ЏАБИР ДЕРАЛА
Премиерот Христијан Мицкоски денеска на својот профил на Инстаграм се пофали со средба со српско-рускиот актер Милош Биковиќ. Во објавата нагласи дека Биковиќ потекнува од Берово и дека разговарале за неговата иницијатива за инвестиција во хотелски и рекреативен комплекс во овој град. „Ме радува неговата иницијативност и љубов кон Берово и Македонија. Така се почитуваат своите корени,“ напиша Мицкоски.
View this post on Instagram
Но, Биковиќ не е само популарен актер кој сака да инвестира во „родниот крај на своите предци“. Тој е фигура со длабоки врски со Кремљ, наградуван и фаворизиран од самиот Владимир Путин. Претставува пример како културата, уметноста и славните личности се користат во стратегијата на хибридно влијание на Москва.
Од српска ѕвезда до руски културен амбасадор
Милош Бико-виќ, роден во Белград во 1988 година, е еден од најпознатите актери во Србија и славна личност која постигна извонреден успех надвор од границите на својата земја. Неговиот подем од српски актер на големото платно до руска културна фигура не е само приказна за актерски талент – тоа е и приказна за политика, симболика и стратегиите за хибридно влијание на Кремљ.
Биковиќ прво ја изгради својата популарност во Србија, но неговата кариера навистина процвета во Русија, каде што стана познато име преку филмови и телевизиски серии. Брзо беше прифатен од руската публика и до средината на 2010-тите се изгради како транснационална ѕвезда што се движи меѓу српската и руската филмска индустрија. Но, во Русија на Владимир Путин, ваквиот успех ретко останува „аполитичен“.
Кремљовски признанија и државјанство по декрет
Во 2018 година, Биковиќ стоеше во Кремљ за да го прими Пушкиновата медал лично од Путин. Ова признание не беше само професионална награда – тоа беше симболичен чин на вклучување во културно-политичкиот простор на Русија.
Само три години подоцна, во 2021 година, Путин му додели руско државјанство со специјален претседателски декрет. Државјанство на овој начин е исклучително ретко и резервирано за личности што Москва ги смета за стратешки вредни. По тој повод, Биковиќ јавно изјави: „Русија е мојата татковина.“
Оваа изјава и признанијата што ги доби го поставија Биковиќ како жив мост меѓу Србија и Русија, олицетворение на идејата за словенско братство.
Во 2018 година, тој дури и отворено го прифати и сесрдно поддржа идеолошкиот концепт на Кремљ – „Рускиот свет“. Тогаш изјави: „Рускиот свет не е само свет на Русите и православните христијани. Тоа е свет што раѓа духовно свесна личност. Личност со јадро, совест, со традиционален систем на вредности. Овој систем се гради и брани на сите фронтови. Еден од овие фронтови – фронтот на умот и срцето – е културата.“
Со оваа изјава Биковиќ не ја прифати само руската културна традиција, туку отворено се позиционираше во идеолошката матрица што Москва ја користи како оправдување за своите експанзионистички политики и агресија.
Контроверзии и украинска реакција
Во 2019 година, Биковиќ изјави дека му е забранет за влез во Украина поради национална безбедност, наводно поврзано со неговите активности во Крим по руската анексија.
Во јануари 2024 година, Министерството за надворешни работи на Украина јавно протестираше поради неговото ангажирање во серијата The White Lotus на HBO, нарекувајќи го проруски актер кој е поврзан со агресијата. Протестот предизвика меѓународни реакции и за кратко време HBO го исфрли од актерската екипа. Биковиќ се бранеше тврдејќи дека е жртва на „целна кампања“ и нагласи дека не му посакува војна на никого. Но, суштински, тој никогаш не ја осуди руската агресија во Украина – молк што зборува повеќе од било која изјава.
Хибридна улога
За Русија, вредноста на Милош Биковиќ не е во експлицитната пропаганда, туку во проекцијата на „мека моќ“. Тој ја нормализира руската култура за балканската публика, ја зајакнува идејата за словенско единство и дава легитимитет на режим што се потпира на геноцидна политика.
Неговото присуство во руската филмска индустрија и наградите што ги прима од Кремљ му овозможуваат на рускиот режим да проектира влијание на суптилен и емотивен начин – начин што се поврзува со идентитет, гордост и припадност.
Повеќе од наивен пи-ар
Денешната објава на премиерот Мицкоски изгледа како наивен пи-ар момент, но суштината е многу подлабока. Милош Биковиќ не е само актер кој сака да инвестира во хотел во Берово. Со внимателно доделени признанија од Путин и со сопствената изјава дека Русија е негова татковина, тој се претвори во симболичен инструмент на Кремљ.
Неговите државни почести, државјанството добиено со претседателски декрет и неговиот молк за руските злосторства ја откриваат вистинската димензија на неговата улога: навидум „меко“, но во суштина моќно оружје во хибридната војна на Кремљ за освојување на срцата и умовите на луѓето секаде каде што Москва има интереси.
Во Србија и пошироко, Биковиќ е пример за тоа како Москва ја користи славата и културата за да го прошири своето влијание, да ги замагли границите меѓу уметноста и политиката и да вгради лојалност во свет во кој наративите се подеднакво силни како и армиите.
Авторот користеше поддршка од ChatGPT (OpenAI) во процесот на истражување и редакција. Ставовите и заклучоците се целосно на авторот.
