Истрагата за набавката на мазут за ТЕЦ Неготино, вредна 167 милиони евра, требаше да биде доказ дека државата конечно е подготвена да се соочи со сомнежите за корупција во енергетскиот сектор. Наместо тоа, случајот се претвори во уште една приказна за институционални судири, политички обвинувања и длабока недоверба во правосудството.
По повеќе од една година истрага, Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција ја затвори постапката со образложение дека нема доволно докази за кривично дело, ниту пак е утврдена штета за државната компанија АД ЕСМ. Одлуката предизвика лавина реакции бидејќи предметот со месеци беше претставуван како еден од најголемите енергетски скандали во земјата.
Клучниот пресврт се случил на 4 март 2026 година, кога претставници на АД ЕСМ, овластени од актуелното раководство, дале искази дека компанијата не само што не била оштетена, туку и имала корист од набавките затоа што биле избегнати можни рестрикции на електрична енергија во време на енергетска криза.
Со тие сведочења практично бил урнат темелот на истрагата. Обвинителката Катерина Коларевиќ соопшти дека обвинителството не може да гради обвинение врз политички очекувања или јавен притисок ако нема материјални докази што би издржале судска постапка.
Премиерот Христијан Мицкоски и министерот за внатрешни работи Панче Тошковски јавно изразија шок од одлуката. Мицкоски дури телефонски разговарал со државниот јавен обвинител Ненад Савески за да побара објаснување за случајот, потег кој дел од правните експерти го оценија како проблематичен од аспект на независноста на обвинителството.
Во меѓувреме, се појави и најголемата контрадикција во целиот случај. Иако претставници на АД ЕСМ сведочеле дека нема штета, компанијата по затворањето на истрагата најави дека ќе поднесе приговор до Вишото јавно обвинителство. Прашањето што остана да виси е – кој навистина зборува во име на државната компанија?
Во фокусот на истрагата беа актуелниот директор на ЕСМ Лазо Узунчев, поранешниот директор Васко Ковачевски кој е во бегство, како и сопствениците на РКМ Ратко Капушевски и Ерџан Сулкоски, заедно со Асмир Јахоски. Сомнежите беа дека преку спорните договори биле извлечени огромни средства од буџетот во време кога државата се соочуваше со енергетска неизвесност.
Случајот „Мазут“ од истрага за финансиски криминал прерасна во симбол на пошироката криза на доверба во институциите. Во јавноста сè погласно се поставува прашањето дали во Македонија навистина постои политичка волја за пресметка со високата корупција или секоја голема истрага завршува во судир меѓу институциите, меѓусебни обвинувања и чувство дека никој на крај не одговара.
Случајот „Мазут“ се надоврзува на серија корупциски скандали кои ја продлабочуваат недовербата на граѓаните во судството и обвинителството.
Во јавноста веќе постојат реакции поради случаи во кои високи функционери добиваат спогодби или минимални казни: Иџет Мемети и Наке Георгиев признаа примање награда за противзаконито влијание;
во Гостивар се води нова истрага за барање мито од 8.000 евра; против апелацискиот судија Ѓоко Ристов се води постапка поврзана со сомнежи за поткуп и пари со нејасно потекло.
Б. Ј.
Прочитајте повеќе:
Случајот „ТЕЦ Неготино“: политички интервенции и валкана медиумска совест
