Уште од првите часови на целосната инвазија на Русија, Украина е изложена на кампања на терор врз цивилното население — уништени домови, градови сведени на урнатини, семејства распарчени. Деца беа киднапирани, депортирани и лишени од својот идентитет. Илјадници се убиени, многу повеќе се ранети, раселени или принудени да преживуваат без греење, електрична енергија или безбедност.
Ова не е колатерална штета. Ова е намерна стратегија.
Ова е војна што се води не само со ракети и дронови, туку и со суровост, заплашување и систематско таргетирање на човечкиот живот и достоинство. Ова е војна што нема за цел само окупација на територија, туку бришење на една нација и самата идеја за постоење на слободна и демократска Украина.
На 24 февруари 2026 година, четири години по започнувањето на целосната војна на агресија на Русија против Украина, ја потврдуваме јасната и бескомпромисна позиција:
Постои една жртва — Украина — и оска на агресорски држави и авторитарни актери усогласени против неа.
Оваа војна на агресија се одликува со систематски и широко распространети прекршувања на меѓународното право. Нападите врз цивили, уништувањето на домови и критична инфраструктура и намерното таргетирање на енергетските системи се дел од одржлива стратегија за кршење на отпорноста на населението. Меѓу најтешките злосторства е тековното, организирано киднапирање и депортација на илјадници украински деца. Претворањето на основните услови за преживување — вклучително и енергијата и самата зима — во оружје ја нагласува намерата да се нанесе страдање и надвор од бојното поле.
И ова не е само воена операција. Ова е системски напад врз демократијата, меѓународното право, човечкото достоинство и обид за извртување на историјата. Отпорот на Украина не е само одбрана на територија — тоа е одбрана на самите темели на демократскиот свет.
Четири години подоцна, фронтовските линии се протегаат далеку надвор од бојното поле. Тие минуваат низ информативните простори, политичките системи, економиите и општествата ширум светот. Оваа војна е придружена со континуирана кампања на дезинформации и хибридни операции насочени кон извртување на реалноста, ослабување на демократските институции и поткопување на јавната доверба.
Пропагандата, „и-едната-и-другата-страна“ пристапот и стратешката нејасност не се неутрални позиции — тие се инструменти што ја замаглуваат одговорноста, ја нормализираат агресијата и ја поткопуваат способноста на општествата да ја разликуваат вистината од манипулацијата. Авторитарните наративи сè почесто се засилуваат и во самите демократски системи, продирајќи во медиумските екосистеми, политичкиот дискурс и јавната дебата.
Хибридните закани — вклучително и кибер-операции, економска присила, политичко мешање и информативна војна — не се периферни во овој конфликт. Тие се негово централно обележје. Нивната цел е јасна: да се ослабне демократската отпорност одвнатре, да се разединат сојузите и јасноста да се замени со конфузија.
Во овој контекст, тишината, лажната рамнотежа и заморот не претставуваат воздржаност — тие ризикуваат да станат форми на соучесништво.
Ја отфрламе лажната еквивалентност и наметнатата „неутралност“. Не може да има одржлив мир без правда, одговорност и обновување на суверенитетот.
Затоа ги повикуваме владите, институциите, академската заедница, граѓанското општество и медиумите да постапуваат со јасност, одговорност и континуирана посветеност.
Украина не е само жртва на агресија — таа е огледало поставено пред светот. Прашањето повеќе не е дали оваа војна има глобално значење. Прашањето е дали светот е подготвен да преземе одговорност за нејзините последици.
Неутралноста пред лицето на агресија не е неутралност — тоа е усогласување. Компромисот со неправдата не е прагматизам — тоа е предавање. Демократија што не се брани себеси престанува да постои.
За да ја поддржите оваа Декларација, ве молиме пополнете го назначениот ФОРМУЛАР.
Види: Програма | Меѓународна конференција на DDGI – Четири години агресија: Отпорот на Украина и одговорноста на светот, 24 февруари 2026 година
Стратешка рамка
Оваа Декларација е придружена со три стратешки документи што ги утврдуваат клучните области на одговорност и дејствување:
Безбедност и одбрана: Праведен мир, одговорност и долгорочни безбедносни гаранции
Култура: Обнова, идентитет и отпор против бришење
Обнова и закрепнување: Обнова на општеството, отпорноста и човечкото достоинство
Овие документи сочинуваат кохерентна рамка за координиран, долгорочен ангажман во одбрана на демократските вредности, заснован на реалноста на руската војна на агресија и нејзините глобални последици.
Тие се надоврзуваат на принципите и стратешката насока утврдени во пошироката работа на Defending Democracy Global Initiative, вклучително и нејзината стратешка патоказ за 2025 година, кој ја нагласува демократската отпорност, отпорот кон хибридни закани и централната улога на граѓанското општество, независните медиуми и меѓународната соработка во соочувањето со авторитаризмот.
Оваа рамка не е замислена како збир на апстрактни препораки, туку како повик на акција — поврзувајќи ги политиките, практиката и одговорноста преку сектори и граници.
СТРАТЕШКИ ДОКУМЕНТ I
Безбедност и одбрана: Праведен мир, одговорност и долгорочни безбедносни гаранции
Четири години по започнувањето на целосната руска агресија, јасно е дека безбедноста во Европа и пошироко не може да се обнови преку компромис со агресијата. Секој поим за „мир“ одвоен од правдата ризикува да легитимира воени злосторства, територијални освојувања и идни нестабилности.
Оваа војна ги разоткри ограничувањата на реактивните безбедносни модели и опасностите од стратешката нејасност. Таа покажа дека авторитарната агресија напредува таму каде што одвраќањето е слабо, одговорноста е одложена, а политичката волја е фрагментирана. Праведен и траен мир во Украина затоа не е само национална неопходност — тој е глобален безбедносен императив.
Клучни принципи
Праведен мир, а не наметнат мир:
Мирот мора да се темели на суверенитетот, територијалниот интегритет и меѓународното право.
Одговорноста не е предмет на преговарање:
Воените злосторства, злосторствата против човештвото и злосторството на агресија мора да бидат гонети на меѓународно и национално ниво.
Безбедносните гаранции мора да бидат кредибилни:
Долгорочната безбедност на Украина бара обврзувачки и применливи обврски — политички, воени, економски и технолошки.
Одвраќање од авторитарна експанзија:
Војната ја покажува итната потреба од зајакната колективна одбрана и отпорност кон хибридни закани.
Стратешки приоритети
1. Континуирана воена поддршка за Украина
Континуираната и предвидлива воена поддршка е суштинска за да се обезбеди капацитетот на Украина да ја брани својата територија, да го заштити населението и да го обнови својот суверенитет. Ова вклучува не само испорака на оружје и муниција, туку и долгорочни инвестиции во одбранбени капацитети, обука, логистика и технолошки иновации. Прекини, одложувања или условувања ја ослабуваат одвраќачката моќ и ја продолжуваат војната.
2. Зајакнување на европската и трансатлантската безбедносна архитектура
Војната ги разоткри структурните ранливости во безбедносната рамка на Европа. Зајакнувањето на колективната одбрана бара подлабока координација меѓу механизмите на НАТО и ЕУ, зголемени одбранбени буџети и премин од реактивни кон проактивни безбедносни стратегии. Украина мора да биде интегрирана во долгорочното европско безбедносно планирање како централен столб на стабилноста, а не да се третира како привремена фронтовска линија. Притоа, Европа мора да воспостави одбранбена структура што ќе биде ефикасна и без вклученост на Соединетите Американски Држави.
3. Справување со хибридната војна и зајакнување на демократската отпорност
Хибридната војна — вклучително и дезинформации, кибер-операции, политичко мешање и економска присила — претставува централна димензија на овој конфликт. Справувањето со неа бара повеќе од технички одговори. Потребни се отпорни општества, функционални институции и силен, независен медиумски сектор.
Демократската отпорност мора да се сфати како безбедносен приоритет. Тоа вклучува:
поддршка на независното новинарство и јавниот дискурс заснован на факти
зајакнување на граѓанските организации како чувари и бранители на демократските вредности
инвестиции во медиумска писменост и јавна свест
градење институционални капацитети за откривање и одговор на хибридни закани
Без општествена отпорност, воената безбедност сама по себе не е доволна.
4. Поддршка на меѓународните механизми за правда и одговорност
Одговорноста за воените злосторства, злосторствата против човештвото и злосторството на агресија е суштинска за секој праведен мир. Меѓународните механизми за правда — вклучително и меѓународни судови и специјализирани трибунали — мора да добијат целосна политичка, финансиска и институционална поддршка.
Правдата не е само морален императив; таа е и механизам на одвраќање. Неуспехот да се обезбеди одговорност ризикува да ја нормализира неказнивоста и да охрабри идни акти на агресија.
Заклучок
Безбедноста не се дефинира само преку воена сила, туку и преку отпорноста на демократските општества, интегритетот на институциите и способноста на граѓаните да се спротивстават на манипулација и присила.
Неуспехот да се обезбеди праведен мир во Украина нема да ја заврши војната — ќе ја продолжи, ќе ја нормализира и ќе ги глобализира нејзините последици. Тоа ќе испрати порака дека агресијата може да успее, дека одговорноста може да се избегне и дека меѓународното право може селективно да се применува.
Праведен мир, заснован на суверенитет и правда, не е само право на Украина — тој е предуслов за глобална стабилност.
СТРАТЕШКИ ДОКУМЕНТ II
Култура: Обнова, идентитет и отпор против бришење
Руската војна против Украина не е само војна за територија — таа е војна против идентитетот, меморијата, јазикот и културното постоење. Културното уништување не е колатерална штета; тоа е намерна и систематска стратегија на доминација насочена кон бришење на минатото на една нација, извртување на нејзината сегашност и контрола врз нејзината иднина.
Истовремено, украинската култура се појави како моќна сила на отпор — зачувувајќи го идентитетот, одржувајќи го моралот и потврдувајќи ја слободата во услови на екстремно насилство. Одбраната на културата затоа е неразделна од одбраната на демократијата.
Клучни принципи
Културата како столб на отпорот:
Украинската култура е централна за отпорноста и националното опстојување.
Заштита на културното наследство:
Спомениците, архивите, музеите и културните локалитети мора да бидат заштитени, обновени и документирани.
Живата култура е најважна:
Уметниците, писателите, новинарите, едукаторите и културните работници се суштински за демократската отпорност.
Справување со пропаганда и културна апропријација:
Културните наративи мора да бидат заштитени од извртување, бришење и нивна злоупотреба од авторитарни актери како алатки на пропаганда и доминација.
Стратешки приоритети
1. Поддршка на украинските културни институции и независни културни актери
Украинските културни институции и независни културни актери функционираат во услови на војна, раселување и целно уништување. Континуираната поддршка е суштинска за да се обезбеди нивниот континуитет и независност. Ова вклучува финансиска помош, институционални партнерства, програми за мобилност и механизми за заштита на уметници, писатели, новинари и културни работници изложени на ризик. Културните актери не се периферни — тие се клучни бранители на идентитетот, меморијата и демократските вредности.
2. Меѓународни културни партнерства и платформи што ги засилуваат украинските гласови
Културното присуство на Украина мора активно да се поддржува и интегрира во меѓународните платформи. Партнерствата со културни институции, фестивали, академски мрежи и медиумски платформи се суштински за видливост, размена и долгорочна соработка. Засилувањето на украинските гласови се спротивставува на обидите за бришење и маргинализација и го зајакнува глобалното разбирање на културните и човечките димензии на војната.
3. Заштита и дигитално зачувување на културното наследство
Културното наследство во Украина е под директна закана — од уништување, грабеж и намерно таргетирање. Потребни се итни и координирани напори за заштита на физичките локалитети, документирање на штетите и обезбедување на архивите. Дигиталното зачувување има клучна улога во заштитата на културната меморија, осигурувајќи дека дури и во услови на загуба, уништувањето нема да значи бришење. Ова бара меѓународна соработка, технолошка поддршка и долгорочна посветеност.
4. Инвестирање во културна продукција, образование и независни медиуми како алатки на отпорност
Културната продукција, образованието и независните медиуми се суштински инструменти на отпорност во време на војна. Поддршката на литературата, филмот, визуелните уметности, новинарството и образовните иницијативи го зајакнува капацитетот на општеството да ја интерпретира реалноста, да се спротивстави на пропагандата и да одржи демократски дискурс. Независните медиуми, особено, имаат двојна улога — како културни актери и како фронтовска одбрана од дезинформации и манипулација со наративи.
Заклучок
Културата не е секундарна димензија на оваа војна — таа е едно од нејзините централни боишта. Да се брани културата значи да се брани идентитетот, а да се брани идентитетот значи да се брани слободата.
Намерното уништување на културното наследство, меморијата и изразувањето е напад врз постоењето на една нација — врз нејзиното минато, сегашност и иднина. Одбраната на украинската култура затоа значи одбрана на правото на еден народ да постои, да памети и да ја обликува својата сопствена судбина.
Културната отпорност не е одвоена од безбедноста — без неа, ниту едно општество не може да остане слободно.
СТРАТЕШКИ ДОКУМЕНТ III
Обнова и закрепнување: Обнова на општеството, отпорноста и човечкото достоинство
Обновата не се однесува само на повторна изградба на инфраструктурата — таа значи повторна изградба на општеството. Закрепнувањето на Украина мора да се справи не само со физичкото уништување, туку и со општествената кохезија, довербата во институциите и длабоката психолошка траума предизвикана од војната.
Размерот на уништувањето бара невиден напор. Но, обновата не смее да ги репродуцира предвоените ранливости. Таа мора да создаде посилно, потранспарентно и подемократско општество — способно не само за закрепнување, туку и за долгорочна отпорност.
Клучни принципи
Обнова насочена кон човекот:
Реконструкцијата мора да им даде приоритет на луѓето, достоинството и социјалната благосостојба.
Транспарентност и одговорност:
Процесот на обнова мора да биде заштитен од корупција, злоупотреба и политичко заробување.
Социјално и психолошко закрепнување:
Воената траума, раселувањето и загубите бараат континуирана, долгорочна поддршка.
Инклузивна и демократска обнова:
Локалните заедници, граѓанското општество и граѓаните мора да бидат централни актери во процесот на закрепнување.
Стратешки приоритети
1. Обнова на критичната инфраструктура (енергија, домување, транспорт, здравство, образование)
Обновата на критичната инфраструктура е итна и темелна задача. Енергетските системи, домувањето, транспортните мрежи, здравствениот и образовниот систем мора да бидат повторно изградени не само за да се врати функционалноста, туку и за да се обезбеди отпорност на идни закани. Реконструкцијата треба да даде приоритет на одржливост, децентрализација и безбедност — вклучително и заштита од понатамошни напади и хибридни нарушувања. Инфраструктурата не е само прашање на закрепнување; таа е предуслов за стабилност, достоинство и долгорочен развој. Ова претставува и основа украинските бегалци да се вратат и да придонесат во овој процес.
2. Долгорочни програми за психолошка и социјална поддршка
Човечката цена на војната се протега далеку надвор од физичкото уништување. Милиони луѓе доживеаја траума, загуба, раселување и продолжена несигурност. Долгорочната психолошка и социјална поддршка мора да биде составен дел од стратегиите за закрепнување, вклучително и достапни услуги за ментално здравје, системи за поддршка базирани во заедницата и таргетирани програми за деца, преживеани од насилство и ранливи групи. Без соочување со траумата, обновата ризикува да остави длабоки и долготрајни општествени пукнатини.
3. Реинтеграција на ветерани, раселени лица и погодени заедници
Успешната реинтеграција на ветераните, внатрешно раселените лица и населението погодено од војната е суштинска за општествената кохезија и стабилност. Ова бара сеопфатни политики што вклучуваат пристап до вработување, образование, здравствена заштита, домување и социјални услуги. Реинтеграцијата мора да ги опфати и признавањето, достоинството и вклученоста — осигурувајќи дека оние што ја понеле тежината на војната нема да бидат маргинализирани по нејзиното завршување.
4. Зајакнување на демократските институции и локалното управување
Обновата мора да ги зајакне, а не да ги ослабне демократските механизми на управување. Силни, транспарентни и отчетни институции се суштински за спречување корупција, обезбедување правична распределба на ресурсите и градење јавна доверба. Локалната власт има клучна улога во одговарањето на потребите на заедниците и мора да биде зајакната со ресурси, автономија и механизми за надзор. Граѓанското општество треба активно да биде вклучено како партнер и чувар во текот на целиот процес на обнова.
5. Меѓународни партнерства за одржлива и транспарентна реконструкција
Закрепнувањето на Украина бара континуирана меѓународна соработка заснована на транспарентност, одговорност и долгорочна посветеност. Партнерствата мора да одат подалеку од финансиска помош и да вклучуваат пренос на знаење, институционална поддршка и механизми за надзор што ќе спречат злоупотреба и политичко заробување. Реконструкцијата мора да биде координирана, инклузивна и усогласена со демократските принципи — осигурувајќи дека поддршката ја зајакнува отпорноста, а не зависноста.
Заклучок
Обновата не значи само повторна изградба на уништеното — таа значи обликување на поотпорна, поправедна и подемократска иднина. Кредибилитетот на меѓународната солидарност нема да се мери само според ветувањата, туку според она што ќе биде реализирано.
Реконструкција без правда и отпорност носи ризик од повторна изградба на кревкост. Закрепнувањето не смее само да го врати уништеното — мора да ја трансформира Украина во посилно, поотпорно и подемократско општество.
Успехот на закрепнувањето на Украина ќе ја обликува не само нејзината иднина, туку и кредибилитетот на демократската солидарност во светски рамки.
За да ја поддржите оваа Декларација, ве молиме пополнете го назначениот ФОРМУЛАР.
Потписници и поддршка
Оваа Декларација е развиена во рамките на Defending Democracy Global Initiative (DDGI), во соработка со нејзините основачки членови:
Роџер Касале – поранешен член на Парламентот на Обединетото Кралство, директор на Westminster Alliance for Ukraine (WA4U) и ко-основач на DDGI, кој предводи европско застапување и политичка мобилизација во поддршка на демократијата и Украина.
Д-р Волфганг Ресман – медиумски стратег (Германија), активен во рамките на Media Dialogue и New European People’s Forum (NEPF), кој унапредува независни медиуми, демократска иновација и прекугранична соработка, и ко-основач на DDGI.
Џабир М. Дерала – новинар и аналитичар за хибридна војна, претседател на ЦИВИЛ – Центар за слобода и ко-основач на DDGI, ангажиран во регионални и меѓународни напори за спротивставување на дезинформации и зајакнување на демократската отпорност.
Декларацијата ја координираат основачките членови на DDGI во соработка со партнерските организации на WA4U:
ЦИВИЛ – Центар за слобода (Северна Македонија)
European Youth4Media Network / Media Dialogue (Германија)
New European People’s Forum (Германија)
Jean Monnet Association (Франција)
Centro Studi Internazionali (Италија)
Декларацијата е отворена за поддршка од поединци и организации — вклучително и носители на јавни функции, пратеници, институции, граѓанско општество, медиуми, академска заедница и бизнис-лидери — посветени на одбрана на демократските вредности, вистината и одговорноста.
За да ја поддржите оваа Декларација, ве молиме пополнете го назначениот ФОРМУЛАР.
Потписниците љубезно се покануваат да наведат во кое својство ја поддржуваат Декларацијата (институционално и/или индивидуално).
Поддршката на оваа Декларација претставува заложба за дејствување — во одбрана на слободата, демократијата и човечкото достоинство.
За информации и прашања:
info@defendingdemocracy.global
Програма | Меѓународна конференција на DDGI – Четири години агресија: Отпорот на Украина и одговорноста на светот, 24 февруари 2026 година
