ЉУБОМИР КОСТОВСКИ
Партијата која денес владее со земјава – ВМРО ДПМНЕ – најмалку на два пати се потпрела пред клучни парламентарни избори на капиталот на озлогласената „Мултигруп“ од Бугарија или на нејзините фирми – иверки. Последен пат тоа се случи пред изборите во 2024 година кога имаше јасно искажана поткрепа за партијата која беше опозициска од сопственикот на „Минстрој“.
Ваквата поддршка дава секако фирма со донаторски „инстинкт“ и финансиска уверливост ама таа умее да ја наплати услугата. Дури, би се рекло, многу бргу дошло време за потврда на таа релација низ обидот на оваа влада на покривање на вината на „Минстрој“ во случајот со еколошкото загадување од голем размер во кривопаланечко. До загадување е дојдено по хаварија во рудникот и излевање на отпадни води во Тораничка река, што сукцесивно загадува се’ по пат – водите на Крива река секако а потенцијално тоа се и Пчиња, Вардар …
Зад наводниот анти-бугарски проект
Со рудникот управува познатиот газда Валканов. Какви биле релациите меѓу поддржувачот и поддржаниот и порано секако не е небитно, па би се рекло и дека е пресудно во одбраната на штетата што спомената хаварија ја направи и го загрози животот на луѓето и стоката во тој регион, опасност која не е мината и сега, но барем има своја добра страна, ако така може да се окарактеризира симнувањето на фереџето од старателскиот однос меѓу политиката на една партија и нејзиниот наводен антибугарски проект!
Во нашата свест веројатно е закопан фактот дека пред парламентарните избори во земјава во декември 2016 година, по кои дојде до помени на кормилото на власта, фирмата – „иверка“ на озлогласениот Мултигруп потпишала договор за соработка со нашите тогашни државни кормилари. Договорот е потпишан на 6 април таа година, значи тоа би било пред 9 пролети, со кој акт како концесионер „Минстрој“ ветува дека до средината на мај, експресно значи, ќе го рестартира рудникот Злетово а неколку месеци потоа, и Тораница.
За партијата на власт која со нетрпение измешано со страв ги чекаше тогаш изборите, кои беа под меѓународна опсервација (!), па шансите за изборни изигрувања беа мали, ова помагање требаше пред се’ да значи намалување на социјалните тензии во ровити подрачја. Се работи за два објекти каде беа вработени над илјада работници, кои ќе ги добијат преку овој договор заостанатите плати а со инвестицијата во нова опрема од 10 милиони евра би можело да се каже и дека ќе се обезбеди нивната иднина.
На овој начин, со потписот на тогашниот заменик премиер Пешевски на договорот со сопственикот н концесионерот Валканов се означи, како што ќе видиме потоа „почеток на долго пријателство“ (да ја искористиме репликата изговорена од страна на Хемфри Богарт во филмот „Казабланка“) меѓу софиската и скопската економија.
Но, секако спогодбата е значајна и за политиката што го потврди со своја изјава времениот премиер во техничката влада – вмровецот Емил Димитриев кој потекнува од Пробиштип. Требаше да се покаже некаков меѓународен потенцијал за привлекување на надворешен капитал а да се замати инаку јасната слика дека ВМРО ДПМНЕ е само извор на неволји за стабилноста на континентот. На формален план, гледано низ редуцирана, дводимензионална слика понудата е привлечна – „Минстрој холдинг“ веќе има 2.500 вработени и стопанисува со 6 најголеми рудници во Бугарија.
На стартот на премиерските амбиции на Груевски
Обидот за пенетрација во македонската економија од страна на бугарските копачи на руда преку партијата на Груевски, иако барем како камуфлажа на вистинските актери, постоеше и во 2006 година, кога ВМРО ДПМНЕ се врати на власт.
Колку за да се види континуитетот на односите! Ова инаку се случи преку натпреварот за преземање на ТЕЦ Неготино од прегратките на австриската ЕВН (која, нели, презеде сегмент на ЕСМ) што значеше добивање на корист од идната влада во две фази. Најпрвин, во првата фаза, да дојде до поништувањето на договорот со ЕВН за тој објект а во следната фаза и да има доделување на нова концесија на една божем канадска фирма. Истата се покажа дека има софиска адреса, која пак, како што открија новинарите, била – непостоечка.
Се говореше дека божемната канадска фирма „Хач“ а всушност рековме бугарска („Фајненс инжинеринг“), беше избор на потесниот кабинет на Груевски! Се вмеша и меѓународниот фактор, кој сметаше дека оваа групировка била пристрасна а дека добитник треба да е грчката фирма „Сенкап“ зад која стоеше капиталот на Медлин Олбрајт, поранешна врвна членка на кабинетите на американските претседатели.
Зад релацијата со бугарскиот купувач стоеше секако Груевски, се споменуваше и кумот Ставревски, а зад понудата на Олбрајт стоеше министерката за економија Вера Рафајловска, односно нејзиниот шеф од новооснованата НСДП, кој со своите 7 пратеници го растури СДСМ а го донесе на власт ВМРО ДПМНЕ и ни го остави една деценија на тронот на државата. Знаеме дека после две години борење меѓу интересите во кругот на Владата на Груевски – а практично меѓу споменатите фирми – дојде до распад на коалицијата со НСДП.
Како и да е, бугарската подземна економија во оваа афера одигра значајна улога и покажа дека има цврсти канали преку кои влијае на политичките потези на македонските власти. Или поточно дека зад превезот на анонимните софиски адреси се кријат долгорочни намери.
Директорувањето во Балканска банка
Само накусо да споменеме дека „јуношот“ Груевски ја започна својата кариера во Балканска банка. Истата се смета за банка која е врзана за Мултигруп?! Тоа е подоцна прикриен факт, секако заради некаква, насетлива причина. Имено „во трите биографии различни се и податоците за работниот ангажман на Груевски во Балканска банка.
Во 1998 година тој навел дека во 1995 година се вработил во оваа банка, на позиција директор на хартии од вредност, план и анализа. Во биографијата од 2006 година, пак, стои дека Груевски работел во Балканска банка од 1994 до 1998 година и дека во 1998 година е директор на секторот за ликвидност. Во најновата биографија на премиерот не се спомнува неговиот ангажман во Балканска банка“
И сега пак се враќаме на договорот со иверката на „Мултигруп“ – „Минстрој“. Таа фирма секако се обидела во 2016 година да го рашири своето рударско царство и во Македонија а за возврат на партијата која веќе била на работ на амбисот да и влее оптимизам, бидејќи, би покажала дека иако нема релевантна меѓународна поддршка Груевски има инвестиционен капацитет.
Потоа, компанијата би врзала гласови на изборите од вториот и третиот изборен округ преку семејствата на рударите кои имаат чувство дека нивниот опстанок е битен и е врзан за јабанџијата Валканов. Се смета според некои реакции објавени деновиве само рудникот Злетово врзува како егзистенцијално гнездо рудари од 18 села во Злетовско а тука е пред се и градот Пробиштип.
Дали во време на предизборието, кога со земјата управува влада со скусени ингеренции, воведени со вториот Пржински договор, можеше да се склучуваат такви договори? Можеа ли тие да останат и потоа, кога ќе се формира новата влада? Овие прашања тогаш не ги постави никој, па немаше ниту одговор, ама сомнежот останува, пред се во однос на ингеренциите што ги имал в.д. премиерот Емил Димитриев. За споредба владата на Бучковски во 2005 година склучи договор за преземање на дел од ЕСМ со австриски ЕВН, ама го остави договорот беа дефинитивен потпис, оставајќи и на следната влада да даде дефинитивна одлука за тој дил.
Јасно, би ни зело простор да се навраќаме на ситуацијата со рудниците кај нас, кои само, да напоменеме, најпрвин беа предмет на преземање од валкан кипарски капитал, изнесен од страна на Милошевиќ и неговата клика, преку куферите на тогашната гувернерка Борка Вучиќ а потоа перен низ јужниот Балкан. Базата на инфилтрацијата беше во Пиреја!
Номинално тоа беше грчка компанија. Се гледа дека таквите процеси на средни патеки не носат среќа за рударите, фрлени по амбисот на транзицијата.
ВМРО ДПМНЕ во таа, за неа судбоносна 2016 година, секако се фаќала за фарбата а не за суштината на тој процес.
Потврдување на сојузот од пред една година
Дали нешто се менувало лани кога се водени разговорите на највисоко ниво, пред една година и тоа меѓу тогашниот претседател на оваа партија? Секако не – се работи за месец април, изборот на парламентарци и изборот за местото претседател на државата е во тек, секоја поддршка е добредојдена а поддршката за партијата ВМРО ДПМНЕ, како опозициска, за првиот на листата за третиот изборен округ Ковачки и за поранешниот градоначалник на Пробиштип, сега управител на Тораница – Тони Тоневски!
„Не случајно за време на кампањата за избор на претседател Валканов нескриено даде поддршка токму за лидерот на опозициската ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски, експонент на најжестокиот анти-бугаризам. Но, поддршка доби и носителот на пратеничката листа од истата партија во ИЕ 3, Драган Ковачки.
Веројатно бугарското општество едвај знае дека Драган Ковачки, кој е воено лице и член на Извршниот комитет на ВМРО-ДПМНЕ, е санкциониран од НАТО и не може да пристапи до тајни информации на Алијансата. Оваа санкција против него е доволен знак кого поддржува бугарскиот бизнисмен.
Во евроатлантските кругови во Македонија, Драган е познат како проширувач на лажни вести и лице кое постојано ја напаѓа министерката за одбрана Славјанка Петровска, која ѝ дава безрезервна поддршка на Украина против агресијата на Путинова Русија“. Ова е само дел од анализата на бугарскиот Фактор, објавена во „Независен“ која ја разоткрива сета лажна платформа на анти-бугарството на ВМРО ДПМНЕ на чии крилја се базираше политичката агенда на претседателските и парламентарни избори во земјата лани а зад кои стои големата сенка на Кремљ.
Добро, има тука парадокси – Ковачки ќе биде наскоро домаќин на една трибина во седиштето на НАТО, иако беше носител на реторика која постојано е антизападна. Но, јасно, поддршката која е стекната на таа средба од минатата година меѓу Мицковски и Николај Валканов е таа што денес на сите можни начини, од петни жили, се настојува да се одбрани она што не може да се одбрани при еколошкиот инцидент во кругот на Тораница, документиран со извештаи од најмалку две независни стручни анализи.
Власта најнапред се обиде да го одмолчи фактот дека Крива река баздела на отпадот во неа, потоа полека почна да реагира на „одокативно“ видени анализи, па се до доцна земени мостри од водата, некаде после 20-тина дена (!). Но се покажа дека и тие задоцнети истраги покажуваат големо еколошко загадување. Се дозволува, нели, Тораница да плати казна од 200.000 евра под услов тоа да се потврди со спогодба меѓу централната влада и рудникот на Валканов.
Јасно, можно е и таа сума да падне, што воопшто не е важно. Главно е дека лојалноста на екипата на Мицковски мора да се покаже како доследна на предизборниот договор – не ја ч’чкаме мултигруповата мечка! Таа е заштитена со усниот договор а ние како влада сме тука – џентлмени.
Останува времето да ни открие што се’ се сокрива зад тоа долго пријателство, потврдено минатиот април меѓу Валканов и Мицковски, ама и ова е доволно да назреме колку е големо таблото на кое се истакнати ликовите за поткрепа на оваа власт од страна на нашиот омилен непријател.
Текстот е личен став на Авторот.
