Анализа на Тимот на ЦИВИЛ за мониторинг на хибридни закани (ЦХТМ)
(Civil Hybrid Threats Monitoring)
На 23 октомври 2025 година, порталот Provereno.mk објави текст со наслов „Захарова ‘објаснува’ зошто Латвија ја мрази Русија и што премолчува“, во кој се пренесува изјава на портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, цитирана од руската државна агенција ТАСС, која ја пренесува нејзината објава на Телеграм.
URL: https://provereno.mk/2025/10/23/захарова-објаснува-зошто-латвија-ја-м/ (линкот е деактивиран поради содржина со дезинформации и пропаганда; зачувана верзија е достапна во PDF-архивата на ЦХТМ – ЛИНК)
Во неа, Захарова тврди дека „омразата на латвиските власти кон Русија произлегува од желбата да се одмазди за поразот на локалните колаборационисти“ од Втората светска војна, обвинувајќи ја Латвија за „ревизија на резултатите од војната“ и „почит кон соучесниците на Холокаустот“.
Овој текст е типичен пример за организиран пренос на кремаљски дезинформациски наратив, заснован на историски ревизионизам, морална инверзија и емоционална манипулација.
Главен наратив и поднаративи
Главен наратив:
„Латвија ја мрази Русија затоа што сака одмазда за поразот на нацистичките соработници.“
Овој наратив ја извртува историската вистина и ја претставува Москва како морален победник, а жртвите на советската окупација како ревизионисти.
Поднаративи:
- Историски ревизионизам: се мешаат факти за нацистички колаборационисти со генерализирана вина на целиот народ.
- Инверзија на улогите: агресорот (Русија) се претставува како жртва и спасител.
- Делегитимизација на ЕУ и НАТО членки: се поткопува легитимитетот на Латвија и нејзината политика.
- Ширење вина по етничка линија: колективна одговорност наместо индивидуална, што е основна техника на дезинформаците.
Пропагандни техники и дезинформациски методи
| Техника | Опис | Пример од текстот |
| Историска манипулација | Селективно користење на историски факти за оправдување на денешна политика. | „Латвија станала една од ретките територии каде што нацистите ја постигнале целта на геноцидот.“ |
| Морална инверзија | Агресорот се претставува како бранител на правдата, користејќи историски контекст од пред 80 години за да ја оправда денешната политика. | Советските трупи се прикажани како „ослободители“, а Латвија како „злосторничка“ држава. |
| Емоционална манипулација | Јазик на страв и вина („крвав масакр,“ „омраза“). | „Крвавиот масакр врз нивните сограѓани…“ |
| Легитимизација преку авторитет | Повикување на државни медиуми и официјални извори за да се прикрие пропагандната природа. | „Цитирана од ТАСС.“ |
| Спојување на различни периоди | Еднакво третирање на колаборационисти и денешни демократски институции. | Поврзување на легионерските маршеви со нацизмот. |
Некритичко објавување
Порталот Provereno.mk го пренесува овој материјал без критички осврт, без контекст и без проверка на факти.
Недостасуваат:
- Балансирани извори (латвиски или европски реакции);
- Историски факти за советската окупација на Балтикот (1940–1991);
- Јасна дистинкција меѓу новинарство и пропаганда.
Со тоа, медиумот несвесно или намерно станува дел од рускиот пропаганден екосистем. Преносниот синџир на дезинформации функционира по утврдена шема:
Москва → Захарова / Телеграм / ТАСС → регионални и локални портали → локална публика.
На тој начин, официјалната државна пропаганда се легитимира преку „медиумски“ посредници и стигнува до публика која не го препознава нејзиниот изворен карактер, најчесто поради недоволна медиумска писменост.
Цели и влијание
- Подривање на солидарноста со Украина и Балтикот.
- Јакнење на антиевропски и антизападни чувства во регионот.
- Оправдување на руските агресивни политики.
- Пренасочување на вниманието од реалните злосторства на Русија.
Овој случај ја покажува инфраструктурата на руската хибридна пропаганда во медиумскиот простор на Балканот.
Користењето на историски ревизионизам, емоционални симболи и морална инверзија е стратегија за создавање конфузија и за разградување на довербата во европските институции и сојузи.
Дезинформациите ги напаѓаат емоциите.
Нашата работа е да ги одбраниме разумот, вистината и демократијата.
Оваа анализа е подготвена со поддршка на алатки базирани на вештачка интелигенција (ChatGPT, OpenAI) и верификувани отворени извори, со што се демонстрира одговорна и транспарентна употреба на технологијата во одбрана на вистината и демократијата.
