Новите прописи за индустриски емисии во Северна Македонија отвораат прашања за јавната контрола и транспарентноста во индустријата. Законoт за контрола на индустриски емисии дозволува компаниите да прогласуваат одредени податоци како „деловна тајна“, што значи дека граѓаните можеби нема да знаат какви материјали согоруваат фабриките и колку загадуваат.
Според новиот закон, Министерството за животна средина може да одлучува кои информации се заштитени како деловна тајна. Ова вклучува информации за суровини, хемикалии и други материјали кои се користат во индустријата. Иако заштитата на комерцијалните интереси е важна, експертите предупредуваат дека недоволно јасни критериуми за тоа што може да се прогласи за тајна отвораат простор за злоупотреба, пишува Радио Слободна Европа.
Можноста индустријата да прогласува информации за деловна тајна може сериозно да ја ограничи јавната контрола. Граѓаните не можат да знаат кои хемикалии и материјали се согоруваат, колкави се емисиите и дали се почитуваат еколошките стандарди. Ова го намалува влијанието на медиумите и невладините организации во следењето на загадувањето и здравствените ризици.
Според експертите, потребен е јасен баланс: индустријата треба да може да ги заштити своите комерцијални интереси, но јавноста исто така има право да знае какви активности влијаат на животната средина и здравјето. Ова може да се постигне со воспоставување на јасни критериуми за прогласување деловна тајна и механизми за жалба на одлуките на Министерството.
Законите кои дозволуваат прогласување на информации како деловна тајна носат предности за индустријата, но истовремено креираат ризик за јавната транспарентност и контрола. За граѓаните и еколошките организации е важно да имаат пристап до податоци за индустриските емисии, за да можат да реагираат и да ги следат ризиците по здравјето и животната средина. Отсуството на таква транспарентност може да ја поткопа довербата во индустријата и државните институции, се заклучува од прилогот на РСЕ.
