цели. По враќањето треба да следува извештај за реалните расходи и постигнатото.
Дел од дипломатските разговори оправдано остануваат доверливи. Агендите можат да се менуваат. Тоа не ја укинува обврската за објавување на основната рамка на посетата и навремено известување за промените.
Како редакција, сметаме дека граѓаните имаат право на повеќе од внимателно избрани фрагменти. Тие го финансираат патувањето и ги носат последиците од надворешнополитичките одлуки.
Дипломатскиот успех се докажува со резултати. Довербата на јавноста се заслужува со отчетност. Владата ги должи и двете.
ЦИВИЛ МЕДИА | Во изработката на текстот учествуваа членови на Редакција ЦИВИЛ МЕДИА и соработниците. Уредува: Џабир Дерала
Лагите и насилството се штитат со гушење на независните медиуми и граѓански организации.
Дајте го својот придонес СЕГА.
