Голем скандал со собирање средства ги потресува исламистичките кругови од Истанбул до Аман по обвинувањата дека речиси 500 милиони долари собрани во име на Газа никогаш не стигнале до Појасот.
Парите завршиле под контрола на мрежи поврзани со Муслиманското братство кои работат низ Турција и Јордан, предизвикувајќи невообичаено јавен прекин со Хамас, објави блискоисточната новинска агенција The Medialine.
Хамас нагло се дистанцира од групата долгогодишни добротворни организации за Газа, обвинувајќи ги дека дејствуваат без овластување, искористуваат застарени одобренија и насочуваат донации преку непроѕирни структури кои го заобиколуваат надзорот на движењето. Соопштението испрати шок-бранови низ поширокиот исламистички екосистем, каде што собирањето средства за Газа долго време служи и како политички проект и како морален повик за собирање.
„За време на воените месеци, луѓето во Газа развија длабоко негативен став кон секој што собира пари во нивно име“, изјави за „The Media Line“ Мансур Або Карим, политички истражувач од Газа. „Тие виделе случаи на ненадејно, екстремно богатство изградено врз страдањето на жителите на Газа.“
Скандалот започна кога еден млад палестински активист објави онлајн обвинувања дека истакната добротворна организација со седиште во Истанбул конфискувала донации наменети за Газа. За неколку часа, тврдењата предизвикаа регионална бура. Поддржувачите на Муслиманското братство – меѓународно исламистичко движење забрането во Египет, но влијателно низ целиот Блиски Исток – ја бранеа добротворната организација. Критичарите ги засилија сомневањата за финансиски малверзации, а платформите на социјалните медиуми станаа бојни полиња за спротивставени наративи.
Спорот ескалираше брзо. Снимки од екранот, протечени пораки и конкурентни осуди се проширија низ арапските и турските дигитални простори. Кога истакнати исламистички личности почнаа да се мешаат зад сцената, контроверзноста избувна во активистичките кругови и влезе во мејнстрим политичката дебата.
Во јануари 2024 година, Хамас издаде соопштение во кое се отфрлаат три организации: Вакф Ал Ума, Минбар ал-Акса и Кулна Марјам, заедно со седум од нивните администратори: Саид Абу ал-Абд, Фуад ал-Зубаиди, Самир Саид, Абдула Самир, Халдун Хиџази, Ахмед ал-Омари и Заид ал-Аис.
Хамас тврдеше дека овие институции станале нерегулирани, запленети од поединци кои ги искористуваат застарените одобренија за собирање донации на начин штетен за народот на Газа и Ерусалим.
Вакф Ал Ума, основан во Истанбул во 2013 година, се претставува како добротворна фондација посветена на поддршка на Ерусалим, Газа и ранливите палестински заедници. Организацијата работи како вакф, исламски добротворен фонд. Низ муслиманскиот свет, дом на речиси 2 милијарди луѓе, десетици илјади вакфи обезбедуваат основни социјални услуги, од одржување џамии и гробишта до водење болници и училишта. Огромното мнозинство работи легитимно под владин надзор.
Но, во Турција, организацијата долго време работеше во правна сива зона. Иако турските институции за вакф се формално регулирани, во пракса тие често работат со широка административна слобода, што критичарите велат дека може да создаде можности за злоупотреба.
Во текот на изминатата деценија, Вакф Ал Ума изгради голем јавен профил преку масовни кампањи за собирање средства, апели на социјалните медиуми и конференции, позиционирајќи се како главна порта за глобални донации за палестинската кауза. Таа негуваше религиозен легитимитет и доверба на донаторите преку промовирање проекти во образованието, социјалната помош и зачувувањето на наследството. Кампањите на Вакф Ал Ума редовно се повикуваа на светоста на Ерусалим и итноста од помош за Газа, помагајќи му да привлече милиони долари во придонеси од целиот муслимански свет. Таа репутација сега е во центарот на контроверзноста.
Работејќи од Истанбул, долго време центар за протерани личности од Муслиманското братство по репресијата на движењето во Египет, Вакф Ал Ума изгради мултимедијална машина за собирање средства мешајќи религиозни пораки, апели во живо, емотивни снимки од Газа и широка мрежа на инфлуенсери.
Во текот на изминатата деценија, групата започна илјадници кампањи, многу од нив претставени како итни напори за помош за Газа или Ерусалим. Ги пласираше своите најнови акции како најголеми досега за Појасот од почетокот на војната, засилени од познати свештеници и координирани тимови за дигитален маркетинг.
Регионалните аналитичари проценуваат дека неодамнешните кампањи обработиле суми што достигнуваат стотици милиони долари. Дали бројката ги достигнала шпекулирани 500 милиони долари останува непроверено; не се појавија ревидирани извештаи, а ниту еден регулатор не ги потврдил бројките. Дури и конзервативните проценки укажуваат на огромни финансиски текови, што покренува итни прашања за транспарентноста и одговорноста.
М. Д.
