Говорејќи на меѓународната конференција „Одбрана на демократијата: Хоризонти на слободата“, Гудрун Штајнекер, потпретседателка на Асоцијацијата за Југоисточна Европа (Германија) и поранешна амбасадорка на Германија, одржа остро и промислено излагање за ограничувањата на Европската Унија, системските кризи создадени од неолибералниот капитализам и разорните последици од постојаното политичко лажење врз демократските општества.
Потенцирајќи ја клучната улога на граѓанското општество, Штајнекер предупреди дека демократијата не може да опстане без активен јавен отпор кон авторитарните наративи и дезинформациите:
Беше многу интересно да се слушне што кажа господинот Ерик, како и размислувањата изнесени во првиот дел од овој настан. Сепак, би сакала да изнесам мала забелешка, особено во врска со завршната констатација дека „ЕУ треба да дејствува“.
Но, кој е всушност ЕУ?
Европската Унија, во реалноста, претставува најмал заеднички именител на 27 земји-членки. Ова е една од нејзините суштински слабости. Јасно гледаме дека ЕУ често е премногу бавна и премногу слаба во соочувањето со предизвиците на нашето време – особено со предизвиците што ѝ се закануваат на демократијата.
Покрај тоа, ЕУ, како и повеќето наши поединечни држави – мојата земја, Германија, но и земјата во која моментално живеам – прифатија специфична форма на неолиберален капитализам. Овој модел, меѓу другото, е во коренот на повеќекратните, меѓусебно испреплетени кризи со кои денес се соочуваме.
Токму затоа, голема надеж полагам во граѓанското општество. Граѓанското општество сè уште постои во демократските земји на ЕУ, но и во земји што не се целосно демократски – на пример, Северна Македонија. Формално, таа е демократија, но, како што беше истакнато на почетокот на оваа конференција, сè уште постојат бројни неправди и нерешени проблеми поврзани со транзицијата од поранешниот комунистички систем кон капиталистички, либерално-демократски поредок.
Само вчера му испратив краток труд на ЦИВИЛ и можеби тој ќе може да биде објавен. Во него, меѓу другото, се повикувам на Хана Арент, која уште пред неколку децении ги анализираше последиците од постојаното лажење врз општеството.
Овој феномен денес многу добро го познаваме. Постојаното лажење – особено од страна на автократи – има разорни последици. Автократ како Доналд Трамп, на пример, речиси никогаш не зборува вистина. Истото важи и за диктатор како Владимир Путин, за Си Џинпинг, како и за многу помали и средни автократи ширум светот.
Тие систематски ја лажат јавноста. Тие ги контролираат или влијаат врз медиумските системи кои ги репродуцираат тие лаги. Единствениот ефикасен начин да се спротивставиме на тоа е преку силно и отпорно граѓанско општество.
Уште еднаш би сакала да му оддадам признание на ЦИВИЛ што ја презеде оваа огромна задача: да ја поддржува демократијата, да им помогне на граѓаните да разберат колку е демократијата суштински важна и да потсети дека вреди да се бориме за неа.
Со тоа би завршила. На остатокот од конференцијата ѝ посакувам голем успех и со нетрпение очекувам да прочитам и да ги проследам сите содржини што беа напишани и кажани во изминатите денови и денес.
