Пишува: Џабир Дерала
Во ера кога манипулацијата и лажните наративи се шират побрзо од фактите, линијата помеѓу слободата и контролата – помеѓу демократијата и авторитаризмот – се прецртува секојдневно. Добро е познато дека хибридната војна не е ограничена само на бојното поле.
А првата мета на хибридните воени операции се фактите на реалноста. Оваа војна се води преку дезинформации, пропаганда, сајбер напади и извртување на вистината – во нашите медиуми, нашата политика, нашите училишта, нашите институции, и секако, во нашите приватни животи – влегувајќи во нашите дневни соби преку нашите телевизиски екрани, појавувајќи се на нашите дланки, на нашите мобилни телефони. Ги обликува перцепциите, поттикнува поделби и ја еродира довербата – самата основа врз која се потпираат демократските општества.
Во текот на три дена минатата недела, Скопје стана место за средба на гласови на разумот, отпорност и солидарност. Меѓународната конференција „Одбрана на демократијата: Боиште на вистината“, што се одржа од 8-10 октомври 2025 година, собра истакнати новинари, креатори на политики, дипломати, лидери на граѓанското општество и академици од цела Европа, Украина, Западен Балкан и САД.
Организирана од ЦИВИЛ – Центар за слобода, кој беше и домаќин, во партнерство со основачите на Глобалната иницијатива за одбрана на демократијата – Нов европски форум на народите (меѓународен) и Медија дијалог (Германија) – како и водечките партнери од програмата Вестминстерска алијанса за Украина – истакнатиот Centro Studi Internazionali (Италија) и Асоцијацијата Жан Моне (Франција) – конференцијата се осврна на најитните закани за демократијата, слободата на медиумите и мирот– и истражи стратегии за зајакнување на демократската отпорност.
Конференцијата започна со сесии за градење сценарија и прес-конференции, по што следеше високопрофилната панел дискусија пренесувана во живо „Борбата на Украина – Иднината на Европа, нашата заедничка реалност: Лекции и следни чекори“. Истакнати учесници – пратеници, лидери на мислата, претставници на медиумите и граѓанското општество – од Германија, Обединетото Кралство, Франција, Италија, Украина, Холандија, Унгарија и САД споделија сознанија за тоа како самата вистина станала линија на фронтот во современото војување – и како нејзината одбрана претставува не само морална должност, туку и стратешки императив за демократиите ширум светот.
Во текот на три интензивни дена — со истакнати лидери на мислата, медиумски професионалци и претставници на граѓанското општество од Северна Македонија, кои активно учествуваа во текот на вториот и третиот ден — учесниците се вклучија во панел дискусии пренесувани во живо, работилници зад затворени врати и колаборативно планирање. Тие ги разгледаа механизмите на хибридните операции на влијание, еродирањето на јавната доверба и итната потреба од координирана демократска акција. На сесиите, исто така, беа презентирани и првичните наоди од проектот „Демократски навигатор“, што кулминираше со заеднички изјави и стратешки препораки за заштита на демократскиот интегритет и зајакнување на солидарноста со Украина.
Конференцијата потврди едноставна, но моќна вистина: Демократијата мора да се заштити преку координирана акција, солидарност и непоколеблива посветеност на вистината.
ЦИВИЛ и неговите партнери изразуваат длабока благодарност до сите говорници, панелисти и учесници, чии придонеси ја претворија оваа средба во динамична размена на знаење, инспирација и храброст. Исто така, упатуваме најдлабока благодарност до Сојузното министерство за надворешни работи на Сојузна Република Германија, чија поддршка преку проектот „Демократски навигатор“ го овозможи овој настан.
Оваа конференција означува уште една значајна пресвртница во нашето колективно патување — патување кое продолжува преку јавни дебати, колаборативно истражувања и меѓународно застапување под знамето на Глобалната иницијатива за одбрана на демократијата.
Мала земја на Западен Балкан, како што е Северна Македонија — предизвикана од авторитарни тенденции и континуирани хибридни воени операции и немилосрдна руска пропаганда — навистина е бојно поле кое треба да издржи и да биде дел од одбранбената мрежа на европскиот континент. Заслужува да се смета за важен сојузник во одбраната на демократијата и човековите права во Европа и пошироко. Успесите во нашите заеднички напори можат и треба да послужат како модел за градење отпорна демократија на друго места.
Заедно, стоиме обединети: За вистината. За дејствувањето. За демократијата.
Превод од англиски: Н. Цветковска
