Годишниот состанок на Светскиот економски форум (World Economic Forum – WEF) во Давос, Швајцарија, официјално започна на 19 јануари 2026 година и ќе трае до 23 јануари, собирајќи речиси 3.000 лидери од повеќе од 130 земји, вклучувајќи околу 400 високи политички функционери, 850 извршни директори на глобални компании и 65 шефови на држави или влади — што го прави ова едно од најмасовните и највлијателни изданија во историјата на форумот.
Форумот се одржува под мотото „A Spirit of Dialogue“ (Духот на дијалог), со цел да создаде простор за отворена дебата и соработка околу клучните глобални предизвици – економски, политички, климатски и технолошки.
Контекст и глобална клима
Ова издание на Давос се одржува во време на растечки геополитички тензии, нестабилни економски перспективи и забрзан технолошки развој, што создава комплексен контекст за лидерите и деловните елити. Главните теми на дебата се:
Глобални трговски односи и геополитички конфликти, особено поради актуелни дипломатски тензии помеѓу САД и Европа. На форумот посебно внимание привлече темата за Гренланд, кој стана точка на трговски и стратешки интереси. Предлозите на американската страна за купување на Гренланд беа поставени како ултиматум со потенцијални тарифни мерки кон Европа, што предизвика контроверзии и реакција од европските лидери, кои јасно посочија дека нема да дозволат да бидат притиснати. Станува збор за една од најдиректните демонстрации на геополитичка тензија на форумот, која ја потенцира важноста на автономијата и стратешкиот суверенитет на региони со природни ресурси.
Вештачка интелигенција и технологија – лидерите повикуваат на одговорна и ефективна примена на напредните технологии за економски раст и конкурентност. Експертите истакнуваат дека многу компании сè уште немаат реална корист од инвестирањето во AI поради недостаток на основна подготвеност.
Климатски и природни ризици, вклучително глобалната водна криза и енергетската транзиција, кои остануваат критични предизвици за сите земји.
Подготовка за здравствени кризи и пандемии, бидејќи експертите предупредуваат дека светот останува недоволно подготвен за нови здравствени закани.
Клучни настани и пораки од Давос
Геополитика и глобални односи
Претседателот на САД присуствува со голема делегација и се состанува со глобални извршни директори и политички лидери. Гренланд стана симболичен пример за трговско и геополитичко влијание: САД го поставија прашањето за купување на островот како стратешки интерес, што предизвика дискусии за националниот суверенитет, безбедноста и контрола врз природните ресурси, како ретки минерали и потенцијални енергетски извори. Европските лидери се заложија за одржување на статусот на автономија на Гренланд и за одбивање на американскиот ултиматум.
Технологија и вештачка интелигенција
На форумот се потенцира дека вештачката интелигенција повеќе не е само технолошка „hype“ тема, туку критичен фактор за економски раст и продуктивност. Преку дискусии се укажува дека над 50% од компаниите не добиваат реални придобивки од ВИ поради недостаток на стратегија, обука и инфраструктура, што ја нагласува потребата од планирана и одговорна имплементација.
Економски предизвици и глобална соработка
Светската економија се соочува со неизвесности предизвикани од трговски конфликти, долг, структурни промени на пазарите и геополитички притисоци. На форумот финансиските лидери и меѓународните институции ги истакнуваат ризиците и потенцијалите за економски развој, со посебен акцент на инклузивен раст, социјална правичност и инвестирање во човечки капитал.
Теми надвор од официјалните панели
Одговорноста кон човековите права исто така е дел од дискусиите – на пример, Иран беше отсранет од учество како реакција на насилство врз демонстрантите, што ја потенцира етичката димензија која форумот се обидува да ја вклучи во својата агенда.
Исходи и очекувани ефекти
Давос 2026 може да има значајни ефекти во неколку правци:
- Глобална економска политика и трговски односи – дебатите за Гренланд и американските ултиматуми можат да влијаат на трговските политики и трансатлантските односи.
- Регулација и употреба на ВИ – се очекува зголемен притисок за воспоставување на стандарди и одговорни практики за користење на ВИ.
- Климатски и социјални иницијативи – можни се нови соработки во енергетика, вода и здравство.
- Меѓународна соработка – Давос потврдува дека мултилатералната соработка и дијалогот остануваат клучни за управување со сложени глобални предизвици.
Македонско учество
Премиерот Христијан Мицкоски и владината делегација во Давос се со цел да се презентираат економските можности во Северна Македонија и да се привлечат нови инвестиции кои ќе ја забрзаат домашната економија и ќе создадат работни места. Во периодот додека трае форумот, Мицкоски ќе има низ билатерални состаноци и панел дискусии со потенцијални инвеститори и извршни директори на водечки компании.
Мицкоски најави дека ќе ги презентира можностите за инвестирање низ повеќе сектори на македонската економија – енергија, технологија и индустрија, одржлив развој и зелена економија.
Подготви: Б. Ј.
