Сосема е можно состанокот во понеделник во Белата куќа да се покаже како уште поважен за иднината на Украина – и за безбедноста на целата Европа – од самитот САД-Русија минатиот петок во Алјаска, смета Френк Гарднер, дописник за безбедносни прашања на Би-Би-Си.
На површина, таа средба Путин-Трамп се чинеше дека ги изневери сите очекувања. Немаше прекин на огнот, немаше санкции, немаше големи најави.
Дали Украина и Европа беа на пат да бидат исклучени од договор склучен зад затворени врати од двете најголеми нуклеарни сили во светот?
Не, очигледно, ако Украина и нејзините партнери можат да го спречат тоа.
Присуството на Сер Кир Стармер, претседателот Макрон, канцеларот Мерц и други лидери покрај претседателот Зеленски во Вашингтон е повеќе од тоа да се осигура дека тој нема повторно да биде нападнат во Овалната соба, на начинот на кој го стори тоа на 28 февруари.
Тие се решени да му стават на Доналд Трамп две работи на знаење: прво, дека не може да има мировен договор за Украина без директно вклучување на Украина и второ, дека тој мора да биде поддржан од „цврсти“ безбедносни гаранции.
Пред сè, европските лидери сакаат американскиот претседател да види дека Украина и Европа претставуваат обединет фронт и тие се желни да се осигурат дека тој не е поколебан од неговиот очигледен личен однос со Владимир Путин за да попушти на барањата на рускиот лидер.
Тука дипломатските вештини на Сер Кир Стармер ќе бидат сериозно тестирани.
Трамп го сака Стармер и го слуша, а за еден месец Трамп ќе дојде во Велика Британија во државна посета.
Тој, исто така, го сака Марк Руте, генералниот секретар на НАТО кој ќе биде присутен, човек кој понекогаш се нарекува „шепотот на Трамп“.
Се чини дека американскиот претседател е помалку наклонет кон претседателот Макрон, а Белата куќа неодамна остро ја критикуваше неговата намера безусловно да признае палестинска држава на следното Генерално собрание на ОН.
За да има каква било шанса за мировен договор во Украина, нешто мора да се промени.
Европските лидери честопати повторуваат дека меѓународните граници не можат да се менуваат со сила, а претседателот Зеленски постојано повторуваше дека нема да се откаже од земја, а покрај тоа, уставот на Украина го забранува тоа.
Но, Путин го сака Донбас, од кој неговите сили веќе контролираат околу 85 проценти, и тој апсолутно нема намера некогаш да го врати Крим.
Сепак, како што еднаш ми рече поранешниот естонски премиер, а сега највисокиот европски дипломат Каја Калас: победата за Украина во оваа војна не мора да биде исклучиво за повторно освојување на окупирана земја, пишува Гарднер.
Ако Украина може да добие безбедносни гаранции од типот Член 5 за кои сега се зборува, доволни за да се одврати каква било идна руска агресија и со тоа да се заштити нејзината независност како слободна и суверена држава, тогаш тоа би била форма на победа.
Сега се чини дека она што го дискутираат САД и Русија е предлог кој во голема мера разменува дел од украинската земја за безбедносни гаранции дека нема да мора повеќе да ѝ се откажува на Русија.
Но, прашалниците се огромни.
Дали Украина би можела да прифати договор што ќе ја заврши војната, но ќе ја чини земја, особено кога толку илјадници загинаа обидувајќи се да ја спасат таа земја?
Ако од неа се бара да се откаже од преостанатите 30 проценти од Донецката област што Русија сè уште не ја окупирала, дали тоа го остава патот кон запад кон Киев опасно недоволно бранет?
А што е со многу фалената Коалиција на волјата на Стармер, прашува Гарднер?
Поранешните разговори за распоредување десетици илјади војници на терен оттогаш се намалени. Сега повеќе се работи за „заштита на небото и морето“, а воедно и помош на Украина да ја обнови својата армија.
Но, дури и ако мирот избувне на бојното поле, ние сè уште сме на опасна територија, смета Гарднер.
Секој воен експерт со кој разговарал верува дека во моментот кога ќе престанат борбите, Путин ќе ја реконституира својата армија, ќе изгради повеќе оружје, сè додека не биде во позиција, можеби за само три до четири години, да освои повеќе земја.
Ако и кога тоа ќе се случи, храбар пилот на Тајфун или Ф35 ќе биде подготвен да ја истрела првата ракета врз руска колона што напредува.
Д. Мишев
