Од извештајот „Ненаучени лекции“: Меѓу демократскиот аларм и ограничениот политички досег – СДСМ во опозиција (19)

Опозицискиот Социјалдемократски сојуз на Македонија (СДСМ) ја структуираше својата предизборна кампања околу континуирана критика на владејачката ВМРО-ДПМНЕ, прикажувајќи го актуелниот политички момент како враќање кон реставрација на авторитарни модели на владеење. Според СДСМ, претстојните локални избори не претставуваат само натпревар за општинска власт, туку и тест за демократската издржливост и европската траекторија на државата.

СДСМ постојано предупредуваше дека ВМРО-ДПМНЕ ја насочува земјата кон обновена изолација, продлабочена политичка контрола врз јавната администрација и злоупотреба на државната моќ за теснопартиски интереси. Истовремено, реториката на СДСМ често се оддалечува од програмска дебата и се насочува кон остри политички квалификации, вклучително и предупредувања за „заробување на државата“. Иако овие загрижености резонираат кај дел од електоратот, тие истовремено придонесуваат за поширока клима на политички алармизам.

Партијата нагласи дека, и на централно и на локално ниво, ВМРО-ДПМНЕ не успеала да ги исполни ветените проекти, тврдејќи дека граѓаните биле измамени со неисполнети обврски и селективно владеење. СДСМ ги мобилизира своите поддржувачи преку пораката за „одбрана на европската иднина“, позиционирајќи се како модерна, реформска алтернатива на, како што ја опишува, регресивната и сè поавторитарна власт.

Како одговор на обвинувањата на ВМРО-ДПМНЕ дека СДСМ за време на своето владеење бил политички подреден на ДУИ, СДСМ возвраќа со тврдења дека актуелната владејачка коалиција му доделила непропорционално влијание на својот албански партнер – ВЛЕН. Оваа критика често се илустрира со случувањата во Општина Чаир, каде што СДСМ тврди дека премиерот Христијан Мицкоски и министерот за внатрешни работи Панче Тошковски не успеале да го спречат дивото градење и институционалната самоволност поврзана со локални функционери на ВЛЕН.

СДСМ дополнително ја обвини владејачката партија дека ја турка земјата во зголемена економска несигурност, тврдејќи дека товарот го носат обичните граѓани, додека олигархиските интереси профитираат. Партијата укажа и на раст на криминалот, опаѓање на јавната безбедност и, како што наведува, застрашувачки стил на владеење, користејќи остри метафори за да пренесе чувство на општествен страв и несигурност.

И покрај интензитетот на критиките, СДСМ се чинеше недоволно агилна во претворањето на овие аргументи во ефикасно политичко дејствување. Нејзиниот ангажман често се сведуваше на кратки соопштенија и реактивни пораки, наместо на континуирани иницијативи што би можеле да ги капитализираат пропустите на владејачката партија. Оваа пасивност беше особено видлива во моменти кога ВМРО-ДПМНЕ доживеа јасни политички неуспеси – како што беше неуспехот на иницијативата на премиерот Мицкоски за внесување на идентитетски прашања во извештајот за напредок на ЕУ, проследен со отстранување на референците за македонското малцинство од извештајот за човекови права на Стејт департментот на САД за Бугарија. Овие случувања поминаа без силен или стратешки одговор од опозицијата.

Како што се приближуваше изборниот ден, доминантните наративи беа јасно профилирани: ВМРО-ДПМНЕ се претставуваше како сила што ја враќа стабилноста и ги штити националниот идентитет, јазикот и државноста, додека СДСМ се позиционираше како гарант на демократијата и европскиот пат, за кој тврдеше дека е сериозно загрозен.

Двата главни политички блока во голема мера се потпираат на медиуми наклонети кон нив за ширење негативни наративи, при што често се брише линијата меѓу проверени факти и шпекулации. Оваа практика ја продлабочува поларизацијата во веќе фрагментираниот електорат и дополнително ја еродира довербата во јавниот дискурс.

Предизборната средина беше сè поконфронтациска. Политичките митинзи, медиумските настапи, а особено социјалните мрежи, се доминирани од остри разменувања, лични напади и координирано засилување на партиските пораки. Наместо да се обраќаат кон неопределените гласачи, кампањите првенствено се фокусираат на мобилизација на сопствените партиски бази.

Јавната дебата беше презаситена со навреди, етикетирања и демонизација на политичките противници преку термини како „предавници“, „патриоти“, „мафијаши“ и „непријатели на државата“. Личната дисквалификација на кандидатите ја замени суштинската дебата, создавајќи атмосфера на непријателство наместо натпревар на идеи.

Говорот на омраза највидливо ескалираше на социјалните мрежи, каде што координирани мрежи на партиски поддржувачи и автоматизирани профили ја засилуваа агресивната реторика, придонесувајќи кон средина богата со дезинформации и емоционално наелектризирана.

Иако локалните избори формално се наменети за прашања од општинското управување, тие повторно функционираат како национално политичко бојно поле. Наместо судир на визии за локален развој, кампањата се претвори во борба за симболичка доминација, при што секоја страна ја прикажува другата како егзистенцијална закана. Присуството на негативна кампања, дезинформации и говор на омраза ја поткопува јавната доверба и значително го намалува просторот за значајна расправа за иднината на општините.