Корупцијата убива (епизода 326)

Оџаците испуштаат отрови и загадуваат, газдите со владата се ценкаат, спонзорираат партии пред избори, одлагаат закони, а после и примена на закони… Здравството го убива здравјето, медицинскиот персонал заминува, снабдувањето со лекови е нередовно и лековите се неквалитетни и скапи, тешко се доаѓа до нега, луѓе умираат по болничките ходници… Лажни дипломи на универзитети со газди сомнителни…

Буџованите во јавни пари уживаат, со прст не мрднуваат, бизниси на страна си тераат, ветувањата се бајки за избори, партиите се бизнис кланови, плата земаат од сиромашните, лицемери владеат, чесни луѓе умираат, децата гладуваат, мајките очајуваат, татковците се пијанчат…

Банките крвта ја цицаат, а ваму кадија те тужи – кадија те суди, извршители наплаќаат, тендери за пријатели и набавки за роднини се прават, патувања за љубовници, дневници за мајтап со умот, инвестиции без крај, инвестиции со сомнителен крај, работни места по партиско-роднински клуч, работни места без работни обврски, службени возила, јавна сопственост без домаќини, сообраќај без патишта и улици, анонимни донатори, сомнителни донатори, сиромашни учители, здивени бизнисмени, понижени професионалци, измамени луѓе…

Оваа брза и кратка листа, со мали измени, може да биде дел лута панкерска песна посветена на македонската и балканската реалност. Насловот на таа песна единствено може да биде – КОРУПЦИЈАТА УБИВА, како што е и денешниот мој и ваш „рафал“.

Сите ставки, набројани и ненабројани во оваа панкерска ствар, се директно поврзани со незаузданата корупција во банана државите на овој тегобен Балкан, без многу изгледи да се извлече од надолната спирала, ако не ѝ се застане на патот решително и еднаш засекогаш.

Деновиве, Македонија има шанса да ѝ застане на патот на корупцијата. Веќе долго, ако не и предолго, на тивок оган се крчка Законот за спречување на корупцијата и судирот на интереси. Тој закон има шанси да му зададе удар на еден од главните извори на корупцијата било каде во светот, а тоа е сферата во која работат, носат или спроведуваат одлуки јавните функционери.

Веќе ви пишував за овој закон што веќе влезе во владина процедура и деновиве ќе се најде пред пратениците за гласање. Ова е мигот кога тие што ги избравме на изборите во 2016 година, од која и да се партија, да покажат дека ќе ги исполнат своите ветувања (макар и да не го мислат тоа).

Имав привилегија да се запознам со луѓе кои долги години посветено работат на прашањата поврзани со корупцијата и судирот на интереси. Тоа се луѓето во Секретаријатот на Државната комисија за спречување на корупцијата (ДКСК), што не престанаа да работат ниту еден час, според законски норми што само им ја отежнува работата. Тие продолжија да ја одржуваат институцијата што е обезглавена уште од март годинава, по оставките на повеќето „комесари“ откако се откри дека Антикорупциска, всушност, да ти била „Корупциска“, токму поради тие „комесари“.

Запознав поголем дел од тимот што работи во Секретаријатот – одлични познавачи на приликите и правната материја поврзана со антикорупцијата, фантастично добро потковани стручњаци, добри зналци и искусни професионалци. Тие, во потрагата по социјална правда и статус што го заслужува едно вакво тело, се впуштија деновиве и во анализа на предложениот антикорупциски закон. Ставка по ставка, го анализирале законот и дошле до одлични решенија.

Мало потсетување… Како што веќе пишував во неколку претходни рафали, имаше најмалку две верзии од законот, секоја со своите предности и недостатоци, за сега пред пратениците да се појави верзија што, очигледно, не е доволно добро завршена. Со други зборови, да се изразам со мојата вообичаена острина, законот на моменти, и тоа во критични моменти, е една крпеница што брзо ќе отвори дупки во кои корупцијата ќе се вгнезди и ќе продолжи да убива.

Неколку клучни членови во законот се конфузни, почнувајќи од Член 10 за правото на реизбор на членови на ДКСК, завршувајќи со Член 121 во кој се поместени завршните и преодните одредби. Има по еден голем, дебел зајак што лежи во многу стратешки места од овој закон…

Клучно за овој закон, исклучително важен за борбата против корупцијата, е да обезбеди непречена работа на стручно тело (секретаријат) во кој луѓето ќе можат да се потпрат на современи решенија во антикорупциската битка. На овие луѓе мора им се обезбеди независност и пристојни плати, да добијат статус барем онаков што го имаат службениците во регулаторните тела. Ним и на идните членови на ДКСК што Собранието допрва ќе ги избира, по донесувањето на законот, мора да им се даде на располагање закон што е применлив и што вистински се зафаќа со проблемите поврзани со корупцијата (што убива). Ваков каков што е законот сега, не е целосно применлив, конфузен е и контрадикторен барем во 11 негови членови.

Притоа, некако упорно се испушта регулирањето и осовременувањето на постапката на пријавување на имотната состојба. Јасно и недвосмислено, повеќе пати повторено и од меѓународните институции, па и во неколку мои и ваши „рафали“ се кажало дека пријавувањето на имотната состојба треба да оди по електронски пат. За тоа веќе постои софтвер и хардвер (вреден 600.000 евра), подарок од ЕУ, но упорно не се става во функција. Имотната состојба и интересите би се пријавувале на тој начин што не ќе може да се оставаат празни места во пријавите, да се прават „ненамерни“ грешки во нулите и слични ујдурми што ги видовме кај ултра-богаташите во власта (само сетете се на имотните листови на братучедите).

И тоа би било достапно на интернет! И промените во имотната состојба би биле достапни на интернет! Тоа е добро да го знаеме и законот тоа мора да ни го обезбеди. Транспарентноста е најлутиот и најефикасниот борец против корупцијата. Па, редно е транспарентноста и да се обезбеди со закон. Вистински закон!

Ве заинтересирав ли конечно? Сакате ли да живеете во Македонија ослободена од корупцијата? Читајте ја мојата следна епизода за корупцијата (што убива) веќе утре. Со повеќе детали, да им помогнеме на луѓето чиј живот е загорчен од корупција, а и на политичарите да донесат подобар закон. Макар и да не сакаат тоа да го сторат. Ова, треба да им го памтиме.