По драматичните настани во Каракас минатиот викенд, прашањата не престануваат да се редат. Но, како што наведува анализа на Би-Би-Си, едно прашање особено се истакнува: зошто токму Делси Родригез – поранешна потпретседателка и истакната фигура на режимот на Николас Мадуро – сега е назначена да ја води привремената влада во Венецуела, како што тоа го нарекуваат американските власти?
Според Би-Би-Си, изборот на Родригез не е случаен и не следи демократски логики, туку е производ на калкулиран политички реализам на администрацијата на Доналд Трамп.
Стабилноста пред демократијата
Поранешниот американски амбасадор во Венецуела, Чарлс Шапиро, за Би-Би-Си оценува дека Вашингтон се определил за стабилност, а не за демократска транзиција.
„Го задржаа диктаторскиот систем, но без диктаторот. Луѓето кои го одржуваа режимот сè уште се таму“, вели тој.
Поддршката за Делси Родригез значи задржување на структурата на власта, без ризиците што би ги носела целосна промена на режимот и преземање на власта од страна на опозицијата предводена од Марија Корина Мачадо, која, според широко распространетото верување, победила на изборите во 2024 година.
Зошто не Мачадо?
Трамп ја оцени Мачадо како „непочитувана“ во Венецуела, додека Родригез ја опиша како „грациозна“. Според анализата на Би-Би-Си, овој потег го отежнува политичкиот пат за опозицијата и го задржува статус-квото.
Кевин Витакер, поранешен заменик-шеф на американската мисија во Каракас, истакнува дека со дисквалификацијата на Мачадо, практично се дисквалификува целото нејзино политичко движење, кое имало масовна поддршка од гласачите.
Теории на заговор и реалната моќ
Брзото отстранување на Мадуро и поставувањето на Родригез предизвика шпекулации дека таа можеби била дел од планот. Но, ваквите теории тешко издржуваат сериозна проверка.
Реалната моќ и натаму е концентрирана кај министерот за одбрана Владимир Падрино Лопез и министерот за внатрешни работи Диосдадо Кабељо – фигури лојални на Мадуро и контролори на безбедносниот апарат.
Предупредувањата што Вашингтон ги послуша
Одлуката да се избегне радикална промена на режимот следува по серија предупредувања од аналитички центри и разузнавачки извори.
Меѓународната кризна група уште во октомври предупреди дека „Вашингтон треба да се пази од промена на режимот“, потенцирајќи дека во пост-Мадуро сценарио може да дојде до насилен хаос, па дури и герилска војна од страна на делови од безбедносните сили.
Доверливите проценки на САД, наведува Би-Би-Си, покажуваат дека токму членови на постојниот режим, вклучувајќи ја и Родригез, се во подобра позиција да водат привремена власт.
Практичен партнер за САД
Според анализата на Би-Би-Си, Делси Родригез за Вашингтон претставува прагматичен соговорник – подготвена за економски отстапки, отворање на нафтениот сектор за американски компании, поголема соработка во борбата против наркотиците и можно дистанцирање од Куба, Кина и Русија, во замена за постепено укинување на санкциите.
Демократската транзиција, сепак, не изгледа како висок приоритет.
Транзиција без избори?
Иако уставот на Венецуела предвидува нови избори во рок од 30 дена во случај претседателот да биде трајно неспособен да ја врши функцијата, Трамп јасно порача дека избори засега нема да има.
„Прво мора да ја стабилизираме државата“, рече тој, што според Би-Би-Си дополнително ја засилува перцепцијата дека демократијата е одложена.
„Dedazo“ – личното назначување
На крајот, Би-Би-Си повлекува паралела со терминот „dedazo“, шпански жаргон што буквално значи „покажување со прст“, но во политички контекст претставува лично назначување на наследник кое го заобиколува демократскиот процес.
Чавес го направи тоа со Мадуро, а слично се гледа и денес со Делси Родригез – практично, Трамп и Вашингтон ја зацврстија нејзината позиција без вистинска демократска легитимност.
„Ова е Dedazo-то на Трамп“, оценува поранешниот амбасадор Шапиро.
Д. Т.
