Климатската криза „прави хаос“ на водениот циклус на планетата, со жестоки поплави и осакатувани суши кои погодуваат милијарди луѓе, покажа извештајот за Глобалниот мониторинг на водата за 2024
Водата е највиталниот природен ресурс на луѓето, но глобалното загревање го менува начинот на кој водата се движи околу Земјата. Анализата на водните катастрофи во 2024 година, која беше најжешката година досега, покажа дека тие убиле најмалку 8.700 луѓе, избркале 40 милиони од своите домови и предизвикале економска штета од повеќе од 550 милијарди долари (445 милијарди фунти).
Зголемените температури, предизвикани од континуираното согорување на фосилни горива, го нарушуваат циклусот на водата на повеќе начини. Потопол воздух може да задржи повеќе водена пареа, што доведува до поинтензивни дождови. Потоплите мориња им даваат повеќе енергија на ураганите и тајфуните, зголемувајќи ја нивната разорна моќ. Глобалното загревање, исто така, може да ја зголеми сушата со предизвикување поголемо испарување од почвата, како и менување на обрасците на врнежи.
Смртоносни поројни поплави ги погодија Непал и Бразил во 2024 година, додека поплавите на реките предизвикаа пустош во централна Европа, Кина и Бангладеш. Супертајфунот Јаги, кој ја погоди југоисточна Азија во септември, беше засилен од климатската криза, како и бурата Борис која ја погоди Европа истиот месец.
Сушите, исто така, предизвикаа големи штети, при што производството на земјоделски култури во јужна Африка е преполовено, што предизвика повеќе од 30 милиони луѓе да се соочат со недостиг на храна.
Извештајот предупреди на уште поголеми опасности во 2025 година бидејќи емисиите на јаглерод продолжија да растат. Извештајот за Глобалниот мониторинг на водата за 2024 година беше изработен од меѓународен тим на истражувачи од универзитети во Австралија, Саудиска Арабија, Кина, Германија и на други места. Тимот користеше податоци од илјадници копнени станици и сателити кои орбитираат околу Земјата за да ги процени критичните променливи на водата како што се врнежите, влажноста на почвата, речните текови и поплавите.
Тие открија дека рекордите за врнежи се уриваат со зголемена регуларност. На пример, рекордните максимални врнежи за месечни врнежи беа поставени 27% почесто во 2024 година отколку во 2000 година, а дневните рекорди за врнежи беа поставени за 52% почесто. Рекордно ниско ниво беше за 38% почесто.
Истражувачите рекоа дека сезонските климатски прогнози за 2025 година и сегашните услови сугерираат дека сушите би можеле да се влошат во северна Јужна Америка, јужна Африка и делови од Азија. Повлажните региони како Сахел и Европа може да се соочат со зголемени ризици од поплави.
извор: Гардијан
